Tập kích nhà băng: Quan điểm của nhà thơ (phần 2)

Đêm trước hôm hành động, Pedro, Antonín và tôi xem (hay xem lại) “Nostalghia” của Tarkovski. Shin, tôi không chắc Shin làm gì, có thể là Shin ngồi thiền. Tôi nghe tiếng hát cải lương rồi sau đó là quan họ sau đó là hát sắc bùa hay hát bả trạo gì đó vẳng xuống từ phòng của Huỳnh Lê. Reza không có mặt, song tôi gần như không có nhu cầu bận tâm tìm hiểu xem gã làm gì: niềm tin cậy mà hắn gây nên được ở tôi là một thứ vừa vô hình vừa rộng khắp và vô điều kiện giống như một thứ không khí. Thứ không khí này đôi khi cũng khiến mình ngạt thở. Khi xem “Nostalghia” đến đoạn Domenico diễn thuyết trên quảng trường ở Roma hay đâu đấy rồi sau đó tự thiêu trên nền nhạc “Tụng ca niềm vui” của Beethoven, mặt Pedro đanh lại tuồng như chất liệu tạo thành nó đột ngột chuyển thành sắt hoặc ít nhất là hỗn hợp giữa thịt và sắt. Nhìn hắn lúc đó cứ như hắn đang sẵn sàng đấm một kẻ nào đó cho gãy răng và hộc máu mồm. Đó chỉ là cảm giác, tôi biết, và cảm giác có thể hoàn toàn sai cũng như hoàn toàn có thể chuẩn xác, thông tuệ. Chúng tôi ngồi xem phim, chốc chốc lại uống nước ngọt. Antonín thì ngoài Coke còn uống nước cam do hắn tự ép lấy. Chúng tôi không uống bia. Rượu, không. Đêm trước đó thì có. Nhiều. Chúng tôi uống một chầu túy lúy. Có thể gọi là bét nhè. Cả thế giới cùng say với chúng tôi. Ít nhất là cái phần (hết sức nhỏ nhoi) của thế giới không quay theo cái guồng máy khổng lồ đang chuyển vần cả nhân loại (“Những đồng tiền đang làm chuyển vần thế giới,” thiên hạ nói vậy). Sự cưỡng kháng của chúng tôi: bức tường sừng sững kêu xèo xèo bằng tăm rượu, vui hơn hớn như con chó gặp được chủ sau hơn chục năm chờ đợi và thảm như con mèo con bị vứt dưới mương, run cầm cập, chưa mở mắt nên có mắt cũng như không, khản giọng gọi một bà mẹ và một sự bình an mãi mãi không bao giờ tới.

Một trong các nhân viên nhà băng là tai họa của Huỳnh Lê. Theo nghĩa nào đó cô ta làm y phê, như một thứ thuốc. Một rủi ro đã được lường trước, tuy rằng cũng có lúc chúng tôi nhìn nó như một ân sủng, một thứ vầng trăng đẹp mà chúng tôi không thực tình chờ đợi thấy xuất hiện trong đêm đen của chúng tôi. Sự choáng ngợp, sự chuyển hóa mà nó gây nên ở Huỳnh Lê thật toàn triệt, toàn bích. Quan sát y những lúc như thế là một nỗi sướng khoái, một catharsis và một cái đau. Tình yêu tột đỉnh, thèm khát tột đỉnh, tuyệt vọng tột đỉnh, u hoài tột đỉnh. Y là tấm gương tối hậu, tuyệt đối chính xác và không thương xót, để chúng tôi soi đặng thấy không phải hình vẻ bên ngoài của chúng tôi mà là máu của chúng tôi, hạt nhân của linh hồn chúng tôi. Điều tự nhiên và không thể khác được là chính Shin chứ không ai khác là người đầu tiên cắt đứt cái thời khắc ngoài-thế-giới này của Huỳnh Lê và ở mức độ nào đó của tất cả chúng tôi. Shin đưa cho cô ta một cái mặt nạ, một trong những cái chúng tôi có chuẩn bị để mang nhưng không mang, bảo cô ta mang vào, bịt kín mặt chỉ chừa hai con mắt: trong khoảnh khắc cô ta trông còn giống chúng tôi hơn cả chúng tôi, một đồng lõa hay đồng minh hay đồng bọn của chúng tôi, được chúng tôi cài vào nhà băng này làm nội gián hoặc là đột nhiên nhận thấy mình đang ở đó mà không hiểu làm thế nào lại như vậy được và vẫn chưa hoàn toàn nhận ra rằng kỳ thực ngay từ đầu cô đã thuộc về phía chúng tôi hoặc cô vẫn chưa thể quen với nhận thức này, việc đó đối với cô quá khó. Phản ứng đầu tiên của Huỳnh Lê trước hành động này của Shin thật dữ dội. Làm cái gì vậy? y gầm lên bằng tiếng Việt nhưng dù nó thốt ra bằng tiếng nào đi nữa thì bất cứ ai cũng có thể hiểu rõ một điều: kẻ nào gầm như thế có thể mổ bụng một kẻ khác được, ít nhất là ngay trong khoảnh khắc ấy. Cố nhiên Huỳnh Lê sẽ không mổ bụng Shin. Thay vì vậy vẻ mặt y cho thấy nếu không mổ bụng ai thì y mổ bụng mình bởi vì trước sau gì một hành động như thế phải được làm. Hàm y đanh lại chừng như đủ để có thể xé toạc da y và cứa đứt mô cơ y. Mắt y lập tức đỏ sọng lên như tụ máu và nước mắt chừng như sắp bật ra khỏi đó.

