Một tác phẩm



Chim trong không trung - Constantin Brâncusi (1876-1957)



Người đẹp và thú nhỏ (trích tiểu thuyết)

Nàng được họ cho vào bằng cách nào đó hoặc vì sao đó. Lẽ ra nàng không được có mặt ở đây. Có rất đông người. Tuồng như là một sân vận động lớn kín đặc người. Thoạt tiên nàng nghĩ có một trận bóng đá nào đấy rất nhiều người trông đợi sắp diễn ra. Chắc vậy. Chắc là đây đó phải có những lá cờ những khẩu hiệu những băng rôn những kèn những trống. Nàng đưa mắt tìm những thứ đó. Cái duy nhất nàng thấy là những thân người, cơ man nào những thân người, màu trắng nhức mắt của quần áo họ mặc, như một kiểu đồng phục, và cũng ngần ấy những gương mặt. Có đủ loại khuôn mặt, to, nhỏ, vuông, tròn, dài, ngắn, bạnh, choắt, đầy, bẹt, đàn ông đàn bà, vừa giống đàn ông vừa giống đàn bà, trung niên, thanh niên, thiếu niên, già khọm, trẻ con, khó hoặc không thể nào đoán tuổi, nói chung là có quá nhiều kiểu dạng quá nhiều đặc tính khác nhau đến nỗi rốt cuộc chính số lượng quá nhiều đó xóa nhòa tất cả và cảm nhận cuối cùng của nàng về những khuôn mặt là kỳ thực chúng chẳng khác nhau mấy. Mặt khác đó không phải là sự giông giống nhau của những khuôn mặt đều cùng vô bản sắc, chúng giống nhau bởi đều có cùng một bản sắc chung rõ rệt, nổi bật. Bản sắc chung đó là một sự phấn khích cao độ gần như một thứ ánh sáng từ bên trong chúng làm bừng sáng từng khuôn mặt, từng phần tử của khối tổng thể. Một sự đồng nhất không phải màu xám, mờ và lạnh mà là trắng, sáng, tỏa ra một hơi nóng hầu như cảm thấy được bằng da. Sân vận động này, với không biết bao nhiêu người - dễ tới chục vạn người - trong đó, là cả một chảo lửa khổng lồ - lối nói đặc cliché của giới bình luận bóng đá, nhưng chưa khi nào và chưa ở đâu lại có vẻ thích hợp và chính xác đến thế.

Thoạt tiên nàng ngơ ngác, sau đó là hầu như kinh hoảng khi nhận ra mình đang nằm trong lòng cái chảo lửa này. Nếu bản thân nàng không phải cũng là một phần tử của lửa thì chỉ có thể là nàng kiểu như đang ở bên trong một thứ tinh thể trong suốt không thể cháy nào đó, như là kim cương, một thứ chất liệu do con người mới tạo ra chứ không hề có trong tự nhiên, và từ chỗ tương đối an toàn đó nhìn ra lửa khắp chung quanh, không làm sao hết choáng váng trước vận may không hiểu nổi của mình. Mãi một hồi lâu nàng mới dứt được mắt ra khỏi những gì quanh nàng - biển người trên các khán đài - để nhìn xuống nơi chắc hẳn là sân cỏ xem có gì đang diễn ra. Và mãi một hồi nàng vẫn không sao thấy rõ để mà xác định thật ra mình đang thấy gì. Sân cỏ thì có, đúng. Nhưng cái đang diễn ra ở đó không phải một trận bóng đá, không phải nhiều cuộc thi điền kinh thuộc nhiều bộ môn khác nhau diễn ra cùng lúc như thường thấy ở Olympic hay Asiad, không phải buổi diễn của một sao nhạc rock hay boyband girlband thời thượng nào đó, không có vẻ là một sự kiện kiểu như đón David Beckham sang Việt Nam, không phải một cuộc mít tinh biểu tình. Dĩ nhiên có gì đấy đang diễn ra. Có những nhóm người rải rác, lố nhố, hoạt động, hăm hở, náo nhiệt, từ xa thế này nàng vẫn cảm thấy được sự hăm hở náo nhiệt đó, nó là trung tâm của cơn nhiệt hứng nàng đang thấy quanh nàng, cái này là chất xúc tác và là hệ quả của caí kia, mặc dù xa quá nên nàng vẫn chưa làm sao nhận ra cụ thể các nhóm người kia đang làm gì vậy, đường viền phân biệt giữa cơ thể người này với cơ thể người kia nhòe cả đi và hòa lẫn vào nhau khiến cho mọi động tác của họ hợp lại chỉ như là sự động đậy và dịch chuyển mơ hồ của một khối lớn ít nhiều đồng nhất lờ mờ không xác định trong cảnh nhá nhem tối hoặc mù sương. Gần như tuyệt vọng, nàng ngẩng lên nhìn trời - hướng mà nàng chờ đợi là có bầu trời, như muốn cầu sự giúp đỡ từ trên đó, mặc dù, cũng như bao nhiêu người khác đã từng làm vậy, vào một lúc khác nhìn lại nàng sẽ thấy rằng động tác đó vô nghĩa như thế nào. Và cái nàng thấy khiến máu trong người nàng như đông cứng lại, thực sự là vậy. Cái bầu trời nàng thấy, nó như là bầu trời trong một bức tranh theo trường phái Biểu hiện, bầu trời như trong phim Kwaidan, một bầu trời vẽ bằng tranh, bằng những màu cơ bản, đỏ, vàng, đen, chói gắt đến hầu như làm buốt võng mạc nàng, bằng những nét cọ lớn, khoáng đạt, vô kiềm tỏa, bạo liệt, có gì đó giống một cơn cuồng loạn bị dồn ứ trong cơ thể và chọn cách này, duy chỉ có một cách này để phụt ra ngoài thành từng đợt, một cơn điên bởi vì đau hoặc vì cô đơn. Dĩ nhiên là ngay khoảnh khắc đó nàng không thể còn tâm trí để liên tưởng đến Tiếng hét của Edvard Munch song nếu có lúc nào đó nhớ lại phút này nàng sẽ liên tưởng đến bức tranh ấy, bầu trời ở đó, cái miệng há hoác của người đàn bà, sự cong vẹo méo xệch của không gian, nỗi đau, sự cô đơn hay bất cứ cái gì đã khiến người đàn bà hét lên như thế và không-thời gian xoắn vặn đi như thế, sự điên loạn. Nàng lập tức hạ đầu xuống, chuyển mắt đi nơi khác, cố tìm một cái gì đó bình thường hơn, ít điên loạn hơn, cái gì đó khả dĩ tạo điều kiện cho nàng hít thở trở lại, thì bỗng nhìn thấy một màn hình cực lớn ngay trước mắt. Đó là thứ màn hình quen thuộc ở các sân vận động, chẳng phải cái gì hiếm thấy, song không hiểu sao nàng có cảm giác cái màn hình này lớn một cách quá độ, quá lớn so với nàng. Nó choán hầu như toàn bộ tầm mắt nàng, và bên dưới nó biển người giờ đây thực sự nhòa đi, chìm vào hậu cảnh. Và trên màn hình đó, như trên nền trời, là những gì nàng muốn thấy, đang diễn ra trên sân cỏ dưới kia. Có những con người ở đó. Điều này nàng nhận ra lập tức, mặc dù những người này thật to lớn, quá to lớn so với nàng chờ đợi, gần như chỉ có thể là những sinh vật từ một thế giới khác, mặc dù nàng vẫn có thể tự lý giải rằng đó chỉ là hiệu ứng thị giác do sự phóng đại quá đáng của những hình người này trên cái màn hình lớn rộng đến mức phi lý hay lố bịch kia mà thôi. Khi đã tĩnh trí hơn một chút, khi đã bớt ngợp trước kích thước thuần túy của những hình người đó, ít nhiều lấy lại được cân bằng, nàng bắt đầu chú tâm nhìn kỹ họ đang làm gì và trước hết họ là ai.

Họ khá đông, có lẽ vài trăm? trên một ngàn? tuy rằng do sân cỏ rộng và họ chia ra thành từng nhóm cách quãng nhau khá xa cho nên thoạt nhìn có vẻ không đông lắm, ấn tượng ban đầu vốn dĩ dễ sai lạc. Và, bằng cách nào đó không rõ, những nhóm mà nàng hiểu là ở xa nhất, nàng cũng thấy rõ với tỷ lệ không khác mấy so với những nhóm gần như chắc chắn là ở gần nhất. Gần như tất cả là người trẻ tuổi, khoảng từ mười lăm mười sáu đến ngoài hai mươi, tất cả mặc đồ toàn trắng tuy nhiều kiểu dáng khác nhau, đơn sơ khiêm nhường cũng có, “cá tính”, cầu kỳ cũng có. Tất cả hoặc hầu như tất cả là nữ giới, đấy là nếu nàng không nhìn lầm hoặc không bỏ sót một người nào, và rất nhiều - tuy có thể không hẳn đại đa số - là người xinh đẹp. Dĩ nhiên không phải ai cũng đẹp như nhau - cái đó còn tùy quan điểm của mỗi người về chuyện thế nào là người đẹp -, tuy nhiên một điều không thể phủ nhận là phần lớn các cô này thuộc loại có một hay nhiều nét nhất định khiến họ trở nên đặc biệt, khó quên, khó hòa lẫn được, khó hòa lẫn không chỉ đám đông đa số tầm thường mà cả một đám đông đặc biệt này, nơi có nhiều đến thế những người như vậy tập trung vào một chỗ, từng người trong họ vẫn cứ đặc biệt, một đám đông không hẳn gợi nhớ tới đám thí sinh một cuộc thi hoa hậu hoa khôi gì đấy mà có lẽ chính xác hơn là khiến liên tưởng đến cuộc diễu hành của các nữ tình nguyện viên phục vụ cho Olympic Bắc Kinh, những người vốn cũng được chọn lọc theo nhiều tiêu chí khắt khe vì những mục đích về cơ bản là trong sáng và ưu nhã. Thật khó hình dung nhiều người như thế tập hợp lại ở đây chỉ là do sự tình cờ, dĩ nhiên nếu loại trừ khả năng những người này là cư dân một xứ sở hoặc thế giới nào đấy nơi sắc đẹp là một thứ thường tình không mấy đáng để tâm.

Dĩ nhiên nói thế tức là trước hết các cô này đẹp theo những cách khác nhau, đẹp theo nhiều típ khác nhau, cũng như vóc người họ, cao có thấp có, đầy đặn có mảnh dẻ có, rất thể thao và rất mong manh, hoang dã sơn cước và cao sang đài các kiểu con nhà danh gia vọng tộc, mặt bầu ra chiều nữ tính và mặt trái xoan đậm chất liêu trai, một mái tóc trông cực giống như tóc Hara Setsuko trong Câu chuyện Tokyo và do vậy khiến người mang nó hồ như cũng phảng phất thần thái của Hara Setsuko và một mái tóc màu xanh lá cây từ lớp da đầu trắng phau bóng lưỡng chĩa thẳng lên trời như ba ngọn lửa. Tuy nhiên cái lôi cuốn nàng mạnh nhất không phải là cấu trúc cơ bản về mặt vật lý của các nữ nhân này - nói cách khác, nếu như nàng nhìn thấy họ ở trạng thái tĩnh, khi họ đang đứng làm mẫu ảnh hoặc đang ngủ hoặc trầm tư hay làm bộ trầm tư chẳng hạn thì ấn tượng họ gây cho nàng chưa chắc đã mạnh đến thế, sức mê hoặc của họ đối với nàng chưa chắc đã khó cưỡng đến thế. Nàng thấy họ khi họ đang giữa lúc hoạt động cường liệt, với một thứ say sưa tuyệt hứng mà cõi đời thường nhật gần như không bao giờ biết tới, và những động tác ấy, những vẻ mặt ấy, những chuyển dịch nhỏ nhặt của từng bộ phận trên mặt và trên cơ thể họ, những âm thanh họ phát ra (nàng nghe rõ tiếng họ, một thứ âm thanh không có vẻ gì là được khuếch đại, tuồng như họ ở ngay trước mặt nàng vậy), chính sự hiện hữu của các vận động như thế nơi những con người như thế mới là cái khiến nàng gần như tê liệt hoàn toàn cả thân lẫn tâm như thế trong lúc nhìn và bị cuốn theo. Đấy như là cái đầu của con nữ quái Gorgon, đối tượng quan sát có khả năng hấp thụ hoàn toàn và do đó hủy diệt chủ thể quan sát.