Shin cười khi thấy Huỳnh Lê trong trạng thái này. Lần này không phải chúng tôi mà là tất cả các nhân viên nhà băng đang sợ tái xanh tái xám kia bị thôi miên bởi nụ cười của Shin, bị thôi miên ở mức độ mà tôi thấy hình như mạnh mẽ hơn so với bất cứ lúc nào chúng tôi bị thôi miên bởi nụ cười của Shin, tuồng như những người này, họ có khả năng trực nhận được ở nụ cười của Shin và ở Shin một cái gì đó mà chúng tôi không có khả năng trực nhận. Ngay lúc ấy tôi nhận ra thêm một lần nữa, như nhiều lần khác, rằng mối dây duy nhất nối liền Shin với thực tại là một bí ẩn mà chắc tôi không bao giờ có thể biết được. Duy một điều tôi biết: chắc chắn đó là một cái gì hiểm nghèo và yểu mệnh hơn nhiều so với trường hợp của tôi hay Antonín hay Reza. Rồi thì trong một sự chuyển biến cực nhanh điển hình cho Huỳnh Lê, cơn cuồng nộ hay phẫn uất của y vụt trở thành một thứ khác hẳn. Cơn cuồng nộ hay phẫn uất của y, dường như tự nhận thức được tình thế không lối thoát và do đó lố bịch của mình, liền – một cách đột ngột, gần như không có cái gì như là đoạn trung gian chuyển tiếp - tự biến hóa thành cái cười. Nụ cười nở toét trên miệng và lan ra toàn bộ mặt y, bừng lên trong mắt y, và sắc đỏ lựng của da mặt y, dư ảnh của cơn cuồng nộ hay phẫn uất trước đó một hai giây và hãy còn chưa đủ thì giờ để phai đi, khiến cho nụ cười này của y chừng như mang một sức nóng và một vẻ máu thịt đặc biệt. Sao lại vùi mặt trời đi vậy chớ, lấy gì để thăng hoa bây ơi, y nói, không nhằm cụ thể vào ai, nhưng với âm lượng lớn như thể nói với toàn thế giới. Y nói bằng tiếng Việt và tôi mất chừng hai giây để quyết định dịch ra tiếng Anh (một cách tốt nhất trong sức tôi) cho tất cả những người có mặt. Cô gái (vừa vội vàng lột cái mặt nạ vừa mới chớm đeo vào) trố mắt nhìn tôi, đoạn nhìn qua Huỳnh Lê. Nụ cười y rũ hẳn xuống khi mắt y gặp mắt cô và rõ ràng (ít nhất là rõ ràng với tôi vì tôi đang đứng gần y nhất) là môi y run lên. Một nam nhân viên nhà băng (đang chắp hai tay sau đầu theo lệnh chúng tôi) cười khùng khục trong cổ họng không kìm nổi, toàn thân giựt giựt như con rối mà chủ nhân điều khiển nó đang lên cơn giựt kinh phong, mồ hôi lấp lánh ở đường chân tóc và hai bên thái dương. Trong thoáng chốc không ai còn để ý đến Shin. Shin ném phập một con dao xuống mặt bàn ngay trước mặt anh ta. Đấy là con dao thứ hai Shin dùng từ đầu tới giờ, tôi không thể biết Shin còn bao nhiêu con trong người. Cú giật nảy mình chung của nhiều người cùng một lúc thật khác với của riêng một người, một cú nảy mạnh của bầu không khí và một cú xóc mạnh của tim. Trong vài giây sau đó âm thanh rõ rệt duy nhất là tiếng thở hổn hển hay tiếng tim đập thình thình của gã trai. Pedro liền buột miệng chửi thề, một tiếng chửi thề rất nhanh bằng tiếng Tây Ban Nha (tôi không nghe kịp để nhận ra liệu có phải là một chữ tôi biết không) rồi xông tới, vung nắm tay về phía Shin. Shin tỉnh bơ nhìn hắn. Bàn tay hắn ngưng lại trong không trung như trong một pô ảnh chụp nhanh. Ở một góc pô ảnh này Antonín nhìn tất cả với vẻ mơ màng (như hơi ngái ngủ) và dịu dàng. Hai cánh tay hắn dài ngoằng gây ấn tượng rằng kể cả loại súng bự nhất khủng nhất, loại súng mà Sylvest Stallone ôm trong The Expendables cũng được làm ra là để cho hắn. Tuy nhiên, Pedro từng nhại cái động tác chưa từng diễn ra thật này của Antonín, cái điệu hắn vừa ôm khẩu súng đại khủng đại hầm hố ấy vừa nhìn xuống nó với nụ cười ngây ngô nhất thế gian, khiến cả lũ chúng tôi cười lăn cười bò kể cả Antonín. Pedro và Shin đứng chằm chằm nhìn nhau giữa trung tâm pô ảnh như giữa chùm sáng duy nhất trên sân khấu, Pedro với nắm đấm bị đóng băng nửa chừng, Shin với nụ cười giống như mặt trời chính ngọ trong đáy giếng. Shin cao hơn Pedro gần nửa cái đầu (Shin cao thứ ba trong chúng tôi) và óc tôi bất giác vạch một đường thẳng vắt chéo nối từ mắt Pedro tới mắt Shin. Pedro đầy cơ bắp, Shin với những đường nét cong thanh tú. Pedro với hơi thở nặng trịch của hắn, Shin với hơi thở gần như không thở. Đột ngột cô gái kêu to, “Đủ rồi, thôi đi”. Cô kêu bằng tiếng Pháp, điều hơi lạ bởi theo tư duy thông thường thì ở nơi này người ta không thường xuyên nói tiếng Pháp song tôi không cảm thấy lạ và hình như không ai thấy lạ dù có một cặp mắt rời khỏi cặp Pedro-Shin mà quay sang cô.

Chậm rãi Shin đặt súng xuống quầy, dùng cả hai tay cầm lấy bàn tay Pedro đang nắm chặt giơ lên, nhẹ nhàng vuốt ve như để làm cho nó mềm đi, đoạn mở các ngón tay Pedro ra, lần lượt từng ngón một, những ngón bè bè chắc chắn là vốn đang nắm vào nhau rắn như đá song dưới hai bàn tay Shin thì đang lần lượt trở nên nhu thuận, duỗi ra mềm mại như năm cánh của một thứ hoa hơi bị dày và thô song vẫn là hoa. Tất cả hay ít nhất là gần như tất cả nhân viên nhà băng bị hút vào điều đang xảy ra giống như chúng tôi. Tôi thì chú ý đến Pedro-Shin và đồng thời để mắt tới một trong các nhân viên nhà băng, người cao tuổi nhất, da mồi, tóc bạch kim, là do khóe mắt tôi bắt được một chuyển động nào đó mơ hồ ở phía ông ta “giống như một cái đập cánh của con bướm mà ta thấy bằng khóe mắt”. Lập tức tôi chĩa súng vào ông ta (bình thường tôi không nhanh như thế song rõ là tôi có thể nhanh như thế khi cần thiết). Ông ta nẩy người ra sau như thể nhìn thấy một vực sâu không đáy vừa bất thần há ra ngay trước mặt mình và lật đật thu bàn tay phải (chỉ vừa mới dịch ra khỏi đằng sau gáy chừng mươi phân gì đó) về lại chỗ cũ, đằng sau gáy. Tôi biết gần như chắc chắn là hoặc trên bàn trước mặt ông ta hay có thể trong túi áo ông ta có nút báo động (khả năng này cao hơn) hoặc trong hộc bàn hay ở túi trong áo vét của ông ta có súng (khả năng tương đối thấp hơn). Tôi thoáng nghĩ đến chuyện tiến lại gần ông ta đặng làm gì đó (cái gì đó cần thiết) song tôi lại nhìn sang cặp Pedro-Shin, nghe ran ran trong ngực bởi ý nghĩ mình vừa mới bỏ sót một khoảnh khắc không được phép bỏ sót nào đó trong tiết đoạn này trong cuộc đời chúng tôi, vốn có tầm hệ trọng gần như ngang với màn Sáng thế. Shin đang kéo bàn tay lúc này đã xòe rộng ra của Pedro lại gần môi mình, kề sát môi, hôn. Tôi nghe được một tiếng thở ra nhẹ, nhẹ nhưng không thể không nghe thấy, thoát ra từ ngực vài người đang chứng kiến, bởi trong động tác này của Shin, trong cung cách của Shin có cái gì đó khiến Shin không chỉ giống hoặc có khi không hề giống một gã gay đang bày tỏ tình yêu với một gã đàn ông: người ta - hay ít nhất là một số người - ắt phải nhận thấy rằng nụ hôn như thế này Shin cũng có thể dành cho cái mõm ươn ướt của một con thú vừa bị đánh chết, một bông hoa (chưa thực sự chết) trên một cái cây vừa bị trốc gốc tức là bị giết chết, hay một trong hai mông đít phì nhiêu của một mẹ nái sề từng là mỹ nhân sắc nước hương trời mà, theo như Shin nhận ra, đến giờ vẫn cứ nghĩ và cảm về bản thân mình như là một mỹ nhân sắc nước hương trời. Cô gái “của Huỳnh Lê” đặt một tay lên ngực. Huỳnh Lê nhìn cặp Pedro-Shin với cặp mắt không đỏ lên nhưng giống như là đang sắp sửa đỏ lên. (Y là một tên đa cảm). Một nhân viên nhà băng (để ria mép, nước hoa sực nức) trề môi. Tôi liếc lại ông già thì cũng vừa lúc ông già đưa mắt nhìn tôi. Gặp mắt tôi, ông ta nở nụ cười méo xệch và làm một động tác mơ hồ bằng một nửa cằm về hướng cặp Pedro-Shin. Sau chừng vài giây (mà đối với tâm trí là lâu hơn nhiều) Shin từ từ ngả đầu ra sau, từ từ đẩy bàn tay Pedro về lại gần người hắn, như trả một bông hoa về lại cành cây vốn là chỗ tự nhiên của nó. Trong khi làm vậy mắt Shin nhìn đăm đăm vào mắt Pedro và môi Shin mở thành một nụ cười nhẹ đến nỗi chừng như một cơn gió không mạnh lắm thổi qua cũng có thể làm biến đi mất. Đoạn, không quay đầu lại, Shin đưa tay lấy khẩu súng ban nãy đặt lên quầy, khẩu súng mà cứ như nhờ một phép mầu mà cho đến lúc này vẫn ở đấy, không bị lấy đi bởi một bàn tay không phải của chúng tôi. Có thể đây chỉ là tôi tưởng tượng ra hoặc phần lớn là thế, nhưng tôi thấy tất cả những người xung quanh - các nhân viên nhà băng, nói rõ là vậy – đều khẽ ngả người ra sau trong khi Shin với tay tìm và lấy khẩu súng: vô hình trung họ không hẹn mà cùng nhau mở rộng thêm không gian dành cho Shin và khẩu súng của Shin, không phải với sự hoảng sợ mà do cái gì đó gần như là kính cẩn. Không có gì yêu thương ở đó, nhưng mà kính cẩn. Súng trong tay, Shin nâng nó lên chĩa về phía các nhân viên nhà băng, không nhằm cụ thể vào ai, và một lần nữa như có một cái bóng lướt qua mặt tất cả những người đó khiến họ nảy người ra sau lần nữa, đó là lúc họ thấy vẻ lạnh như tiền trở lại quá nhanh trên mặt Shin.

Pedro và Huỳnh Lê mất nhiều thời gian hơn Shin để nhớ lại về khẩu súng của mình, về cánh tay đáng ra là cầm súng của mình hoặc về những vật mà đáng lẽ tay mình lúc này phải đang chạm tới. Về phần Antonín, hắn bị tác động bởi kết cấu âm học và khả năng om tiếng của tiền sảnh nhà băng cũng một cách mạnh mẽ không kém Huỳnh Lê bị tác động bởi người đàn bà. Sau nhiều cố gắng nhắc nhở hắn, khuyên can hắn và kìm giữ hắn, rốt cuộc tôi cũng bắt được hắn thôi không hét nữa, nhận ra rằng mình đã hét quá nhiều, tuy nhiên kể từ khi ngừng hét trở đi hắn chìm vào một cơn u uất giống như một thứ bóng tối nó đã định sẵn từ trước là sẽ chỉ trùm lên và che khuất một mình hắn thôi. Bóng tối này trên mặt hắn chỉ phai đi một chút và trong thoáng chốc khi hắn nhìn thấy nụ hôn của Shin dành cho Pedro: nó quá lớn, nỗi nhớ nhung của hắn về vùng âm thanh nào đó không thuộc về cái thế giới này. Từ khi thôi hét, hắn im: gần như thể chúng tôi đang hành sự mà trong nhóm có một gã bẩm sinh câm điếc. Hắn vẫn mỉm cười, nhất là với các nhân viên nhà băng mỗi khi hắn lại gần họ để hốt những đống tiền họ bày đầy ra quầy trước mặt. Nhưng đó là nụ cười của một người vĩnh viển mất quê hương và không thuộc số những người thấy tình trạng không quê hương này của mình chính là quê hương: nụ cười của kẻ không vui không buồn bởi hoài niệm về niềm vui cũng như về nỗi buồn là một gánh nặng quá lớn đối với hắn. Một trong các cô nhân viên nhà băng không thôi nhìn hắn, luôn có vẻ như muốn nói với hắn điều gì đó không liên quan đến bất cứ cái gì đang diễn ra lúc này ở đây. Một cử động nhỏ trên mặt cô phản ảnh một chuyển dịch nào đó ở bên trong cô. Tay đứng gần cô nhất nhìn Antonín với vẻ khinh khi. Nụ cười hay cái nhếch mép (ám chỉ đến một nụ cười) của anh ta như muốn nói, Nếu tớ đây ở vào địa vị chú mày, tớ đây sẽ không làm như mèo mửa như chú mày. Thấy vậy tôi chỉ muốn gí ngay họng súng vào giữa ngực hay màng tang hay vào mồm anh ta nhưng một nỗi chán chường khủng khiếp đột ngột tràn lên khiến tay tôi cứ như toàn bằng bột nhão và tôi cảm thấy tuy khẩu súng vẫn còn đó trên tay tôi song đấy hoàn toàn chỉ là nhờ sức mạnh của ý chí tôi, một thứ lực vận hành hoàn toàn tương tự như lực nam châm. Dù thế nào thì việc chính của tôi là cùng với Antonín nhanh chóng gom tiền. Huỳnh Lê là “libero”, trợ giúp chúng tôi hoặc yểm trợ cho Pedro và Shin tùy tình huống. Y còn phải thường xuyên để mắt ra bên ngoài, cảnh giới, báo động cho chúng tôi ngay nếu có dấu hiệu bất ổn. Reza cũng vậy. Chúng tôi ai cũng trang bị máy di động, nạp đủ tiền, sạc đủ pin. Chúng tôi có biết rằng mình có nguy cơ bị người ta truy ra được tung tích qua tổng đài điện thoại. Song chúng tôi không có cách khác, hay đúng hơn là chúng tôi không bận tâm đến chuyện tìm cách khác. Theo nghĩa hoặc theo cách nào đấy chúng tôi biết chắc mình sẽ không thoát, không thoát được cái lưới của luật pháp hay của cái thế giới mà chúng tôi không muốn bị chìm vào, cũng tương tự như không thoát khỏi cái chết hay khỏi sự trỗi dậy của hỗn loạn và bất định giữa lòng trật tự và xác định. Pedro là người cười to nhất trong chúng tôi sau khi chính hắn đưa ra ý tưởng rằng nếu không có đường nào thoát khỏi tay cảnh sát thì mỗi chúng tôi thò họng súng vào họng mình bóp cò. Không chắc là chết, Reza nói. Trệch đi vài phân, đạn không xuyên thủng mạch máu chủ thì có thể không chết. Thì vào thái dương, Pedro nói. Vào tim hay hơn, Huỳnh Lê nói. Vào tim thì đầu mình mặt mình vẫn còn nguyên (đấy là diễn cho trọn ý của y muốn nói, chứ thật ra nguyên văn lời y bằng tiếng Anh là “… then nothing to this” kèm theo động tác chỉ chỉ tay vào chỗ nào đó giữa gò má và thái dương y). Y luôn luôn mang một ý thức hầu như sâu thẳm về sự hiện diện của thân thể. Y là người giàu có nhất trong chúng tôi về mặt những cảm xúc thân xác, hơn cả Pedro hay có lẽ hơn Shin.Y run lên khi người bị y chĩa súng vào giữa ngực run lên: tôi hình dung thấy y ôm ngực nếu như một trong những người đó bị trúng thương vào giữa ngực dù bởi chúng tôi hay bởi ai, trong tình huống nào, vì lý do gì hoặc không vì lý do gì. Y là một trong những nỗi lo lớn của chúng tôi, ít nhất là của riêng tôi. Có thể đây chỉ là tưởng tượng vu vơ, một chứng ám ảnh vô cơn vô cớ và có phần bệnh hoạn, song có những lúc nhìn Huỳnh Lê tôi tưởng như thấy có cái gì đó xé toang người y và ruột gan phèo phổi y đổ ụp xuống đất, tất cả cùng một lúc ngay trước mắt tôi. Một mẩu gan hay khúc ruột của y có thể rớt ra khỏi người y dù không có lỗ mở nào kể cả khi súng của bất kỳ ai trong chúng tôi nở và dù nổ vào ai. Mặc dù vậy chúng tôi vẫn đưa súng cho y - chính tôi đưa súng cho y. Có lẽ chính vì vậy mà tôi đưa súng cho y. Tôi biết súng có đạn hay không, ngoài ra không ai biết. Dĩ nhiên y không biết. Khi y nhận súng từ tay tôi, tôi nhìn vào mắt y - chúng tôi nhìn mắt nhau - và tôi cảm thấy, cứ như đấy là lần đầu tiên hoặc cứ như chưa bao giờ cảm thấy sâu sắc như vậy, sự mong manh và chiều sâu thực của mỗi một khoảnh khắc sống, cùng sức hút nguy hiểm của chiều sâu này.