Mỗi nhóm trong số họ đang giữ một con vật, một con vật nhỏ. Nhóm này là một con thỏ, không hẳn quá bé cũng không phải phải đã trưởng thành, một con thỏ choai, có thể nói vậy. Nhóm kia là một con mèo nhỡ, hoặc một con mèo bé thuộc một nòi mèo to xác hay một con mèo to xác thuộc một nòi mèo vốn nhỏ con. Nhóm nọ là một con chuột bạch cực to, dễ gấp năm lần chuột bạch thường, song xét vì chuột bạch vốn dĩ nhỏ xíu nên chuột bạch này thực ra cũng chẳng lớn nếu đo bằng hệ quy chiếu khác. Nhóm khác là một con khỉ choắt không lớn hơn đứa bé chừng một tuổi của loài người là mấy. Nhóm khác nữa là một con chó bông cỡ bằng hai nắm tay, không phải hai nắm tay một trong các cô kia mà là hai nắm tay một đàn ông to khỏe. Vân vân. Họ đang cùng làm một số việc với các con vật đó.

Họ chuyền tay nhau con vật. Mỗi người giữ nó một chốc, trong khi những người khác làm những gì họ muốn với nó. Chẳng hạn, có người cầm gì đó giống như là cái kìm thuộc loại hay gặp ở nhà hàng dùng khi người ta ăn cua, họ dùng nó để kẹp vỡ những phần cứng nhất mà trước tiên là cặp càng cua. Dùng cái kìm này họ kẹp một chỗ nào đó trên mình con vật, chân nó, đuôi nó, lườn nó, tai nó, bụng nó, mũi nó, gáy nó. Người khác cầm dùi nhọn lụi từng nhát một vào những chỗ mềm của nó song chủ yếu là các cơ: có thể thấy khá rõ là họ rất thuần thục với kiểu động tác này, cẩn thận không đâm sâu vào nội tạng, tránh gây những vết tử thương quá sớm. Một người cầm bật lửa đốt dần từng cọng râu, từng mảng lông, núm thịt lòng bàn chân, tròng mắt. Một người không cầm gì, việc cô này làm là khum hai bàn tay ôm lấy ngang thân con vật mà bóp mạnh hết sức, có thể thấy cơ mặt cô căng ra và hàm cô đanh lại khi cô làm vậy. Về phần người có nhiệm vụ giữ con vật cho những người khác làm các việc nói trên (họ luân phiên đảm nhận vai này, như trên đã nói), việc của cô không đơn giản và dễ dàng: con vật - cố nhiên - quằn quại đau đớn, điên cuồng vùng vẫy hòng thoát, mặc dù càng về sau sức lực còn lại để nó làm vậy càng ít và theo đó nhiệm vụ của cô này càng về sau càng nhẹ. Và càng về sau nàng càng nhận thấy rằng thành phần chủ đạo, yếu tố quyết định, cái đinh, hiệu quả mong muốn tối hậu của tất cả các việc này không hẳn là những gì mắt thấy mà là những gì tai nghe. Những âm thanh phát ra bởi các sinh vật, đúng vậy. Những tiếng rên rỉ, gầm gừ, gào rống của các con vật. Tiếng hú hét khoái trá hầu như điên cuồng của biển người trên các khán đài (giờ nàng đột nhiên cảm nhận thấy lại họ ở xung quanh mình, cái đại dương nàng đang chìm trong đó). Tiếng hú hét và rú rít tương tự của chính các cô gái đang là trung tâm của sự chú ý kia, song vượt lên trên nó là tiếng cười của họ, những tiếng cười nhiều chủng loại nhiều sắc thái nhiều cung bậc, tiếng cười giọng thủy tiếng cười giọng thổ tiếng cười giọng kim tiếng cười giọng kim pha thổ tiếng cười giọng thủy pha kim, tiếng cười như ai đó nói là trong như suối nguồn, tiếng cười có thể mô tả là mượt như nhung đẹp não lòng, tiếng cười mà người xưa tán tụng là nghe như chuỗi hạt ngọc bị đứt rơi vãi trên nền gạch - những giọng cười đó nàng nghe rõ cả, theo nghĩa nào đó là dõ nhất, mặc dù về lý mà xét thì đáng lẽ chúng phải bị chìm lấp dưới những tiếng rống và tiếng thét vốn dĩ có độ decibel cao hơn. Rồi ngay sau đó nàng nhận ra rằng cảm tưởng này của mình về sự thượng tôn này của các âm thanh là một sai lầm. Hiệu quả tối thượng mà những người này nhắm tới là một hiệu quả tổng hợp của tất thảy những gì hiện hữu ở đây-lúc này. Tiếng gào rống, hò hét, tiếng cười, tiếng huýt sáo, tiếng vỗ tay, giậm chân, thì đã hẳn. Nhưng còn là những ấn tượng thị giác, mà rõ rệt nhất có lẽ hoặc chắc chắn là màu sắc. Màu đỏ tươi của máu lũ thú loang trên mình chúng, bết vào lông chúng, phụt lên áo lên quần lên váy các cô, vấy vào tay vào sườn vào má vào cổ các cô. Hẳn không phải tình cờ mà hầu hết các con vật đều lông trắng và các cô mặc đồ tuyền trắng, cả da các cô cũng phần lớn là trắng với rất nhiều sắc thái và cấp độ: đỏ trên trắng, giống như dấu máu trên tuyết, nhất định là cảnh tượng đấm mạnh vào mắt và thọc mạnh vào tâm trí, không thể quên.

Rồi các cô gái bắt đầu thả các con vật ra. Một số con nằm đờ ra, gần như không nhúc nhích, chỉ còn thở thoi thóp, chừng như đã ngắc ngoải, sắp chết. Song phần lớn con khác vẫn còn đủ sức và đủ bản năng sinh tồn để, sau một thoáng sững sờ, ngỡ ngàng, không tin hoặc không dám tin vào cơ hội bất thần bày ra trước mắt mình, liền bắt đầu cố sức chạy. Có con chạy mau, có con chạy chậm. Có con gần như không phải chạy, đúng hơn là lết, nhưng mà lết với tâm thế của kẻ muốn chạy do đó theo nghĩa nào đấy vẫn có thể xếp vào phạm trù chạy dù không thật thỏa đáng lắm. Các cô gái cười ngặt nghẽo, người nheo mắt nhếch mép người bình thản lạnh lùng người làm bộ bắt chước, nhìn theo lũ vật chạy, để cho chúng chạy một quãng, để cho chúng hưởng dù chỉ mươi giây, trong vài giây cái ảo tưởng rốt cuộc mình cũng được tự do, bầm dập rách nát song tự do. Thế rồi, lần lượt, chậm rãi, rất chậm rãi (một sự chậm rãi gần với sự đường hoàng, có chút gì uể oải song đồng thời hết mực ung dung, có thể do đã bàn tính và thỏa thuận từ trước, một phần trong một kế hoạch chi li đã vạch sẵn từ đầu, song ở nơi này và tại lúc này thì dường như chẳng có gì không-định-trước hơn thế, tự nhiên hơn thế), các cô bắt đầu thi triển trở lại quyền lực của mình đối với kẻ trốn chạy, bằng nhiều cách. Ở một nhóm, có cô tháo guốc cao gót, nhắm kỹ, ném nó. Ở nhóm thứ hai, một cô rút ná (không rõ từ đầu cất ở đâu) ra bắn. Ở nhóm thứ ba, các cô lại bắt đầu rộn lên, tíu tít dùng chân vờn con vật, đá nó qua lại nhau như quả bóng. Ở nhóm thứ tư, một cô vung ngọn roi dài thậm thượt quất về phía nó, roi cắt ngang không khí tạo thành tiếng rít kinh hồn. Ở nhóm thứ năm một cô móc trong túi ra một cái lọ nhỏ xíu có vẻ bằng sứ, dốc vài giọt cái chất lỏng chứa trong đó lên mình con vật đang lê lết, mấy giọt này khiến con vật lập tức oằn mình lại và gào lên một tiếng chừng như đủ mạnh để khiến toàn bộ phủ tạng nó ộc hết ra ngoài qua đường miệng. Và ngay khi đó toàn bộ cảnh tượng này biến mất. Giờ trên màn hình nàng thấy người ta đang phỏng vấn hai cô gái, chắc hẳn là hai trong các cô này. Lần này nàng lại không nghe thấy tiếng họ, câu hỏi không câu trả lời cũng không, họ nói năng như trong một bộ phim câm hay một phim truyền hình bị làm cho im tiếng. Thật ra nàng cũng không chắc lắm liệu có phải đó chẳng qua là do những lời đó, không như những tiếng cười, đã bị mọi thứ huyên náo khác - vốn không hề ngừng nghỉ - vùi lấp đi mất. Song chẳng mấy chốc nàng nhận ra rằng tiếng nói - hay từ ngữ - ở đây chẳng còn cần thiết: những vẻ mặt, những cử chỉ, những nụ cười, những cặp mày nhướn lên, những cái miệng đương nói nửa câu liền phá ra cười, những đôi môi chúm, những cái phẩy tay, những chữ tạo bằng ngón trỏ và ngón giữa giơ cao, những cái nghiêng đầu, những cái lắc vai (cả hai vai), những cái mũi chun, những cái lưỡi thè, tất cả các thứ đó và nhiều thứ như thế nữa nói cho nàng biết nhiều hơn gấp bội so với những lời lẽ ra nàng cũng phải được nghe. Và nàng cảm nhận được luôn cả tiếng vỗ tay tiếng huýt sáo tiếng reo hò tiếng trống tiếng thanh la não bạt tiếng kèn tỏ lòng tán thưởng và ngưỡng mộ của đám đông đối với hai cô đang trả lời phỏng vấn kia, một đám đông vô hình hiện diện trên màn hình đó chứ không phải đám đông hữu hình có thật quanh nàng mà lúc này vẫn không thôi huyên náo, cũng bằng những giọng tương tự thế song đồng thời vẫn có gì đó khác biệt.

Rồi trong nháy mắt hai cô gái trên màn hình biến mất, thay vào đó lại là các nhóm người và các con vật trên sân như cũ. Lúc này mọi thứ tiếng khác đã biến mất, nhường chỗ hoàn toàn cho tiếng thét, một tiếng thét đồng thời ở một cấp độ ngoài lý tính của tất cả những người - nhiều vạn người - có mặt trên sân, một tiếng thét mà thần kinh con người về lý thuyết là không đời nào chịu nổi. Cũng lạ rằng nàng vẫn tiếp tục hiện hữu để nghe tiếng thét đó kéo dài từ giây này sang giây khác và ở bất cứ giây nào cũng có vẻ như nàng và tất cả những gì của nàng sẽ tắt nghỉ ngay tức khắc nhưng rồi nàng tiếp tục tồn tại sang đến giây sau và tất cả những gì đã diễn ra ở giây vừa rồi lại diễn ra như cũ. Bất cứ giây nào cũng có vẻ như nàng và thực tại quanh nàng đã lên tới đỉnh điểm điên rồ ở đó nó sẽ tự hủy diệt thế nhưng hóa ra giây sau đó mới là cái đỉnh điểm ấy, cao hơn thế và giây sau cũng thế, cứ vậy và cứ vậy hồ như vô tận. Giờ thì nàng thấy đám đông khán giả quanh nàng đang cầm súng, rất nhiều súng, cơ man nào là súng có trời biết ở đâu ra, nhiều, nhiều loại súng, súng lục súng trường súng săn súng máy, súng phóng lựu, những thứ súng nàng có biết và từng thấy trong phim ảnh sách báo chứ tận mắt thì chưa thấy bao giờ và nhiều loại súng khác nàng chưa từng biết và không ngờ là có mặt trên đời. Những cây súng máy nhỏ xíu như đồ chơi trong tay mấy đứa con nít từ tám đến mười một mười hai tuổi, mà bằng cách nào đó nàng biết rằng không phải đồ chơi. Vài cụ già ôm trong tay những vật dài, mảnh, có tiết diện tròn giống cây gậy chống tức là cây ba toong song bằng cách nào đó nàng biết đó là một loại súng. Có những khẩu súng nom gần in hệt con chó quay nguyên con người ta hay bày bán ở quầy thịt chó, một trong hai đùi là báng súng còn mõm là nòng súng. Một khẩu có hình dáng như đàn ghi ta (chắc hẳn cần đàn là nòng súng), một khẩu trông chẳng khác kèn trôm pét trôm bôn gì đó, chỉ có điều người ta không ngậm vào mồm. Một nhóm ba người xúm quanh một khẩu cao xạ na ná như kiểu ngày xưa người ta dùng bắn B-52. Toàn bộ các họng súng chĩa lên trời, mọi con mắt mọi cái đầu hướng thẳng lên trời. Nàng cũng nhìn lên trời. Cái bầu trời ban nãy, đen kịt như mực nho với những đốm, những vằn vện, những làn sóng, những cái gì giống như lưỡi lửa đỏ chói, vàng khè và cam sẫm hỗn độn và gây tê liệt kia giờ đây đã được thay bằng cái gì đó giống như một vực thẳm hun hút lộn ngược tuyền một màu đỏ thon thót của thịt người, với vùng rìa - gần như khớp với cái gọi là đường chân trời mà thật ra bị khuất lấp đằng sau những dãy khán đài cao - đầy những mép gấp nhăn nhúm và vết rách te tua nham nhở giống như thịt - không nhất thiết thịt người - bị cắt đứt bằng một lưỡi cưa cùn. Và từ nơi nào đó vô hình bên trong cái vực trời không rõ đâu là đáy này, bên trong cái vũ trụ màu đỏ thịt người càng lên cao càng sẫm hơn này, một cái gì đó đang rơi thẳng xuống, đáp xuống sân cỏ, đầu, cổ, vai, ngực, lưng những người đương nghển cổ nhìn, đáp xuống một bên tai nàng. Nàng cảm thấy nó đầu tiên qua làn da mỏng nơi dái tai, nhưng sau đó là bằng những phần khác của cơ thể mình: da nàng cảm nhận được nó dù không trực tiếp tiếp xúc. Chất lỏng đặc hơn nước, nóng, có màu đặc trưng. Máu. Họ hớn hở đê mê chào đón nó, như đám trẻ con hoặc toán dân xứ nóng đón những bông tuyết đầu tiên trong năm hoặc lần đầu tiên thấy trong đời. Duy có một điều, nhiều máu đến thế song nàng không thực sự ngửi thấy mùi máu. Nói cách khác, nếu máu mà nàng đang thấy thực sự bốc lên thứ mùi quen thuộc mà khứu giác con người có thể nhận ra thì gần như chắc chắn nó sẽ khiến nếu không phải cả mọi người xung quanh thì ít nhất riêng nàng thấy ngạt thở, thiếu không khí một cách cấp kỳ, nguy hiểm, sẽ khơi dậy một cách mãnh liệt bản năng sinh tồn ở nàng, khiến nàng muốn rời khỏi chốn này ngay tức khắc bằng mọi giá, sao cho cái chết mà mùi máu đó là hiện thân không thể lấp đầy nàng, giành mất chỗ vốn thuộc về sự sống của nàng được. Nàng không cảm thấy bằng mũi một cái mùi như thế. Có chăng, nàng nghe trong máu mình như có một thứ dư âm ran ran xa xăm của một ký ức về cái mùi tương tự mà nàng đã nghe, vào một lúc nào đó và ở nơi nào đó có khi không phải trong cuộc đời này của nàng.

Gần như trong nháy mắt quần áo mình mẩy tất cả những người quanh nàng đã loang lổ máu, ngút tầm mắt là một khối hầu như vô tận những hình dáng hỗn độn nhòe mờ không ra một màu gì rạch ròi ngoại trừ những đốm đỏ chi chít như một thứ vi tinh thể. Trên sân cỏ - lúc này là một tấm thảm khổng lồ màu lục ken dày những chấm đỏ li ti, không phải là không có vẻ đẹp của riêng nó -, các cô gái là những người duy nhất không nhìn lên bầu trời hay cái giống như bầu trời, cái thay vào chỗ bầu trời ở trên đầu mình. Họ tiếp tục trò chơi của họ, đúng hơn là kết thúc nó, việc này thu hút trọn vẹn tâm trí họ. Họ đang dùng gót giày cao gót của mình - không phải ai cũng mang giày cao gót, song một số khá đông là có, và ai không mang giày cao gót thì dùng thứ khác họ mang, chẳng hạn giày thể thao - để giẫm đạp, gí và nghiến lên mình các con vật ở dưới chân (giờ thì cảnh đó diễn ra gần như một thứ phim câm, do tiếng cười của họ và tiếng kêu cuối cùng nếu có của lũ thú nếu vẫn còn hiện hữu thì không còn có thể vượt lên trên bề dày tiếng gào thét của biển người được nữa). Và gần như đồng thời họ rút súng (chẳng hiểu từ đâu) ra, súng lục, súng trường, nhắm vào chỗ kín của nhau vừa bắn vừa cười ngặt nghẽo (giống như họ đang bắn súng nước vào nhau, song nhìn theo chỗ máu bắn ra thì nàng biết là không phải vậy). Những người bị bắn, thay vì thét la đau đớn, cũng cười. Rồi nàng nhìn lên và thấy tất cả các súng ở quanh nàng, gần, xa, xa tít, xa gần như khuất mắt nàng thảy đều đang nã đạn lên trời tức là lên cái vực sâu màu thịt tối tăm đang úp ngược trên đầu họ và rỏ máu kia. Cũng như mỗi người có một súng khác nhau, mỗi người có một phong cách bắn khác nhau. Khá gần nàng, một tay nhỏ nhắn, gầy gò, trung niên, đeo kính cận, tướng mạo rõ là một tay mọt sách suốt đời mài đũng quần trên ghế thư viện hoặc là một anh kế toán lành nghề mẫn cán và tỉ mẩn chi li, cầm khẩu súng to dài - mà nàng tin là khẩu súng săn - ngắm một hồi, bắn một phát, ngắm một hồi, bắn thêm phát nữa, với vẻ nhẹ nhàng cẩn trọng của người không bao giờ muốn mắc sai lầm dù chỉ một ly, một trong những người mà với họ trật tự và chính xác đồng nghĩa với dưỡng chất cho sự sinh tồn. Xa hơn một chút, một cặp thiếu niên để tóc bờm ngựa đứa xanh đứa đỏ, điều khiển một cỗ súng máy to xấp xỉ thân mình chúng, vừa xoay nòng súng loạn xạ tứ phía vừa hú hét và cười sặc sụa. Một thiếu phụ có phong tư đài các lạnh lùng y phục đơn sơ tao nhã, cầm khẩu súng ngắn cong cong manh mảnh, bắn với vẻ tư lự mơ màng như đang bắn một kẻ thù mà chị biết rằng dù có diệt được đi nữa thì niềm vui của chị cũng phù du như một niềm vui ở trong mơ. Sự huyên náo - trộn lẫn giữa hàng vạn hay hàng triệu tiếng súng đủ loại nổ cùng một lúc và những âm thanh của con người phát ra -, trong cơn cuồng hứng đỉnh điểm, được đẩy lên tận cùng giới hạn khả năng của kết cấu vật chất, lúc này trở thành một thứ đối tượng mà với nó bản thân nàng tê liệt, không còn giác quan thích hợp lẫn khả năng tâm trí để tiếp nhận và lĩnh hội được nữa. Nàng biết nó vẫn đang tiếp tục hiện hữu và tiếp diễn, là thành phần chủ đạo và nội dung cốt lõi của thực tại quanh nàng phút này, nó chính là thực tại song với nàng nó không hiện hữu, chỉ những gì mắt nàng thấy là đang hiện hữu, và những gì nàng tiếp tục thấy hồ như đang sắp làm từng tế bào của nàng nổ tung ra. Và nàng nổ tung ra thành một thứ mà giá như còn lại đủ khả năng tự thức nàng sẽ biết là một tiếng thét, tiếng thét nàng chưa bao giờ bật ra trong đời nàng, tiếng thét mà qua đó nàng nổ tung thành từng mảnh vụn và có lẽ là cách duy nhất để nàng đối chọi với cái nàng đang nếm trải, cách duy nhất để nếu như tóm được một phần tí ti may mắn biết đâu nàng có thể thoát ra.

Một tác phẩm

 Bên cửa sổ (Konstantin Vasiliev, 1942-1976)

Tập kích nhà băng: Quan điểm của nhà thơ (phần 4)