Reza nhận súng từ tay Shin với cái vẻ giống như đang nhận một quả táo. Tức là gã nhận súng, cầm trong tay, lật qua lật lại, nhìn, ngắm, bình thản, mơ màng, dịu dàng, rồi chậm rãi đút vào túi quần, như thể nó, khẩu súng, có khả năng mang lại sự sống bên cạnh mang lại cái chết, cũng như quả táo có khả năng mang lại cái chết bên cạnh mang lại một chút (một tí ti) sự sống. Hoặc giả có thể nói (đây là tôi đang cố để hiểu Reza) rằng gã nhìn thấy trong khẩu súng có Thượng đế cũng như trong quả táo có Thượng đế. Súng có đạn không, chỉ Shin biết. Tôi cảm thấy tiếc rằng Reza không có mặt bên trong nhà băng để có thể cảm nghiệm được phẩm chất về âm học của nó giống như chúng tôi, khả năng của nó trong việc khiến chúng tôi hốt nhiên nhận ra rằng những tiếng kêu và hét của chúng tôi cũng hoàn toàn có thể thật ra là từ cõi nào khác tới.

Pedro là người duy nhất trong chúng tôi bình phẩm một cách hăm hở và vô tư - thực sự là hăm hở và vô tư – về khẩu súng hắn vừa nhận và đang nằm trong tay hắn. Huỳnh Lê cũng bình phẩm theo cách giống như thế, tuy nhiên tiếng cười ha ha của y (về lý thuyết là hăm hở và vô tư) có cái gì đó mong manh, kiểu như là sự mong manh hay đúng hơn là ổn định và mong manh như một cái bong bóng xà phòng có kích cỡ bằng một quả khí cầu, loại khí cầu mang được con người. Nếu ở Pedro đó cũng là một cái bong bóng giống như thế thì nó là bong bóng làm bằng thứ chất liệu tuy vô hình và mỏng song dai và chắc bởi được tôi bằng “nắng và đá lửa”. Có một sự hanh hao, nói đúng hơn là sự khô nẻ và mùi khen khét tỏa ra từ những tiếng cười rổn rảng này của Pedro khi hắn vung vẩy khẩu súng tự động (có đạn hay không không rõ) của hắn, làm bộ gí súng vào màng tang Shin, chĩa về phía ngực tôi, lùa họng súng vào bụng Antonín, kê mũi súng vào gáy chính hắn, một nghi lễ vui nhộn tếu táo, và một trò đùa buồn thảm bên lề cái ranh giới vô hình chông chênh chóng mặt giữa làm với không làm.


(còn tiếp)

Tập kích nhà băng: Quan điểm của nhà thơ (phần 1)

(Ghi chú: Đây có thể là một truyện vừa, cũng có thể là một phần của một tiểu thuyết với nhan đề “Bảy chuyện kể khi cận kề Tận thế”)

“Nếu tôi tiến hành cướp một trong những nhà băng hàng đầu nước Mỹ, tôi sẽ chiêu mộ một đội gồm toàn nhà thơ. Vụ đó chắc chắn sẽ thất bại, nhưng mà nó sẽ đẹp.”

Roberto Bolaño

Băng cướp nhà băng chúng tôi gồm có sáu người. Chúng tôi là nhà thơ. Sáu nhà thơ. Sáu kẻ tự coi mình là nhà thơ. Chúng tôi quyết định cướp nhà băng. Chúng tôi biết mình đang làm chuyện rồ dại. Chuyện thiên hạ coi là rồ dại. Chúng tôi biết mình cầm chắc sẽ thất bại hoặc gần như thế. Chúng tôi biết và vẫn làm. Như thể chúng tôi còn biết đấy là định mệnh của mình dù không ai nói ra. Chúng tôi không nói ra điều gì như thế hoặc hao hao như thế bởi vì hầu hết thời gian chúng tôi còn bận cười, bỡn cợt, pha trò, hát, ngâm thơ hoặc là - càng về sau càng thế - bận hét. Dĩ nhiên không phải thằng nào trong chúng tôi cũng hét. Pedro Salinas là một thằng không lúc nào hét hoặc gần như thế. Shin là hai. Thứ ba là Reza. Ba thằng còn lại có hét, nhiều hoặc ít. Và không phải khi nào cũng hét vì tức giận hoặc vì sợ hoặc vì hứng chí dù phần lớn là thế. Có lúc một thằng trong chúng tôi hét chỉ để nghe âm thanh cộng hưởng của tiếng hét được tạo ra từ trần cao có dạng vòm và các bức tường uốn cong của sảnh chính nhà băng. Chúng tôi không hẹn trước sẽ làm thế, nhưng khi thằng ấy làm vậy thì tất cả các thằng khác đều lập tức hoặc gần như lập tức hiểu ý hắn. Chúng tôi thường không hiểu sai ý nhau những lúc như vậy. Antonín Neruda lắng nghe cho đến khi âm thanh được khuếch đại lớn và kéo dài kia đã dứt hoặc có vẻ đã dứt hẳn trong không khí nhưng đã chan hòa hoàn toàn vào hơi thở hắn và hơi thở chúng tôi, rồi mới từ tốn nhắc tới khả năng cộng hưởng âm của thính phòng Albert Hall, Luân Đôn. Hắn nói cứ như hắn đã ở đó hàng trăm lần mặc dù tôi biết chắc hắn chưa ở đó lần nào. Hắn là thằng cao nhất trong chúng tôi. Đó là điều chắc chắn nhất chúng tôi biết về hắn. Ngoài chuyện tôi biết chắc hắn chưa bao giờ đến Albert Hall, chưa bao giờ tới Luân Đôn. Và ngoài chuyện tôi biết gần như chắc chắn thật ra hắn không phải người Tiệp, một nửa cũng không. Cùng lắm thì một trong bốn người - ông bà nội ngoại hắn - có mang dòng máu Tiệp. Hay có thể Slovakia. Có người từng nói riêng với tôi là hắn nói một thứ tiếng Tiệp giống như của một người Hung lấy vợ người Tiệp nhưng chưa bao giờ tới Tiệp. Một thứ tiếng Tiệp què hay tiếng Tiệp lùn, người đó nói. Dù sao thì chuyện đó chúng tôi làm sao biết chắc được, mà cũng không quan tâm. Chả ai trong chúng tôi biết tiếng Tiệp, tức là hắn chả bao giờ nói tiếng Tiệp với chúng tôi. Hắn nói tiếng Pháp, Anh, Đức, Ý, tất cả đều dở tệ, đến mức Hugo hay Shakespeare hay Goethe hay Dante nếu nghe thấy được thì chắc sẽ lấy búa đập đầu hắn cho hắn im nhưng dù sao thì chúng tôi vẫn cứ hiểu, tạm gọi là hiểu hay dù chỉ hiểu chừng non nửa thì rồi mọi chuyện vẫn cứ êm. Thay vào đó hắn hát, bằng cả bốn thứ tiếng, hát hay một cách khốn nạn, đến mức vô lối, buộc tim chúng tôi lặng đi và người chúng tôi đờ ra bất cứ hoặc gần như bất cứ lúc nào hắn muốn. Hắn không khi nào nói là hắn thích hoặc mê hoặc tôn sùng Dvorák (tôn sùng chắc hẳn là cái từ chúng tôi cần) tuy nhiên tôi đồ rằng đó chính là lý do hắn chọn tên Antonín. Còn Neruda là để tỏ tình đoàn kết với Chilê, một tình đoàn kết muộn tới mười thế hệ với Chilê thời Allende mặc dù tôi thành thực nghĩ rằng riêng với ông già Pablo thì không muộn. Sự thực là, mặc cho ông bạn Roberto thân mến của chúng tôi nghĩ sao thì nghĩ, tôi thì thấy Antonín có nhiều lý do chính đáng để tự cho mình cái họ Neruda. Hắn rất sợ gián và chuột (nghĩ mà xem, một tên cao kều dềnh dàng như hắn) và rất khoái ngủ với Pedro Salinas.

Pedro Salinas không thích ngủ với Antonín Neruda dù có hay không có quần áo. Hắn chỉ thích ngủ với Takanobori Shin. Shin là chàng hoàng tử của chúng tôi, nàng công chúa kiều mị của chúng tôi. Cả lũ chúng tôi đều muốn ngủ với Shin hay ít nhất lúc đầu thì vậy. Tôi cũng từng muốn nằm chung giường với Shin mặc dù tự tôi không rõ liệu tôi sẽ làm gì với Shin giữa hai phần của giấc ngủ, trong bóng tối. Chỉ những thằng đàn ông nào mà hệ thần kinh đã hỏng vô phương cứu chữa thì mới không bị thôi miên trước khuôn mặt trắng như sữa đúc và cặp môi hồng ngời lên như ngọc của Shin, cái mùi tinh khiết ở Shin giống như nước cất và cũng phảng phất (dưới đáy sâu) chút mùi sữa như là sữa của một người mẹ. Shin cùng với Pedro Salinas là hai người lãnh nhiệm vụ trấn áp và kiểm soát các nhân viên nhà băng ở tiền sảnh. Shin cứ khăng khăng đòi chỉ dùng dao - nhiều dao, mỗi con một loại khác nhau - và ngay cả khi đã nhượng bộ chúng tôi mà ôm khẩu Magnus 84 báng gập, Shin vẫn lận dao trong người, theo tôi biết thì ba con, cũng có thể bốn con, Shin có thể giấu dao ở những vị trí trên cơ thể mà không ai khác có thể ngờ tới. Lần đầu tiên thấy Shin thực sự dùng dao, chúng tôi hay ít nhất là tôi như thể nhìn thấy một ánh chớp, một phiên bản thu nhỏ của tia chớp ở ngay trước mắt, một động thái đột ngột và chói lòa đến từ một thế giới khác, ảnh chiếu tức thời từ một vũ trụ khác nơi sự sống là tia chớp giáng vào sự chết. Lúc ấy Shin không giết chết thằng say rượu đó, chỉ làm y chảy máu, bằng một thứ tuyệt kỹ dường như chỉ tồn tại trong các thứ truyền thuyết và chuyện bịa, đủ khiến chúng tôi sững sờ nhận ra rằng bấy lâu nay mình đã có ý niệm sai lạc đến thế nào về chiều sâu thực của bóng tối bên trong Shin.

Reza luôn mồm nhắc chúng tôi không dùng súng, không dùng dao, không dùng thứ vũ khí nào, không dùng bất cứ vật nào kể cả thân thể mình làm vũ khí, kể cả khi tính mạng bị đe dọa. Thường thì chúng tôi cười nhạo gã. Nhưng chúng tôi cũng thường xuyên cười nhạo quá nhiều kẻ và quá nhiều thứ khác (những kẻ và những thứ không đáng cho chúng tôi cười nhạo cũng có song ít hơn nhiều), thành thử cũng khó biết Reza hiểu thế nào cái cười nhạo của chúng tôi. Reza nhiều lúc hiểu chúng tôi hơn chúng tôi tự hiểu mình và nhiều lúc hiểu chúng tôi ngang với cây cột đèn hiểu chúng tôi. Gã tự nhận phần lái xe và chúng tôi cũng biết khó mà tin cậy giao phó cho gã việc gì khác. Gã không muốn tận mắt thấy những người bị chúng tôi làm cho sợ, thậm chí chỉ là làm cho sợ thôi. Reza, kẻ có thể không hé răng ba bốn ngày liền sau khi chứng kiến một con chó hoang bị đám thanh niên lêu lổng đánh chết cho vui. Dĩ nhiên cướp nhà băng không giống như đánh chết chó cho vui, tuy nhiên từng có lúc tôi cho rằng hay cảm thấy rằng Reza tham gia cùng chúng tôi như một cách để bù lại cho con chó bị đánh chết ấy. Reza cao thứ nhì trong bọn tôi, chỉ sau Antonín non nửa đầu, tuy nhiên mỗi khi gã đội cái mũ chỏm Kavkaz hay Ottoman hay Ba Tư của gã lên đầu thì gã có vẻ như đang bồng bềnh trên không, hai chân cách đất hai ba chục phân gì đó mà nhìn xuống cả lũ bọn tôi. Dĩ nhiên còn lâu mới có chuyện có nhiều gã Hồi giáo gây cho ta ấn tượng tương tự nhờ cái mũ chỏm. Chính xác hơn, tôi ngờ là không một người Hồi giáo nào có thể như thế trừ Reza, mặc dù đấy là xét qua số ít người Hồi giáo tôi đã gặp trong cái cuộc đời cho đến giờ chả lấy gì làm dài của tôi cho nên rất có thể tôi lầm. Và tôi biết mình sẽ không bao giờ nói được có phải chỉ một người Hồi giáo như gã mới có thể là người bạn và người đồng hành như thế của chúng tôi hay chăng. Thậm chí có khi tôi còn có cảm tưởng gã là tín đồ độc nhất của một chi phái Hồi giáo độc nhất vô nhị trên thế giới, tương tự sufi nhưng không phải sufi, hắn mà mất đi là chi phái này tuyệt tự. Khác với Antonín Neruda chỉ là polyglot giả cầy, Reza là polyglot thứ thiệt, với thứ năng lực ngôn ngữ chỉ có thể một là của thần thánh hai là của quỷ. Gã rành rẽ tiếng Ả rập (tiếng Ả rập “chuẩn” và tiếng Ả rập Ai Cập, Ả rập Tuynizi, Ả rập Marốc, Ả rập Libăng), tiếng Farsi, Thổ, Hindi, Bengali, Nhật (kể cả phương ngữ Osaka), Hàn, Trung (Bắc Kinh), Trung (Quảng Đông), Thái, Việt, Afrikaan, Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Nga, Đức, Latinh, đọc tốt đâu như ngần ấy thứ tiếng khác nữa, mặc dù theo tôi biết hoặc nếu tôi không lầm thì phần lớn các xứ nói những tiếng ấy gã chưa tới bao giờ, và mặc dù bằng cách nào đó gã dạy cho chúng tôi hoặc nhắc chúng tôi rằng thứ ngôn ngữ khó học nhất và khó sử dụng nhất là sự im lặng.