Đến một lúc, khi phi vụ của chúng tôi có vẻ như sắp đi đến hồi kết, khi dường như toàn bộ số tiền có trong nhà băng tại thời điểm đó đã nằm cả trong mấy cái bao tải giờ đã căng phồng chặt cứng của chúng tôi, cảm giác lo âu trong tôi dâng đến cực điểm: không, mọi chuyện không thể nào diễn tiến một cách êm xuôi trơn tru như thế này được, chắc chắn có gì đó không ổn, hoàn toàn không ổn đang âm thầm triển khai, đang tới gần chờ sẵn chúng tôi. tôi nghĩ đến Reza ở ngoài kia. Tại sao không nghe thấy gì từ gã? Sao mãi mà gã không báo động? Tôi chợt nghĩ ra rằng có lẽ chúng tôi đã sai lầm khi không giao hẹn rằng Reza cứ mười phút một lần chẳng hạn bấm máy gọi một trong chúng tôi, dùng đoạn nhạc chuông chả giống ai nào đó để chúng tôi biết là hắn chứ không ai khác, chúng tôi không cần trả lời, chỉ cần nghe vậy là đủ, để biết rằng chúng tôi hay ít nhất là Reza, chính xác hơn là riêng Reza vẫn đang an toàn, vẫn còn có thì giờ cho mình, vẫn chưa chết. Tôi cồn cào muốn gọi cho Reza và lẽ ra đã có thể làm song tôi không làm. Bằng cách không gọi cho Reza, tôi tự khẳng định với mình rằng mọi sự đều ổn, không có gì xảy ra với Reza. Vì một lý do ất ơ và bí hiểm nào đó mà tôi cảm thấy có thể níu khá chắc vào niềm tin nơi hiệu lực của cái phép mầu này của tôi. Không gọi Reza: Reza sống. Gọi Reza: Reza chết… Bằng cách đó, duy chỉ bằng cách đó, ít nhất là tôi cảm thấy như vậy, Reza mới thực sự ở bên chúng tôi vào những phút đó, mọi khoảng cách trong không gian ngăn giữa chúng tôi, dù vài chục mét hay vài triệu năm ánh sáng, cảnh giới mà duy chỉ một số nhà huyền học Đông phương biết và đạt tới nếu ta có thể tin lời họ nói hoặc người ta nói. Thế nhưng càng về cuối hiệu lực của cái phép mầu của tôi càng bị nghiền nát bởi hiệu lực hắc ám, có thể phải nói là ma quỷ của cái phép mầu, không, cái tà thuật gì đó mạnh hơn gấp trăm lần nó đang khiến cho mọi chuyện dường như đều êm chảy cho chúng tôi, tuồng như mọi vận động của vũ trụ đều thuận theo chúng tôi như con chó ngoan theo chủ nó. Và rồi sau đó một ý nghĩ vụt tới, độc địa, giống như có một hòn sỏi cứng sắc cạnh vừa từ đâu rơi tọt vào trong tim hay trong phổi hay trong bao tử tôi: rằng chính vì phép mầu của tôi, chính vì sức mạnh của lòng mong muốn và quyết tâm tôi dồn vào việc hiện thực hóa phép mầu đó, mà cái điều tôi không mong muốn nhất, chúng tôi không mong muốn nhất, nó đang tới. Điều gì? Chỉ còn, có lẽ chỉ còn một phút nữa là đến lúc tôi bấm số vào di động của Reza, cho đổ chuông một lần, đúng một lần, là tín hiệu để gã đánh xe tới ngay trước cổng nhà băng đón chúng tôi ra, nhưng dường như tôi sẽ không chịu đựng nổi cho tới lúc đó. Và ngay khi ấy, giữa lúc cao trào hành động, giữa sự căng lên đến đau đớn của mọi sự vào khoảnh khắc ngay trước thời điểm tàn cuộc, trong tôi chợt nảy ra một ý muốn, một ao ước, một mong mỏi phi lý là cầu sao cho cái một phút đó, một phút hoặc gần gần như thế, ngăn giữa thời điểm này với thời điểm tôi thực sự bấm máy gọi Reza, nó hãy kéo dài ra thành một giờ, một ngày, một tháng, một năm, mười năm, hai mươi năm, thành bất cứ bao nhiêu thời gian miễn là lâu hơn một phút, chỉ với chúng tôi chứ không với bất cứ ai khác trên thế giới này, hay nói đúng hơn là với chúng tôi trong một thế giới khác chứ không phải thế giới này, một thế giới song song hay gì đó gọi sao cũng được, giống như phép mầu mà Thượng đế của già Borges đã ban cho một tay người Tiệp ngay trước khoảnh khắc đạn của đội hành quyết chạm đến thịt y. Được vậy thì hay biết mấy! Chúng tôi sẽ có thể làm được bao nhiêu là việc! Sẽ có thêm nhiều khoảnh khắc để chúng tôi làm đầy theo cách của mình, thêm vài ba hay một hai dự định hay ý đồ của chúng tôi được hoàn thành cho dù hoàn thành một cách trọn vẹn, tuyệt đối một dự định hay ý đồ, bất kỳ dự định hay ý đồ nào, là một ảo tưởng. Hay là sẽ có thêm nhiều cuộc đời, một số cuộc đời nảy ra, bắt nguồn, tẽ nhánh từ cuộc đời của chúng tôi, một hai người trong chúng tôi, những con người hay những sinh vật hễ đã bước vào và đã trụ lại và sống được ở thế giới này là sẽ sống lâu, sống dai hơn chúng tôi, sống bằng nhiều phương thức và nhiều dạng hơn gấp bội lần chúng tôi. Những con người những sinh vật mà các vách của linh hồn họ âm vang to hơn nhiều so với chúng tôi. Chẳng hạn, chúng tôi là một nhóm múa mà cảm hứng và tinh thần sâu thẳm là châu Phi, một Salia ni Seydou, có thể là xem còn sướng còn phê hơn cả Salia ni Seydou mặc dù không ai trong chúng tôi là dân châu Phi hay chính vì không ai trong chúng tôi là dân châu Phi. Hay là Antonín với tôi, hai thằng tôi sẽ làm cái chuyện từng nói tới đã lâu: mở một hiệu sách không giống bất cứ hiệu sách nào từng có trên thế giới, hiệu sách mà cảnh quan của nó là hoài niệm da diết và hài hước về những giấc mơ bị ngắt đứt nửa chừng và không bao giờ bị hoàn toàn lãng quên của chúng tôi cũng như những giấc mơ hãy còn chưa đến và luôn luôn được chờ đợi hoặc không hề được chờ đợi của chúng tôi, còn nội dung của nó hay khả năng sinh lời của nó thì, chậc, thế nào mà chả được ít nhất là với tôi. Bởi vì với tôi, ít ra là với tôi, hiệu sách của tôi, cái ổ đẹp đẽ nhất mà tôi từng có ở đời, hoàn toàn có thể cũng là nơi chôn tôi. Hoặc, Shin, Reza và tôi, ba chúng tôi tự vùi mình trong tuyết Alaska, tuyết Siberia, căng tai, căng toàn bộ tâm trí, chờ nghe tiếng nứt đầu tiên của băng trên một cái hồ, cái âm thanh nó sẽ khua động chúng tôi theo cách có lẽ giống như sóng âm khi hai vật bằng thủy tinh chạm nhau và đập vào một cái mạng nhện, lắng nghe cái mạng nhện thần kinh của chúng tôi và linh hồn chúng tôi và gì đó nữa của chúng tôi rung lên trước sóng âm này. Và tại sao không phải là tôi, ngồi trên căn gác ọp ẹp hay trong phòng trọ rẻ tiền nào đó hay quán cà phê nhếch nhác nào đó ở Paris, Granada, Chiengmai, Istanbul, Kyoto, Kinshasa, Buenos Aires, Isfahan, Essaouira, một nơi nào đó trên thế giới, viết cho xong cuốn tiểu thuyết của mình, cuốn tiểu thuyết mà qua đó người ta có thể nghe và cảm được tiếng máu tôi chảy? Và tại sao không phải là Huỳnh Lê nằm úp bụng trên manh chiếu cũ hôi rình, nhọc nhằn dịch “Leyla và Majnun” từ tiếng Ba Tư và Ả Rập sang tiếng Việt với sự giúp đỡ tận tình của Reza (tận tình, là bởi bản tính của Reza như thế, luôn luôn làm mọi việc một cách hết lòng dù gã thích hay không, chứ thật ra việc mà Reza thích hơn nhiều, thật sự thích là việc khác, việc gì thì gã không bao giờ thực sự nói rõ hay nhắc tới, mặc dù chẳng phải không có lúc tôi – ít nhất là tôi – ngờ rằng kỳ thực người như gã thì không thích một cái gì, gã quá tự tại nên khó mà còn cần phải thích một cái gì, và điều đó có đáng mong muốn với tôi hay không thì là chuyện khác không cần nói ở đây)? Và tại sao không phải Huỳnh Lê, một trong những tác giả truyện tranh mới nổi lừng tiếng nhất trên thế giới, tung ra loạt tác phẩm mới nhất không ai ngờ tới nổi về sức mạnh lây nhiễm đáng sợ và tiềm năng tạo sinh của những giấc mơ, những truyện tranh vừa tức cười vừa đau đớn vừa thô bạo vừa nên thơ vừa bi thảm vừa trơ trẽn vừa máu lại vừa hoa, một bộ shunga (xuân họa) động chứ không tĩnh từ tay một họa sĩ vốn đồng thời là một ca sĩ hard-rock một võ sư mixed martial arts hay võ thuật hỗn hợp và đồng thời là một guru Ấn Độ? Và tại sao không phải là Shin, Huỳnh Lê và tôi cùng làm một bộ phim nhại tài liệu (mockumentary) về chuyện Reza, Pedro và Antonín thực hiện một cuộc thiền hành, tam bộ nhất bái, “vì hòa bình” từ Kyoto đến Luang Prabang qua năm nước Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Việt Nam, Lào, với tâm điểm là 1) Pedro và cuộc vật lộn kịch liệt của hắn với bản thân hắn trong quá trình cái sự vụ này, 2) một sự cố bi thương và trào lộng xảy ra khi đoàn qua địa phận Việt Nam làm cho một trong bộ ba này suýt nữa mất mạng thằng thứ hai phát điên còn thằng thứ ba suýt nữa cụt giò? Và tại sao không phải là Pedro chạy đôn chạy đáo, thực hiện những nỗ lực gần như không tin nổi và viện đến những biện pháp hay mưu chước không tin nổi hòng kiếm đủ vốn và huy động đủ ê kíp ra trò cho bộ phim mà hắn viết kịch bản và đạo diễn và thủ vai chính và viết ca khúc chính và hát ca khúc chính, bộ phim “của đời hắn”, về một người ngoài hành tinh hóa thân thành tay trợ thủ vị thành niên của một gã làm thuê cho một tập đoàn ma túy Mexico, chuyên trị thanh lý và thủ tiêu xác người bằng cách dìm xác vào thùng đựng axít (người ta bảo đấy là hắn đang nấu món pozole)? Và tại sao không phải là Shin, trên ngọn núi nào đó (mù sương hoặc không mù sương mấy) hay giữa cánh rừng nào đó (vắng lặng hoặc không vắng lặng mấy) khổ luyện cho trót độc chiêu chém đứt đôi quả táo hay quả xoài đang rụng và sau đó là chém đứt đôi viên đạn đang bay và, do có thể chém đứt đôi viên đạn đang bay, Shin thừa sức chém đứt đôi con ruồi đang bay mặc dù trong những lúc bình tâm nhất hoặc những lúc thăng hoa nhất thì Shin sẽ không thích chém đứt đôi con ruồi đang bay hay nói chung là bất kỳ sinh vật nào chuyển động hay đứng yên (ấy là xét theo chỗ tôi hiểu hay nghĩ về Shin còn thực tế ra sao thì tôi không chắc lắm, có thể sau khi Shin viết xong cuốn “Gorin no sho” của riêng mình thì Shin sẽ hơi khác bây giờ chăng)? Và tại sao không phải là Huỳnh Lê và Antonín và tôi, chúng tôi thành lập một nhóm quan họ chưa từng có trên đời và thông qua chúng tôi chất ngọc tinh tuyền của quan họ cũng như chất men mới chưng cất theo lối không ai có thể ngờ tới của nó sẽ khiến cho nhiều người ở khắp nơi trên trái đất không thể quên và do đó sẽ hạnh phúc hơn một chút cho đến khi chết? Và tại sao không phải là Huỳnh Lê, máu đầy mặt, bị đánh vì chụp một bức ảnh? Và tại sao không phải Pedro hay Shin hay Huỳnh Lê hay Antonín, sau một thời gian tham gia lực lượng đặc nhiệm quốc tế chống săn trộm tê giác và buôn lậu sừng tê giác, bị bắt cóc, đánh đập rồi phanh xác ra nhiều mảnh vứt nơi một bãi rác ở Johannesburg hay Sài Gòn? Và tại sao không phải Reza là người chết sau cùng trong một cuộc tuyệt thực tập thể vốn là tiếng thét phản đối tối hậu và tràng cười giễu tối hậu trước sự bất lực tuyệt đối của những kẻ lãnh đạo các quốc gia trên thế giới trong việc đồng tâm nhất trí và cùng nhau hành động một cách có thực chất, trong tinh thần xả kỷ, tận gốc, hầu hóa giải được chừng nào hay chừng nấy những hiểm họa đang lù lù trước mặt thế giới? Và tại sao không phải là Pedro, bị đời vùi dập tơi bời, cụt một tay, một con mắt lòa vì từng có lúc lòi ra, lui về ở ẩn trong căn nhà xập xệ mái tôn cùng với ba con chó, những sinh vật duy nhất còn lại thực sự yêu hắn, những sinh vật mà với chúng hắn là hiện thân cho toàn bộ năng lực yêu còn sót lại của nhân loại? Và tại sao không phải Antonín, bôn ba khắp trái đất, đến những nơi nào có nhiều người vừa suýt chết hay sắp chết, các trại tị nạn, các trại tù binh, để hát cho họ nghe, cho những ai còn muốn nghe và còn có thể nghe, chừng nào trong số đó còn có những kẻ muốn nghe và có khả năng nghe, cách tốt nhất – dù thảm hại đến mấy - của riêng hắn để gọi là góp phần cứu nhân loại? Biết bao nhiêu là việc chúng tôi có thể làm! Giá mà phép phân thân là có thật dù chỉ riêng cho chúng tôi! Nhưng phút này giây này tôi ở đây chờ nghe cú gọi của Reza - cú gọi nếu như có sự chẳng lành theo thỏa thuận từ trước giữa chúng tôi, tôi chờ nó vì nó từ Reza đến - và có một khoảnh khắc tôi có cái cảm giác thẳm sâu dường như trong từng giọt máu tôi rằng tất cả chúng tôi kỳ thực đã chết trước khi điều đó xảy tới.