Pedro Salinas là người duy nhất trong chúng tôi không ưa hoặc công khai tỏ ra không ưa Reza. Hắn lấy làm thích chí một cách độc địa hay ít nhất là như một đứa con nít độc địa mỗi khi hắn làm bẽ mặt hoặc cho là mình làm bẽ mặt được Reza. Trái ngược với Reza, Pedro gần như chỉ có trần xì mỗi tiếng mẹ đẻ Tây Ban Nha của hắn nếu không kể dăm câu tiếng Anh vừa đủ để chửi hoặc biết là mình bị chửi. Cũng có thể hắn khá tiếng Anh hơn thế song điều này không ai có thể chắc được bởi hắn lúc thì tỏ ra mình biết nhiều hơn trên thực tế còn lúc khác thì làm bộ kém hơn so với thực tế. Pedro là lực sĩ của chúng tôi. Hắn có thân hình của kẻ sinh ra để làm đô vật chuyên nghiệp. Xương sườn không ít ả hay gã điếm đã bị gãy vì hắn, không phải vì hắn có xu hướng bạo dâm mà vì hắn quá cuồng nhiệt. Thơ của hắn là thứ thơ được quai bằng búa, đẽo bằng đục và bổ bằng chày vồ. Trái với nhiều người có thể nghĩ, hắn không bao giờ dùng bất kỳ thứ ma túy nào, vì lý do duy nhất là cái thứ đó làm hắn yếu đi. Tôi thích nói chuyện với hắn, nghe thứ tiếng Tây Ban Nha của hắn nện vào mình như những cú đấm dù không phải khi nào cũng vậy. Một vết sẹo sâu, dài, đỏ lựng, nhăn rúm nhăn ríu vắt chéo một bên vai hắn. Hắn thích hoa huệ trắng và si như điếu đổ bạn gái (cũ) của tôi mà hắn chưa gặp. Hắn nhìn thấy ảnh cô trong bóp tôi và lâu lâu lại cố moi từ tôi vài chi tiết vụn về cô để từ đó xây dần nên hình ảnh của riêng hắn về cô, phiên bản của riêng hắn về thế giới có cô. Khi chúng tôi lần đầu tiên bàn đến chuyện phân công từng người trong vụ cướp nhà băng, nhiệm vụ cầm súng uy hiếp nhân viên quầy trước gần như đương nhiên thuộc về Pedro, không cần nói, không bàn cãi. Chất giọng trầm, to “như còi xe cứu hỏa và vang như sấm” của hắn đủ sức làm tê liệt một người bình thường trước khi có họng súng chĩa vào ngực chị ta hay anh ta. Có lẽ đó là một lý do để hắn không hét ầm lên như vài đứa khác trong chúng tôi khi đang ở trong đại sảnh nhà băng: tiếng vang của giọng hắn trong đầu hắn chắc là đã đủ cho hắn.

Huỳnh Lê là thằng thân thiết nhất với Pedro Salinas. Y là thằng lắm lời nhất trong chúng tôi, không bao giờ giận bất kỳ ai, chỉ giương mắt nhìn với vẻ ngỡ ngàng vui vẻ, ngừng một chút rồi cười hề hề và tiếp tục nói cho dù y biết là người đối thoại vừa nói kháy y, có thể với dụng ý hay hàm ý rành rành là xúc phạm y. Không gì thú vị, gây cảm hứng và gây cười hơn là nhìn Huỳnh Lê và Pedro Salinas tán chuyện hay đấu láo với nhau. Huỳnh Lê nói thứ tiếng Anh có thể khiến một người mặt ít dày hơn y phải đỏ lựng lên, mù tiếng Tây Ban Nha và mọi thứ tiếng khác trừ tiếng Việt. Pedro chỉ thạo độc tiếng Tây Ban Nha, lòa tiếng Anh và đương nhiên mù tiếng Việt. Nhưng hai thằng có thể ngồi hay nằm nói với nhau từ chập tối đến gần sáng không hiểu là còn thiếu về thứ chủ đề nào. Đầu tóc muôn đời tổ quạ của Huỳnh Lê là một trong nhiều nguồn cảm hứng của chúng tôi. Những câu hát Huỳnh Lê gân cổ rống lên những khi chúng tôi la cà khắp phố như một lũ côn đồ hạng bét hoặc giả cầy là một trong nhiều nguồn cảm hứng của chúng tôi. Y là thằng có khả năng cười ha ha mỗi khi có bất kỳ ai chê thơ y dở. Y làm thơ bằng tiếng Anh (ngoài tiếng Việt ra), và khoảng cách giữa tiếng Anh mà y viết với tiếng Anh mà y nói là một trong những bí ẩn lớn nhất thế gian ít nhất là với tôi. Shin là người duy nhất (ít nhất là duy nhất trong chúng tôi) trước sau như một toàn tâm ngưỡng mộ Huỳnh Lê, và y cũng là thằng duy nhất trong chúng tôi (nếu tôi không lầm) thật ra là không muốn ngủ với Shin tuy ngoài miệng thì nói là thèm ngủ với Shin “muốn chết” và nói thế một cách sống sượng nhất. Nếu về chuyện giao nhiệm vụ cầm súng chủ chốt cho Pedro chúng tôi hoàn toàn không cần phải bàn cãi thì về chuyện ai là người cầm súng yểm trợ cho Pedro - Tay Súng Thứ Hai như chúng tôi gọi - chúng tôi đã phải tranh luận ít lâu để chọn giữa một đằng là Shin một đằng là Huỳnh Lê. Và chúng tôi đã đúng khi chọn Shin, vì, khác với Huỳnh Lê, sẽ không có khả năng Shin đứng đần ra nhìn cô nhân viên nào đó ở nhà băng thay vì chĩa súng vào cô ta và ra lệnh cho cô ta.