Thế rồi ngay khi ấy, ngay trong khoảnh khắc ngộ ra cái thực tại tối hậu rằng thật ra tất cả chúng tôi đã chết (mặc dù nếu vậy thì không ai hoặc rất ít ai trong những kẻ khác quanh chúng tôi là không đã chết, chết trước khi thật sự chết), hoặc trong khoảnh khắc ngay sau khoảnh khắc đó (mặc dù sự khác biệt này về trật tự thời gian là quá nhỏ nhoi do bản thân hai khoảnh khắc này là quá nhỏ nhoi đến nỗi ở cấp độ ngôn ngữ thông thường thì hoàn toàn có thể nói hai thời điểm này là một) tôi nhớ lại cái lúc chúng tôi cười nôn ruột, cười như những thằng khùng khi nói đến chuyện thiên hạ sẽ cười ra sao khi nói về chúng tôi sau khi chuyện này đã qua. Chúng tôi cười nhân thế, cái khối khổng lồ nặng bằng cả ngàn trái đất vốn không có khả năng nói điều gì hay ho hơn là bảo chúng tôi Đừng làm! Không được làm! cũng như nó đã không ngừng lải nhải vào tai chúng tôi bằng nhiều cách khác nhau về sự vô nghĩa tuyệt đối mà nó bảo là hạt nhân sâu kín nhất trong những khắc khoải những nỗi đau những u hoài và những tìm kiếm của chúng tôi. (Reza là người cười nhẹ nhất trong chúng tôi vào lúc đó, hầu như không thành tiếng, ít nhất là tôi có cảm giác vậy, chỉ là một cái cười lớn hơn cười mỉm một chút, vừa vặn lộ răng, đó có lẽ là lý do tôi nghe đau hơn hết mỗi khi hình ảnh Reza chứ không phải hình ảnh thằng nào khác lướt qua tâm trí tôi.) Và chúng tôi cười Roberto, cười tất cả những kẻ nói mà không làm, nói gì cũng hay nhưng ngàn năm sau vẫn không làm. Và chúng tôi cười những người đàn bà của chúng tôi, các em yêu của chúng tôi, các giấc-mơ-khi-đang-thức của chúng tôi, tội lỗi của chúng tôi, tâm hồn của chúng tôi, các mèo con bồ câu mái ngựa cái sư tử cái của chúng tôi, các nàng tiên và nàng quỷ của chúng tôi. Chúng tôi cười sự bình an mà các nường cho hoặc về lý thuyết là có thể cho chúng tôi, cười cái vực xoáy mà các nường lôi chúng tôi vào, những giấc mơ đẹp hoặc có thể cho là đẹp mà các nường khiến chúng tôi mơ, sự ngây thơ và nỗi u hoài đã khiến một thằng trong chúng tôi thốt lên rằng phải chi có các nường hay ít nhất một trong các nường bên cạnh chúng tôi lúc này khi chúng tôi hành động. Chẳng phải là không có nường nào trong số các nường có khả năng hay tiềm năng làm bạn đồng hành cự phách hay ít nhất là tạm chấp nhận được của chúng tôi trong cái vụ này, song chúng tôi đã quyết khá sớm, nếu không nói gần như ngay lập tức, rằng trong vụ này chúng tôi sẽ là một boyband. Không phải chúng tôi loại trừ khả năng có một bóng hồng giữa chúng tôi lúc nước sôi lửa bỏng; hoàn toàn không. Chỉ là chúng tôi muốn để dành khả năng đó cho một lúc khác, lần sau, nếu có lần sau, trong một cuộc đời khác nếu còn có một cuộc đời khác sau đây hoặc một cuộc đời song song ở dòng thời gian song song nào đó như mấy thằng cha hay con mụ scifi thường tưởng tượng. Chỉ có điều Reza (một lần nữa lại Reza), riêng gã, tôi chưa bao giờ thấy gã bên cạnh một đàn bà hay nghe gã nhắc tới một đàn bà. Tôi nghĩ đến điều đó như trong một ánh chớp đục, nặng, vô sắc, đúng lúc Pedro nhìn tôi với vẻ sốt ruột, không thể hiểu vì cớ gì tôi vẫn chưa bấm máy gọi Reza. Miệng hắn hé ra rồi thoáng sau lại ngậm. Tự dưng tôi chỉ muốn phá ra cười. Cảm giác muốn cười mạnh tới nỗi tôi chỉ e hắn nhận ra rằng hàm và cổ tôi hay thậm chí cả người tôi đang rung lên. Tôi biết hắn có thể nổ bùng lên thế nào nếu hắn nhận ra hay nghĩ rằng tôi đang cười, đúng vào lúc này. Tôi kịp kìm lại. Đó là một thế mạnh của tôi, Một trong số ít thế mạnh của tôi. Tôi luôn luôn hoặc gần như luôn luôn kìm lại được một giây trước khi bùng nổ thành tiếng cười, tiếng khóc, tiếng thét. Không như Pedro. Nhưng chính vì vậy mà tôi biết mình cần phải làm ngay cái gì đó nếu không Pedro cũng sẽ nổ bùng vì tôi không làm gì mà chỉ đứng đó nhìn hắn, lúc này thì hắn đã mất khả năng đọc được cái nhìn của tôi. Tôi phải làm gì hay nói gì đó, lập tức, trước khi hắn hét “Thằng đớp cặc kia mày còn chờ cái gì?” hay gì đó tương tự. Có một khoảnh khắc, qua sức nóng của mắt hắn xoáy vào da tôi, tôi có cảm tưởng hắn sắp sửa nhảy vào bợp tai tôi - với tôi thì hắn sẽ bợp tai chứ không đấm - và chừng như cảm thấy trước được những tia sáng bắn tóe từ trong hai mắt tôi. Ấy thế mà cơn tức cười vẫn cứ hành tôi, đe dọa bất cứ lúc nào cũng có thể khiến cho toàn thân tôi rung lên như bị chạm điện. Và tôi cũng nhận thấy rằng, sự tức cười đến phát điên đang tranh quyền thống lĩnh tôi kia, tôi đang quan sát, theo dõi nó bằng một thứ lý tính phê phán lạnh và sắc như dao cạo vừa xuất xưởng, cứ như cái thằng tôi đang tức cười đang chật vật ghìm cơn tức cười và cái thằng tôi đang quan sát cái thằng này là hai người khác biệt chả có mấy liên thông với nhau. Huỳnh Lê đến đúng lúc để cứu tôi. Ủa, sao còn chưa gọi, y nói, bằng tiếng Việt, với cái giọng oang oang được chỉnh chết ở độc một mức vô luym cao nhất hoặc gần như cao nhất của y. Trong giọng y hay có lẽ trong toàn bộ dáng vẻ hay thần thái y có cái gì đó khiến cho cô gái gầy guộc xanh xao – cô nàng “của Antonín” – gần như phải giật mình, nhìn. Tôi cũng có thể nói là bị giật mình bởi câu này hay đúng hơn là giọng này của Huỳnh Lê, ít nhất là cái cơn tức cười như của thằng rồ kia, giống như một cái áo có nguy cơ dính chặt vào thịt mà tôi hoàn toàn không muốn mặc, lập tức liền rũ tuột khỏi tôi. Lần đầu tiên trong mấy phút vừa qua – có thể thật ra là ít hơn thế song đối với tôi là lâu hơn thế nhiều – tôi nhìn xuống túi quần mình nơi để cái điện thoại.

Nó nằm đó đợi tôi, lùm lùm song ẩn kín, như bóng ma của số phận chúng tôi. Và như trong một bộ phim rùng rợn hoặc có pha vài xen rùng rợn kiểu như là tra thêm tí muối, tôi chừng như thấy cái cục lùm lùm đó bắt đầu khẽ đập phập phồng như quả tim người. Lập tức nghẹt thở, tôi vội vàng rứt mắt khỏi nó, nhìn nhanh lên trước mặt. Và tuy không nhìn cụ thể một ai song tôi lập tức nhận ra rằng trong số các nhân viên nhà băng đang tái nhợt và bất động kia có ít nhất vài người đã cảm thấy được có một chuyện gì đó đang diễn ra nơi chúng tôi. Một sự thay đổi, để cho tất cả, họ cũng như chúng tôi, thoát ra khỏi tình thế này, khoảnh khắc ngưng sững chờ đợi này, nó đang phụ thuộc vào tôi. Và từng giây trôi qua, từng phần nhỏ của giây trôi qua, tôi càng lúc càng cảm thấy sự bất khả thi của việc mình phải làm, việc mà người ta đang đợi tôi làm. Như thể nếu bây giờ tôi bấm máy gọi Reza thì nó sẽ đánh dấu một cách vĩnh viễn sự kết thúc vô phương đảo ngược của chúng tôi. Sự đời không thể phi lý đến mức chúng tôi sẽ an toàn vô sự ôm tiền thoát khỏi đây được. Tôi ra sức tập trung tinh thần vào chỉ một ý nghĩ, “toàn tâm nhất niệm”, rằng tay tôi hãy đút vào túi quần, cầm điện thoại rút ra, đến mức thiếu điều nhìn thấy trước mắt cảnh tay tôi đang thực sự làm vậy. Tuy nhiên thực tế là tay tôi vẫn trơ ra đó, như một vật vô tri mà tôi đang cố dùng ý chí thuần túy để dịch chuyển, bắt chước một cách vô ích và thảm hại những người gọi là có khả năng viễn khiển, việc mà giờ đây tôi nhận ra rằng có hàng chục năm nữa tôi cũng chả làm được.

Thế rồi rốt cuộc tay tôi cũng bắt đầu chuyển động, như thể tự nó quyết định việc này chứ không phải tôi. Và cùng với chuyển động đi xuống của tay tôi, một phần nào đó ở trong tôi trôi tuồn tuột xuống một đường hầm gần dựng đứng hun hút không đáy, đến độ có một khoảnh khắc tôi có cảm giác mình sắp sửa ngã chúi đầu xuống sàn. Tôi không biết có ai trong chúng tôi cảm nhận được – trực nhận tức thời – cái khoảnh khắc này của tôi chăng. Có lẽ là Shin, mặc dù tôi biết chắc lúc đó Shin không nhìn tôi. Và Reza, dĩ nhiên, nếu Reza không có mặt ở đây. Và trong khoảnh khắc – một khoảnh khắc khác – tôi cảm thấy thèm khát vô tận là chính mình cũng đừng có mặt ở đây như Reza. Sẽ dễ chịu biết mấy nếu ngay bây giờ tôi thôi không còn tồn tại. Đó là một cái gì đáng sợ và đồng thời cuốn hút hơn cái chết. Dường như nếu bây giờ tôi bấm máy gọi Reza, khởi đầu cho sự kết thúc êm xuôi và do vậy sự hoàn thành mỹ mãn cuộc tập kích nhà băng này của chúng tôi thì bằng cách ấy chúng tôi đang phản bội chính chúng tôi, đang làm tiêu vong chính chúng tôi hay đúng hơn không phải bản thân chúng tôi mà là một cái gì đáng tồn tại hơn tất cả mọi thứ song chưa bao giờ thực sự tồn tại. Hoàn toàn giống như thể tôi chẳng mong gì hơn có một biến cố bất ngờ nào đó xảy ra trước khi tôi kịp làm việc này, kịp làm bất cứ cái gì, có thể dưới dạng tiếng còi chói tai của xe cảnh sát hay bất cứ dạng nào tương tự vậy. Tôi đợi hoặc muốn đợi. Tôi không được cho thì giờ để đợi. Pedro sấn tới trước mặt tôi. Tim tôi như rơi tọt xuống giữa hai chân. Tôi không biết hắn sẽ làm gì tôi. Tôi không biết hắn sẽ làm gì trong khi một tay hắn vẫn đang ôm súng, mắt hắn không nhìn những người mà đáng ra hắn phải không bao giờ thôi nhìn mặc dù tôi không thể chắc liệu tâm trí hắn có đã hoàn toàn rời khỏi họ hay không. Song Huỳnh Lê đã nhanh hơn hắn. Phải, chuyện này đôi khi xảy ra: vào thời điểm bất ngờ nhất, Huỳnh Lê đột nhiên hành động nhanh hơn bất cứ ai trong chúng tôi nếu không kể Shin, chắc chắn Shin vẫn sẽ nhanh hơn y nếu đúng lúc đó Shin cũng hành động, tuy nhiên lúc này Shin không hành động: Huỳnh Lê đang ở gần tôi hơn Pedro gần tôi tại thời điểm ngay trước khi Pedro bắt đầu sấn tới tôi, tuy nhiên điều đó chỉ tạo cho y một lợi thế không đáng kể vì khoảng cách giữa ba chúng tôi về thực chất không lớn – rốt cuộc thì cái quyết định vẫn là tốc độ hoàn toàn bất thường của Huỳnh Lê. Dù có thế nào, cảm giác của tôi và có lẽ của cả nhiều người khác có mặt là cái điện thoại từ trong tay tôi nhoáng cái đã nằm trong tay Huỳnh Lê, chẳng biết bằng cách nào, như trong một màn diễn ảo thuật. Và mặt y tức thì bừng sáng bởi tia chớp nhận thức về cái kỳ tích mà chắc chắn bản thân y không thể tin chính mình vừa mới làm xong. Và ánh bừng sáng này lập tức lại lóe lên lần nữa còn mạnh hơn bởi một ý thiên tài – thiên tài theo kiểu của riêng y – vừa nảy ra trong cái đầu bù xù tổ quạ của y. Và như một tia điện xẹt phóng ra từ đó Huỳnh Lê tung cái điện thoại của tôi lên không bằng một động tác giông giống như người ta tung quả cầu vào giữa vòng trong một cuộc đá cầu. Trong nháy mắt tôi hầu như chờ đợi một trong những người có mặt, một thằng trong bọn chúng tôi hay thậm chí một trong các nhân viên nhà băng (mặc dù chỉ cần nghĩ đến chuyện trong số những người châu Âu này tình cờ lại có một người biết đá cầu kiểu Đông Nam Á là cũng đủ tức cười) sẽ tung chân đá nối quả cầu, ý tôi là cái điện thoại, không thì dùng vai, đầu (trán, đỉnh đầu, sau đầu), ngực, lưng, đầu gối, cùi chỏ, bụng, để nhẹ nhàng đón nó, hãm chậm chuyển động của nó lại trước khi quyết định sẽ làm gì tiếp theo, như bất cứ tay đá cầu sành sỏi nào thường làm. Và trong khi quả cầu, ý tôi là cái điện thoại của tôi vạch một vòng cung tuyệt đẹp trên không, mắt tôi bị hút theo nó, toàn bộ tôi bị hút theo nó, tôi không còn ý thức về mình, không ý thức về thân thể về ý chí về tâm trạng về nỗi lo về ước muốn của mình, không gì cả: tôi như thể không là gì khác hơn ngoài một phần của bầu không khí đang tự động dạt ra mở đường cho quả cầu rồi lập tức dồn theo sau nó mà thế chỗ ngay sau khi nó đã bay qua.
Và trong một khoảnh khắc hay vài khoảnh khắc, quả cầu (ý tôi là cái điện thoại của tôi) sẽ rơi xuống nơi đâu và được nơi đó tiếp nhận ra sao, đấy dường như là chuyện quan trọng nhất trên đời, chuyện duy nhất quan trọng đối với tôi và hẳn không chỉ với tôi. Tuồng như một loạt những chuyện hệ trọng, cái này là nguyên nhân và hệ quả của cái kia, sẽ được quyết định bởi chuyện ấy. Và trong ngần ấy người có mặt thì Shin là người được đấng tối cao nào đó chọn hoặc là trong nháy mắt đã tự chọn mình là người nhận lãnh trọng trách định đoạt phần tiếp theo của vận mệnh quả cầu. Tôi sẽ không bao giờ quên vẻ nghiêm trang khác thường của Shin trong khoảnh khắc đó, mặc dù chẳng phải chúng tôi xa lạ gì cái cảnh Shin trở nên nghiêm trang khác thường bất cứ khi nào Shin vừa nghĩ ra và sắp thực hiện một trong những trò quỷ quyệt của Shin. Dường như mọi thứ chất liệu làm nên Shin đều bừng sáng lên một cách huy hoàng nhất và do đó bi tráng nhất đồng thời đáng ngại nhất trong khoảnh khắc đó.

Shin tiến tới, quả quyết, êm ru, mềm mại, nhanh như chớp – một ánh chớp gây cảm giác mềm như tơ như lụa (Antonín, vốn hơi đứng chắn đường Shin, liền lập tức né để nhường cũng nhanh không kém) – và rồi, bằng một chuỗi động tác liên hoàn phức tạp song liền mạch trơn tru của một thân hình mềm dẻo uyển chuyển như thiếu nữ xuân thì, Shin chuyển sang thế trụ trên bốn chi (tựa như tư thế của một nường đang chuẩn bị cùng đối tác làm tình theo kiểu chó), và, khi quả cầu rơi xuống đúng tầm đúng chỗ, liền hẩy mông lên một cái không quá chậm chẳng quá nhanh; lực của cú hẩy, kết hợp với độ mềm và đàn hồi của thịt nơi cái mông tròn, được tính toán cực chuẩn xác sao cho quả cầu, ý tôi là cái điện thoại, liền tưng lên theo đường thẳng, đến một vị trí không quá thấp không quá cao trong không khí thì dừng lại, tuồng như hơi ngần ngừ, như tiếc rẻ một cái gì và lại xăm xăm rơi xuống. Shin lại hẩy mông – lần này lật mình sang một chút, ồ một chút thôi, để dùng mông bên kia – lần nữa. Quả cầu, ý tôi là cái điện thoại, lại tưng lên đến một cao độ cũng y hệt như lần trước thì dừng, tiếc rẻ hoặc ngần ngừ chừng một phần giây, rơi xuống. Y chang như nhà độc tài với quả địa cầu trong bộ phim của Charlie Chaplin, tôi chợt nghĩ ra, và lập tức lại nghe một cơn cười rậm rựt chực từ dưới đáy ruột mình muốn bật ra ngoài. (Mặc dù, ngay giữa lúc có vẻ không làm sao ngăn được cười hơn cả, tôi vẫn không thể không cảm nhận sâu sắc ở nơi khả năng phi phàm của cặp mông Shin - khả năng buộc cái điện thoại chuyển hóa thành quả cầu thực thụ với độ nẩy độ tưng đặc trưng của một quả cầu – một phần sự tuyệt khéo và sự tinh vi khôn lường của vũ trụ, một thứ có thể gọi là đẹp.)  Tôi không phải là người duy nhất muốn cười. Tôi cảm thấy hơn là thực sự nghe thấy tiếng cười rinh rích mà phần cuối bị níu chặt lại trong họng như con chuột bị kẹp đuôi trong bẫy còn phần đầu bị dằn xuống nên đâm ra nghèn nghẹt song dẫu vậy vẫn cứ thoát được ra khỏi miệng và mũi cô nàng “của Antonín”. Tôi thấy được bằng khóe mắt rằng phần thân trên của Nhẫy đang trước mặt tôi rung bần bật liên hồi trong nỗ lực nén cười. (Tóc Bạch Kim cũng cười, bằng mắt nhiều hơn bằng mồm, đồng thời một cách bản năng lại dợm thò tay vào dưới bàn để bấm nút báo động hoặc lấy súng hoặc cả hai nhưng liền giật nảy người lập tức rụt tay về khi bắt gặp mắt tôi như thể cái nhìn của tôi là một luồng điện, liền mỉm cười  méo xệch và liếc mắt ra hiệu về phía Shin một cách cực ngây ngô cứ như Shin là phát hiện của lão ta chứ không phải của tôi). Trùm lên tất cả là tiếng cười của Huỳnh Lê, cười như thể đã nhiều ngày nay y chỉ chờ mỗi một cơ hội đúng như thế này để thực sự cười. Antonín một cách bất giác hơi ngửa người ra sau nhưng đồng thời đầu lại rướn về phía trước khiến cho nhìn chung cơ thể hắn rơi vào một trạng thái vặn lệch và tự mâu thuẫn cực kỳ khôi, miệng cười phô hết răng và cả hai lông mày nhướng tớn lên trông vừa nhăn nhở vừa đầy kinh ngạc (kiểu một đứa con nít) vừa hiền lành, hiền lành và dịu dàng. Pedro, một bên mép nhệch lên trông giống một nét cau có dù cũng giông giống cười gằn, có những lúc hắn hơi chậm hơn chúng tôi hoặc hơi xa chúng tôi. Hắn là thằng duy nhất khăng khăng đòi hành động, cảm thấy mình trống huếch vì không hành động, lúc này. Giữa khi quả cầu (ý tôi là cái điện thoại) đang trên đường rơi trở lại xuống mông Shin, đột ngột Pedro lao tới. Lập tức tôi nghe tim thót lại trong ngực. Trong nháy mắt tôi tưởng như đang thấy Pedro co chân vận hết sức bình sinh đạp xuống người Shin. Và liền sau đó tôi nghe một tiếng thét váng óc, tiếng thét ở cao độ tột đỉnh mà một giọng nữ kim có thể lên thấu hay thậm chí còn vượt qua, song ngay ở khoảnh khắc ấy tôi cảm thấy như đó là tiếng thét của xương thịt Shin. Phải mất chừng một hai giây tôi mới nhận ra rằng thực sự tai tôi đã nghe thấy tiếng thét. Và đó không phải do Pedro vừa đạp lên Shin. Sự việc thì không thật song âm thanh thì thật, thật đến nỗi dường như mọi cọng tóc và sợi lông trên cơ thể tôi đều dựng cả lên: đó như là tiếng thét khiếp đảm rụng rời của máu khi nhận ra số phận không thể thoát của mình là cứng lại thành đá. Tôi ngẩng đầu lên, hướng mắt về phía cửa chính của nhà băng – không hiểu có gì xui khiến mà cơ thể tôi lập tức có cái phản ứng đó – và ngay tức thì tôi cảm thấy chính cái điều đó: như thể toàn bộ máu bên trong tôi cứng lại thành đá đúng trong nháy mắt ấy.