Ngay từ đầu chúng tôi đã quyết là trong vụ này sẽ không có ai trong chúng tôi làm thủ lĩnh. Không ai là thủ lĩnh và mỗi chúng tôi là một phần của thủ lĩnh. Làm thế nào cho vị thủ lĩnh gồm sáu phần riêng rẽ và khác nhau này hiện diện một cách thực sự và hoạt động một cách tối ưu trong khả năng có thể, đó là một trong vô số ẩn chưa biết của bài toán thực tại mà chúng tôi cần phải khám phá. Chúng tôi nhất trí rằng, trong khi hành động, mọi quyết định sẽ được đưa ra tức thời trên cơ sở sự nhất trí của những ai có mặt tại cùng một địa điểm ở từng thời điểm. Sự hài hòa với nhau từ trong sâu thẳm tất cả chúng tôi và sự xả kỷ đích thực ở mỗi chúng tôi là thử thách lớn nhất và đáng cho chúng tôi đạt tới nhất, chúng tôi tin chắc như vậy. Dĩ nhiên ngôn ngữ là một vấn đề, có thể nhỏ. Chúng tôi thống nhất với nhau về một số mật khẩu sẽ dùng, bằng tiếng Anh, thứ tiếng mà tất cả chúng tôi, dù ít hay nhiều, có biết. Phần còn lại, chúng tôi tin vào chuyện có những lúc và những vấn đề chỉ cần nhìn mắt nhau là hiểu ý nhau, cũng như có những lúc và những vấn đề mà sẽ không ai hiểu nhau dù đã nói với nhau hàng trăm năm. Chúng tôi cũng tin vào chuyện có những lúc một lời hay một từ tuyệt đối bất ngờ, hoàn toàn ngẫu phát sẽ làm xoay chuyển hoàn toàn tình thế hay chiều hướng phát triển của sự kiện, dù tốt hay xấu. Bóng tối hay có thể là sự nhá nhem sáng tối của những gì chúng tôi đang dấn vào làm cơ thể và linh hồn chúng tôi bớt đi phần lớn trọng lượng. Chúng tôi vét sạch hoặc gần sạch những đồng bạc cuối cùng hiện có của mình để mua súng và đạn trên thị trường chợ đen. Dao, dây dù, dây thừng, thuốc mê, găng tay, bao tải, đèn pin, và một số thứ khác, chúng tôi mua rải rác ở nhiều siêu thị và cửa hàng lớn nhỏ. Vì những khoản mua này chúng tôi nhịn ăn hoặc gần như nhịn ăn mấy ngày liền và nhịn thuốc, nhịn rượu, nhịn đàn bà, nhịn sách, nhịn phim mấy tuần liền hoặc gần như thế. Cũng nhờ đã mất nhiều trọng lượng và lại được sự hấp dẫn của tương lai chưa biết và không thể đoán nâng lên nên chúng tôi vượt qua được mấy ngày và mấy tuần đó như đứa trẻ vượt qua được mấy giờ bị phạt cấm cố và nhịn đói. Khổ sở một tí, thì có, nhưng là gì so với vũ trụ?

Khoảng một tuần trước khi hành động là quãng thời gian hạnh phúc nhất của chúng tôi. Chúng tôi không nói với nhau một lời về việc chúng tôi sắp làm cùng nhau, như thể nó không tồn tại. Song dĩ nhiên không thể nói là nó không tồn tại, cũng như không nói về cái chết không có nghĩa là không có cái chết. Lúc này chúng tôi đã lại có tương đối đủ tiền để tới những nơi mình thích. Một đêm ở những nơi đó có thể dài như thiên thu đối với chúng tôi, bởi vì mỗi phút của nó đều đầy ắp những gì ở trong chúng tôi. Hay sự rỗng không đến độ hoặc gần đến độ của chúng tôi. Pedro lại xuất hiện cùng các cô nàng của hắn. Huỳnh Lê với cô nàng bất di bất dịch chói lòa như nắng của y. Shin, với hàng lũ nam giới vây quanh cứ như từ khai thiên lập địa đã vậy rồi. Reza, lặng im, cô độc, bí hiểm, đáng ngại, cuốn hút, như một ngọn núi mỗi ngày đứng ở một chỗ khác. Antonín, với giọng hát muôn thuở, tuyệt đẹp, đáng sợ, có khả năng cướp linh hồn con người bất cứ lúc nào, khiến người ta gặp gỡ và thấy thân thiết với hư vô. Cách hữu hiệu nhất để bảo đảm cho Antonín đừng hát là lôi kéo hắn chơi bài. Song giải pháp này không ổn nếu chúng tôi đang nhẹ túi. Cho nên tuần đó chúng tôi để cho hắn mặc sức hát. Antonín hát thì lẽ tự nhiên là Pedro hát, rồi Huỳnh Lê hát rồi Shin hát và cuối cùng là tất cả chúng tôi. Tất cả, nếu có thể coi cái giọng ông ổng chói ráy như còi xe chữa cháy của Huỳnh Lê cũng là một thứ có khả năng làm một việc giông giống như hát. Không phải ai cũng sẵn lòng chịu đựng chúng tôi. Nơi hát ưa thích của chúng tôi không phải là quán này tiệm nọ mà là quảng trường, công viên, bến sông, bãi rác, nghĩa trang. Antonín, người thường hay rủng rỉnh nhất hoặc có vẻ như vậy trong chúng tôi (dù đôi lúc không phải vậy) lái xe chở cả lũ chúng tôi những khi hắn còn có xe hoặc kiếm đâu ra được chiếc xe. Xe không chứa hết chúng tôi thì hai ba thằng trong chúng tôi đi tàu điện ngầm, bắt xe buýt, tắc xi, cưỡi mô tô nếu có mô tô, xin quá giang, cuốc bộ. Ở một trong những lần đi như vậy, ba thằng trong chúng tôi vào bệnh viện. Không phải Pedro: chính hắn làm kẻ khác vào bệnh viện. Một kẻ khác nữa vào bệnh viện - sau nhiều kẻ tương tự trước đó - vì một đường dao của Shin. Chất thép trong lưỡi dao của Shin cũng như trong nắm đấm của Pedro là một số trong những thứ đánh dấu ranh giới khả năng tồn tại của chúng tôi. Reza là người duy nhất trong chúng tôi không bao giờ đánh lại ai ngay cả khi máu từ màng tang gã chảy xuống bén vào khóe miệng gã do một cái chai đập vào đầu gã (chúng tôi biết là ngay cả lúc đó Reza vẫn còn tỉnh táo đủ để đánh trả nếu gã muốn, chỉ cần gã muốn). Pedro là người duy nhất trong chúng tôi chế giễu Reza về chuyện đó. Chúng tôi thì không. Chúng tôi tôn trọng Reza, chỉ có điều không phải tất cả chúng tôi đều là Reza. Gã luôn luôn là người đầu tiên tình nguyện đi bộ (khi tình thế bắt buộc vài thằng trong chúng tôi đi bộ). Gã không bao giờ uống rượu và làm một thứ thơ kỳ lạ, lúc thì đập vào chúng tôi như một túi khí trên ô tô bung ra không đúng lúc làm chúng tôi tối tăm mặt mũi và ngộp thở, lúc thì đâm thẳng vào tim hay gan ruột chúng tôi như dao găm. Có nhiều lý do để sợ Reza. Mặc dù gã không bao giờ dùng bạo lực với ai. Mặc dù chẳng phải là không có lúc nào chuyện đó đến trong óc gã, như tôi đã thấy một lần trong mắt gã khi ai đó trong chúng tôi, tôi không nhớ rõ là ai, Pedro hoặc Huỳnh Lê, cũng có thể Shin hoặc tôi, nói gì đó về fitra hay niềm kiên tín quái quỷ gì đó của gã.

Pedro kiếm tiền bằng quả đấm của hắn theo nghĩa đen. Hắn đấm bốc ở mấy câu lạc bộ hạng ba, đấu vật ở các sới vật chui, và có dạo làm bảo vệ - bouncer - ở một quán bar do hai chị em người Bolivia làm chủ. Hắn cặp bồ với cả hai chị em, cùng lúc, công khai, và cuối cùng bị đuổi mặc dù bị đuổi (to be fired) không nhất thiết đồng nghĩa với bị đá đít (to be dumped). Thơ là một thứ khó mà hình dung là ở trong hắn và song hành cùng hắn, cũng như thuyết tương đối và con đười ươi hay Tractatus Philosophicus và cái dùi đục. Tuy nhiên sự phức tạp, sự phong phú và những khả năng biến dị khôn lường của thế giới cũng luôn luôn vượt ngoài trí năng con người, bằng chứng hiển nhiên cho điều đó là quả thực có một thứ thơ ở Pedro, của Pedro, từ Pedro, cho dẫu đó chỉ là thơ đối với Pedro (và tôi không đến nỗi không tin đó là thơ không chỉ với Pedro). Khi chúng tôi hành sự, ít nhất ba lần Pedro gí nòng súng vào sát ngực hay sát thái dương một nhân viên nhà băng và kề ngón trỏ lên cò súng, khẽ bóp vào chừng một hai ly, một hai ly thôi, nhưng rõ ràng hắn thực sự có ý định bắn hay ít nhất có hình dung trong đầu cảnh tượng diễn ra một khoảnh khắc sau khi hắn bắn. Ngoài cái đó ra hắn không đụng đến họ. Shin có phóng một con dao cắm vừa gọn vào mép tay áo cài măng sét của một nhân viên và ghim chặt nó (cùng với cổ tay anh ta lồng trong tay áo) xuống mặt quầy - tôi có thể hình dung lưỡi dao chỉ cách thịt anh ta chừng hai, ba, bốn milimét, khiến anh ta nghe rõ khí lạnh của thép, khí lạnh của sự chết và khiến mồ hôi (lạnh không kém) túa ra đầm đìa trên trán anh ta. Antonín và Huỳnh Lê là những người có mỉm cười với các nhân viên nhà băng bị chúng tôi uy hiếp. Shin cũng có, song nụ cười của Shin có lẽ quá nhẹ và quá bí hiểm nên người ta khó nhìn ra hoặc khó chấp nhận là nụ cười, tuy dĩ nhiên nếu quan sát kỹ thì sẽ nhận thấy nụ cười này của Shin là hướng ra bên ngoài, về phía kẻ khác, chứ không phải vào bên trong Shin. Huỳnh Lê cười cái nụ cười vui vẻ hứng chí, nom giống như y mới làm vài ly cồn loại mạnh mặc dù chắc chắn là hai tư giờ trước khi hành động không ai trong chúng tôi đưa vào mình một giọt cồn nào. Antonín cười dịu dàng như thể hắn muốn ngầm hỏi những người đang bị chúng tôi uy hiếp, Nè, tui làm cái việc/cái trò này cũng được chớ phải không, nom tui không đến nỗi tức cười, không ngố quá phải không. Hắn cũng cười cái nụ cười dịu dàng, gần như là ngượng nghịu ấy đồng thời hơi nghiêng nghiêng cái đầu mỗi khi hát xong, tuồng như thấy có lỗi khi mình có giọng hát đầy ma lực đến như vậy. Cùng với tôi, hắn giữ nhiệm vụ gom tiền cho vào bao. Chính xác hơn là tôi cầm súng cảnh giới cho hắn còn hắn chuyên trách làm việc đó. Đó là công việc vừa vặn phù hợp với hắn. Một phần là bởi chúng tôi tính rằng với đôi tay dài ngoẵng như tay vượn hay như hai con trăn kia thì hắn có thể vơ tiền ở cự ly xa hơn, một vòng quét hay một lượt ôm của hắn lớn hơn. Huỳnh Lê thì đóng vai trò như một libero hay trung vệ tự do, y sẽ phối hợp và yểm trợ cho hoặc nhóm uy hiếp hoặc nhóm gom tiền tùy tình huống, tùy đòi hỏi của mỗi thời khắc. Việc này chúng tôi cũng cho là hợp với y. Để làm một tay uy hiếp thuần túy hay một tay thu tiền thuần túy thì y vừa có thừa một cái gì lại vừa thiếu một cái gì. Để làm tròn cái vai đặc biệt này Huỳnh Lê có vũ trang nhẹ, mặc dù đúng ra tất cả chúng tôi, kể cả Reza, đều có vũ trang, nặng hoặc nhẹ, ít nhất là một khẩu súng ngắn. Tất cả súng của chúng tôi đều không có đạn. Hay đúng hơn là có thể có và có thể không có đạn: trước khi lên đường, chúng tôi đổi súng cho nhau. Tức là không ai trong chúng tôi cầm một khẩu súng mà chính mình đã chuẩn bị từ trước và do vậy biết chắc về nó. Chúng tôi đã thỏa thuận với nhau rằng mỗi chúng tôi, vào đêm ngay trước hôm hành động, bằng cách riêng của mình - và bí mật, chỉ mình mình biết mình mình hay - quyết xem có nạp đạn vào khẩu súng mình đang giữ hay không. Tôi không biết những người khác có hoàn toàn giống tôi ở chỗ này không, tôi đồ rằng ít nhiều là có: một nỗi phấn khích đặc biệt, làm cho đầu ngón tay ngón chân tôi nhiều lúc tê lên và nhiều lúc rủn đi bởi cái nhận thức rằng có thể mình đang mang cái chết mà cũng có thể không. Bằng cách này chúng tôi sẽ không đâm ra hứng thú và quen với cảm giác mang cái chết theo mình đồng thời cũng không hoàn toàn xa lạ với nó, vẫn cảm thấy sự hiện diện của nó như một khả thể có thể trùng chập vào chúng tôi mà cũng có thể không. Có một phân số nào đó, co giãn khôn lường, trong việc chúng tôi đang đi và hành động cùng với khả năng của sự chết. Như trên đã nói, Reza là người duy nhất nói ra lời về việc chúng tôi đừng nổ súng vì bất cứ lý do gì. Tôi hiểu vì sao Pedro căm tức gã vì chuyện đó. Bằng một câu ấy, Reza đã tước mất khỏi vụ này gần như hầu hết cái nhịp đập phừng phừng của sự bất xác, sự vô định, của vô số những khả năng không thể biết và không thể đoán. Mà cũng có thể - cái này thì tôi chỉ có khả năng phỏng đoán – rằng tất cả chúng tôi, không trừ ai, đều đã chẳng nạp một viên đạn nào vào khẩu súng mình cầm đêm hôm trước và đồng thời tin hoặc chờ đợi hoặc hy vọng rằng trong những thằng còn lại có ít nhất một thằng không làm như mình. Cũng có khả năng tất cả súng đều có đạn: thằng nào trong chúng tôi, khi nạp đạn vào khẩu súng mình cầm đêm trước, cũng đều tin mình là thằng duy nhất nạp đạn, thằng duy nhất chịu trách nhiệm về cái chết thật mà chúng tôi mang.

(còn tiếp)

Một tác phẩm:

Héros de Lumière (1986), Igor Mitoraj.