Reza đang đứng giữa khung cửa. Nói chính xác hơn thì phải mất vài giây hoặc lâu hơn để tôi nối kết cái hình ảnh đang thấy trước mặt với cái tên Reza và khái niệm quen thuộc về Reza vốn có trong đầu tôi.

Đó là một khoảnh khắc, một hình ảnh, cảm giác, tâm trạng mà chắc chắn suốt đời tôi không quên. Nó không phải một thứ thuộc về thế giới này, mà chỉ có thể là một phần của một cơn ác mộng khủng khiếp vốn cũng không thuộc thế giới này. Reza đứng đó, tức là cơ thể Reza đứng đó, đúng là Reza từ hai bàn chân lên đến ngực, còn từ cổ lên đầu thì không. Chẳng phải đầu và cổ gã không còn đó nữa. Nó vẫn có đó, mặc dù theo nghĩa nào đó thì không. Có một chuyện gì đó kinh khủng đã xảy ra với đầu và cổ Reza, chuyện gì đó mà trong khoảnh khắc tôi có cảm giác là hoàn toàn không thuộc về thế giới này và do vậy hoàn toàn ngoài sức hiểu của tôi, dù tôi có sống lại kiếp này thêm  nhiều lần nữa thì nó vẫn cứ ngoài sức hiểu của tôi. Và hơn nữa nó không thể nào xảy ra theo những quy luật thuộc về thế giới này được, bằng không thì hóa ra nó lại có thể có liên quan nào đó đến chuyện tôi bấm hay không bấm máy gọi Reza và nếu đúng vậy thì tôi sẽ không thể chịu nổi, nó sẽ là một sự thật mà khoảnh khắc anh biết được cũng là khoảnh khắc anh chết. Và quả thật dù tôi có biết về bản chất của chuyện đã xảy ra với Reza hay không thì trong mấy giây đầu nhìn thấy cảnh đó tôi vẫn cứ chẳng khác người đã chết. Người sống là kẻ có sự tự thức về bản thể mình; trong mấy giây đó tôi hoàn toàn không còn ý thức gì về bản thể mình. Tự thức của tôi không hiện hữu, chỉ có cái tôi đang thấy là hiện hữu.

Đầu gã không còn ở vị trí bình thường mà lủng lẳng nơi hõm vai, gần như không còn nối với cổ: rất khó hình dung rằng đầu hắn vẫn còn gắn với thân. Một sinh vật với một cái đầu như thế thì không thể là một sinh vật sống được và nếu sinh vật đó có tỏ ra chút dấu hiệu của sự sống thì đó là một thứ sự sống trỗi dậy từ dưới mồ. Tôi như đột nhiên thấy sờ sờ trước mắt mình cái đầu ngoẹo sang bên một cách quái đản của Zôia, cô du kích Nga (có cái họ vừa dài ngoằng vừa khó phát âm tôi không tài nào nhớ nổi) bị phát xít Đức treo cổ hồi Thế chiến Thứ hai, như thể chính Zôia đang đứng kia trong hình dáng của Reza hay ít nhất là trong cái thân thể (trừ cổ và đầu) kia của Reza có một phần nào đó của Zôia, lẫn trong máu gã hay trong linh hồn gã nếu như trong cái xác ấy vẫn đang còn linh hồn gã chứ không phải một linh hồn khác. Đầu lủng lẳng hay gần như lủng lẳng như vậy là do cổ đã bị đứt gần hết: chính cái khoảng hở mở ra giữa cổ, càng há to một cách gây lộn mửa hơn và vô phương cứu chữa hơn do sức nặng của cái đầu (đầu Reza vốn rất to) kéo trĩu xuống dưới tác động của sức hút trái đất, là cái đã bồi thêm cú cuối cùng làm tê liệt hoàn toàn các giác quan tôi và thần trí tôi. (Giá như nó không hoác rộng đến như thế thì có khi tôi đã có thể tự thuyết phục mình hay tự huyễn mình dù trong khoảnh khắc rằng ấy chỉ là Reza đang bày trò giễu chúng tôi.) Hẳn không cần nói về máu, mặc dù đó là thứ không thể thiếu khi mà cái cổ nằm trong tình trạng như thế. Và nơi cái đầu vốn đã gần như không còn liên hệ gì với cái mình ấy có một số thứ vẫn đang chuyển động, vẫn đang phát ra những thứ gì đó hay ít nhất là cố gắng làm thế, cố gắng vô vọng để làm thế. Cặp mắt mở nhìn chúng tôi, mặc dù từ một góc xiên đến như vậy của đầu gã thì việc duy trì sự nối liền bằng mắt với chúng tôi lại càng khó cho gã. Và mắt gã, mở to, trong veo, sáng, “như sương đọng trên lá”, không mờ đục một tí nào, nói với chúng tôi. Miệng gã mấp máy, cũng cố nói, nhưng không còn khí quản hay thanh quản nào nối với nó để nó có thể nói, mà cũng không cần thiết: một ngàn cuộc đời nữa cũng không đủ cho chúng tôi bình đến kỳ cùng những gì mắt gã nói, nếu chúng tôi được cho ngàn cuộc đời ấy.

Đột nhiên tôi nghe được những tiếng thét. Và liền sau đó tôi nhận ra rằng những tiếng thét này đã hiện hữu từ lâu song nãy giờ (bao lâu?) tôi không có giác quan để nhận biết và lĩnh hội nó. Nhiều tiếng thét của nhiều người, cùng lúc, một thứ hỗn hống kinh rợn, song, bằng cách nào đó, như thể là, cùng với sự đột ngột xuất hiện trở lại của thính giác tôi, bản thân tôi cũng đột ngột trở lại hiện hữu sau một thời gian vắng bặt dài, sau một quãng mù, sau một chặng chết và cùng với sự tái sinh của bản thân tôi thì cũng tái sinh khả năng tâm trí của tôi, vẫn nhạy bén như trước kia, còn nhạy bén hơn: trong mớ hỗn độn tiếng thét như hàng trăm tấn đá hộc đang trút liên hồi kỳ trận xuống một đường hầm hẹp bốn vách bằng kim loại mà tôi đang bị nhốt bên trong, tôi vẫn cứ phân biệt được, tách bạch được tiếng thét hay âm thanh của từng người một, không nhầm lẫn. Có tiếng thét ở âm vực cao, chói ráy, của những người đàn bà. Tiếng thét, không, tiếng kêu ồ ồ của Huỳnh Lê (dù đã quen với y và giọng y tới đâu, tôi vẫn không bao giờ có thể ngờ rằng từ bên trong y lại có thể bật ra thứ âm thanh rỗng, trầm giống tiếng bò đến như vậy). Tiếng rít (rít, không phải thét) của Shin, đầy phẫn nộ chứ không đầy khiếp đảm. Tiếng gầm (gầm, không phải thét) của Pedro, đầy phẫn nộ và đầy khiếp đảm. Antonín không thét, cái mồm há rộng của hắn và những động tác giật cục đột ngột kỳ quặc của đầu, vai và hai tay hắn, như thể sự xuất hiện của Reza trong cái hình dáng kia có tác dụng tức thì khiến Antonín biến thành một con rối khổng lồ được thiết kế để chuyên chọc cười: tất cả các cái đó tương đương với tiếng thét câm lặng nhức óc nhất. Tiếng thét của tôi, dù bản thân tôi có thét hay không tôi không chắc. Sau một lát, không biết bao lâu, như thể đã quyết định xong sau rất nhiều do dự chần chừ (có lẽ vì thiếu niềm tin), Reza – dĩ nhiên là gã - chầm chậm, vẫn chưa đủ dứt khoát, hơi lóng ngóng, như chỉ muốn thử coi sao, bắt đầu giơ hai tay lên, một tay ôm thái dương phía bên này, một tay đỡ cằm phía bên kia, rất cẩn thận, “nâng như nâng trứng”, cố gắng dịch cái đầu mình về vị trí càng gần với như cũ càng tốt, ít nhất thì cũng sao cho nó đừng quá lệch quá xiên, thu hẹp được chút nào hay chút nấy cái khoảng mở không mong muốn nơi cổ. Trong những khoảnh khắc ấy, những khoảnh khắc gã cố tự chỉnh đốn tư thế cái đầu mình, gã là kẻ cô đơn nhất, nơi miền chồng lấn giữa sống và chết, cô đơn hơn bất cứ ai trong chúng tôi. Tôi muốn tiến lại gần gã, ít nhất là trong đầu tôi thoáng hiện hình ảnh tôi tiến lại gần gã nhưng sự thực là tôi không nhích tới dù chỉ một xăng ti mét, hai đầu gối tôi hay cả hai chân tôi như đã biến thành một thứ bùn nhão và thứ bùn này không thuộc về tôi. Tôi há mồm muốn gọi gã, nhưng ngay khi tưởng chừng cái tên gã đã bật ra từ sâu bên trong tôi, tôi nhận ra rằng phía dưới miệng tôi là một khoảng trống hoác không có một cái gì, như thể cả tôi nữa cũng giống như gã, không còn một cuống họng nào một dây thanh nào một khí quản nào nối với đầu tôi với tâm hồn tôi và từ nay khả năng phát ra một tiếng kêu là vĩnh viễn ngoài tầm với của tôi. Không chỉ như vậy: kéo tiếp cái cuộc hiện tồn này, từ thời điểm này trở đi, là việc quá sức tôi: sự chấm dứt của Reza cũng là chấm dứt của chúng tôi và sau đó không có gì để nói: như thể là, với sự kiện này mới xảy ra với chúng tôi, thời gian đã đứng lại với chúng tôi, không phải đứng lại để từ đó nảy sinh những dòng thời gian khác dài ngắn còn tùy nhưng thảy đều ít nhiều có một độ dài và một sự vận động: ở đây thời gian ngừng hẳn lại, từ đây là vĩnh viễn chết cứng đối với chúng tôi, là một điểm không tiến, không lùi, đứng sững đời đời đối với chúng tôi.

Đến đây thì, xét theo nhiều vẻ, câu chuyện hình như đang đi đến hồi kết và tôi về mặt nào đó hay trong chừng mực nào đó cũng đang sẵn sàng đưa nó vào hồi kết và một phần của tôi thật tình muốn thế song phần khác của tôi thì không. Và tôi xin nói ngay để cho quý vị đừng lầm: đây không phải là cái trò metaliterature xưa như trái đất, nhà văn-tác giả cố tình chường mặt ra trước người đọc, nói thẳng với người đọc, không giấu giếm gì về tính chất giả của câu chuyện mình kể, tự ý thức và phân tích và tư duy về những gì diễn ra bên trong mình trong quá trình viết, tất cả những trò màu mè dở hơi rẻ tiền đó: ở đây hoàn toàn không. Đơn giản là tôi không có hứng thú tiếp tục. Chỉ có vậy. Tôi không hứng thú với bất cứ cách kết thúc khả dĩ nào của nó, từ cách bất ngờ nhất cho tới cách giản dị nhất, không hứng thú với chuyện để mặc nó lửng lơ không kết thúc, không hứng thú với chuyện bày ra cho quý vị năm ba cái kết khác nhau tùy quý vị chọn, không hứng thú với việc cho quý vị vài ba gợi ý để quý vị tự do kết thúc câu chuyện tùy ý thích và tùy tư chất của mình, mặc dù, điều này chắc chắn quý vị thấy rõ và không thể không đồng ý, tôi thừa sức làm tất cả những chuyện đó. Tôi không hứng thú với việc tiếp tục tự ràng buộc mình với cái gọi là bổn phận của người kể chuyện, ở chỗ cần phải trao cho người đọc nếu không phải một câu chuyện trọn vẹn thì ít nhất là một khoái cảm thẩm mỹ trọn vẹn, một sự thỏa mãn trọn vẹn về cảm xúc, về trí tuệ hay gì đấy. Tôi không hứng thú với ngay cả chuyện đó. Thậm chí, dù nói thế này có thể quý vị sẽ cảm thấy mình bị xúc phạm, tôi không hứng thú gì với chuyện chọn một đề tài khác có thể là nhẹ nhàng hơn hấp dẫn hơn để kể với quý vị. Tôi kể ngay câu chuyện đầu tiên đến trong đầu tôi, bất kể nó là chuyện gì, từ đâu tới, nó mang theo cái gì ở bên trong nó. Không phải tôi thiếu khả năng làm tròn một cách hoàn hảo vai người kể chuyện, mà là tôi không còn thấy việc đó đáng làm nữa, có thể nói đơn giản vậy. Mặc dù vậy, cái đang còn dở dang thì vẫn là một cái đã có đó rồi, đang hiện hữu, chứ không phải là một cái chưa hiện hữu. Cái câu chuyện tôi đang kể nửa chừng thì ngưng kia, câu chuyện dở dang kia, nó là một câu chuyện đã có đó rồi, đang hiện hữu, đòi đoạn kết, một sinh thể bị khuyết thiếu đòi sự hoàn kết: ta hãy cứ cho là nó có một hồi kết mở đi, mặc cho cái thuật ngữ này có vẻ gượng ép, chông chênh, xộc xệch và tạm bợ đến đâu. Và dĩ nhiên phàm đã là kết mở thì ai trong quý vị cũng có thể tự viết nốt theo ý mình nếu muốn, chuyện này tôi vừa mới nói mà nhỉ, mặc dù, như tôi đã nói, cá nhân tôi chẳng còn thấy chuyện đó có chút ý vị gì cả. Xét cho cùng, dùng trí tưởng tượng để viết nốt đoạn kết mở của một câu chuyện có lẽ là việc không khó khăn gì và khá nhàm đối với quý vị hay ít nhất phần lớn quý vị, là tôi đồ như thế, song chúng ta đâu có nhiều việc gì khác để làm trong những ngày chờ đợi đằng đẵng này, bị bó rọ trong cái lồng khổng lồ không gì xuyên thủng được này, không còn đâu để đến, không còn đâu để trở về, phải không? Chúng ta đâu có gì nhiều để làm, đáng để làm, cho dẫu nhiều người trong chúng ta khăng khăng muốn nghĩ là có. Sự chán chường hằn vết lên sắc diện quý vị giống như một thứ tuổi già, hủy được hoặc che giấu hoàn toàn được nó là một ảo tưởng. Tôi biết điều này bởi nó chạy trong máu tôi. Tôi là một trong quý vị, tôi là quý vị, dù mọi điều nơi tôi dường như đều nói với quý vị rằng không phải như thế.

Vả chăng, còn có gì đáng làm một khi chúng ta đã biết mình là những kẻ có tội và dù chúng ta có nghĩ về điều đó bao nhiêu, có ân hận bao nhiêu thì cũng chẳng còn ý nghĩa gì. Và tôi không nói điều này với những ai trong quý vị mà đến lúc này vẫn cứ nói và cứ nghĩ rằng ‘Tôi không có gì phải ân hận trong đời cả’. Tôi và những người đó chắc chắn muôn đời không hiểu nhau. Và tôi cũng không nói với những ai trong quý vị ngồi đây mà không khóc, dù chỉ bên trong hay cả bên trong lẫn bên ngoài, khi nghĩ về Trái đất, bà mẹ già tội nghiệp của chúng ta mà chúng ta đã rời bỏ, tuy chúng ta chưa thực sự rời bỏ bà mà vẫn đang ngồi trên lòng bà nhưng sự thực là chúng ta đã rời bỏ bà từ lâu rồi. Tôi cũng đã từ lâu rời bỏ bà, không khác quý vị. Mặc dù trong thâm tâm tôi không muốn như thế. Mặc dù tôi luôn luôn nghĩ rằng tất cả những gì tôi làm đều xuất phát từ lòng tôn trọng và tình yêu sâu nặng đối với bà mẹ già của tôi. Tôi thành thực nghĩ vậy, cũng như quý vị. Tôi sống cuộc đời một công dân bình thường với lương tâm trong sạch, không làm gì phạm pháp, không làm gì xâm hại đến tự do và phúc lợi của người khác, chăm chỉ làm việc, cần mẫn vun đắp cho cái tổ ấm riêng của mình và nghĩ về tương lai. Cho tới cái khi mọi thứ quanh tôi khiến tôi không thể còn nghi ngờ chút gì ở cái sự thật rằng sẽ không còn một tương lai nào cho tôi hay bất cứ con người nào hay bất cứ giống loài nào (có chăng chỉ trừ gián và kiến và vài ba loài tương tự) trên trái đất này (chuyện đó tôi sẽ không nói nhiều, ai trong chúng ta lại chưa từng trải qua cái tâm thế tương tự trong mấy năm gần đây cho dù chúng ta luôn luôn ở sau một lớp kính dày bom nổ không thủng đi chăng nữa). Cũng chẳng cần phải kể làm gì những mất mát đau thương mà bản thân tôi và gia đình tôi đã phải chịu trong cơn Đại họa này, thậm chí dù tôi đã mất gần như tất cả người thân: vợ tôi, các con tôi, cha mẹ tôi: có bao nhiêu người trên trái đất này là không như vậy cơ chứ? Và chẳng cần nói làm gì về nỗi đau của tôi: nỗi đau có thể nói thành lời là nỗi đau có hạn. Có lẽ tôi chỉ cần nói rằng đã có nhiều lúc tôi nghĩ tốt hơn hết là chết. Nếu như Trái đất, bà mẹ già tội nghiệp của chúng ta đã chết vì chúng ta, những đứa con nguy hiểm và hư hỏng vô phương cứu chữa của bà thì còn nói tới làm gì chuyện sống hay chết của một cá nhân tôi. Tôi nghĩ vậy đó. Và không ít người nghĩ giống tôi, như quý vị đều biết. Tôi chân thành ngưỡng mộ họ. Chết cùng Trái đất, xét cho cùng, không phải là một kết cục không đáng cho ta chọn. Thế nhưng mà rốt cuộc tôi vẫn không tự sát cũng chẳng quyết ở lại Trái đất mà lại đang ngồi đây đợi tàu con thoi cùng với quý vị, hóa ra là tôi vẫn có thể kém cỏi đến thế. Và khi tôi nói vậy xin quý vị đừng nghĩ tôi đang có ý bảo quý vị là kém cỏi. Tôi chỉ đang nói rằng tôi kém cỏi, kém cỏi so với lựa chọn của tâm hồn tôi.

Cho nên nếu như lúc nào đó quý vị có cảm giác rằng tôi đang nói năng như một kẻ không còn thiết tha gì đến bản thân mình hay thậm chí không còn thiết tha bất cứ cái gì thì cảm giác của quý vị đúng đấy. Tôi chán ngán chính mình vì không có khả năng xóa bỏ chính mình, quý vị có thể nói vậy. Và quý vị cũng có thể từ đó đặt câu hỏi, có phải tôi cũng chán ngán loài người bởi loài người không có khả năng xóa bỏ chính mình. Tôi không nói vậy, đặt câu hỏi ấy là việc của quý vị. Có chăng là tôi nói thế này. Tôi cho rằng thật xấu xí thay một giống loài luôn luôn có thừa những phương tiện hủy diệt và sự sẵn sàng hủy diệt còn phương tiện cứu giúp thì ít hơn nhiều và sự sẵn sàng cứu giúp lại còn ít hơn nữa. Và thậm chí ngay cả việc nói cái câu vừa rồi tôi cũng chẳng còn chút nhiệt hứng, chẳng còn tí hào hứng nào để nói… hẳn quý vị cũng đã có thể nhận ra, như tôi vừa nhận ra, rằng tôi nói câu ấy một cách uể oải chán chường vô sinh khí đến thế nào và lại càng như thế khi tôi nhận ra với một nỗi mệt mỏi vô tận rằng rốt cuộc một lần nữa tôi lại cảm thấy cần phải nói ra câu ấy, một câu mà tôi biết chắc không ai muốn nghe và bản thân tôi không muốn nghe nhất là khi nó một lần nữa lại tuôn ra từ miệng tôi. Và tôi biết tôi cần phải xin lỗi quý vị vì đã buộc quý vị phải nghe tất cả những lời này, sự thực là tôi không còn hoàn toàn kiểm soát được lời của tôi nữa và chuyện đó cũng không còn làm tôi bận tâm, trong khi thời gian nói dành cho tôi vẫn còn theo luật chơi của chúng ta, luật chơi của quý vị. Cuộc chơi này của chúng ta thật đáng nguyền rủa tuy cũng đáng ngưỡng mộ, nó buộc tôi phải nói dù tôi muốn nói hay không. Tôi muốn nói hay không không quan trọng, tôi vẫn nói: tôi vẫn cứ làm cho dù việc tôi làm trái với ý muốn của tôi, tức là tôi hành động ngoài ý chí tự do của tôi, vậy thì tôi là một thứ chả ra gì, nhưng điều đó chả quan trọng, không còn quan trọng nữa kể từ khi tôi không chết hoặc không quyết chết mà lại ở đây cùng quý vị, làm tất cả những gì có thể để mình tiếp tục sống trong khi Trái đất Mẹ chết.

Mà sao chúng ta lại phải chờ lâu đến thế hở quý vị? Đáng lẽ chúng ta phải bay khỏi đây từ lâu lắm rồi mới phải chớ. Chúng ta đâu phải là cái loại hạ lưu hay ít nhất là kém may mắn để luôn luôn phải đứng sau, luôn luôn phải chờ đến phút cuối cùng mới có thể biết chắc về số phận mình. Ít nhất đó là một điều mà chúng ta có chung, tôi không lầm về điều đó phải không. Có gì không ổn chăng? Có gì đó khuất tất ám muội đang diễn ra trong bóng tối hay không nhất thiết trong bóng tối song ngoài tầm mắt chúng ta chăng? Liệu có thể nào các trạm vũ trụ lẽ ra phải tiếp nhận chúng ta thật ra là hiện không còn khả năng tiếp nhận chúng ta đơn giản vì chúng đã quá tải, sức chứa của chúng dù gì thì cũng có hạn, điều đó ai cũng biết, trong khi ai mà biết được đã có bao nhiêu người tới đó trước chúng ta rồi, những kẻ còn thượng lưu hơn hay may mắn hơn hay tài khéo hơn hay quỷ quyệt hơn chúng ta, và hiện giờ sự thực là người ta đang lâm vào thế kẹt, hoàn toàn nan giải, không biết làm gì với chúng ta? Có khi nào đầu các vị nảy ra ý nghĩ đó không? Làm sao tin những gì họ nói với chúng ta, họ nói là để cho ta bớt lo lắng bớt sốt ruột bởi vì ta không quá lo lắng quá sốt ruột thì có lợi cho họ hơn là cho chúng ta. Và quý vị hẳn cũng biết họ thừa khả năng không cho chúng ta tự mình biết những gì chúng ta muốn biết, ai còn lạ gì họ, hệ thống là nằm trong tay họ mà. Đương nhiên tôi không có bằng chứng cho điều nghi hoặc của tôi, song trực giác tôi nói rằng tôi không lầm. Mặc dù tôi rất muốn mình lầm. Tôi cũng muốn nhanh nhanh thoát khỏi nơi này, thoát khỏi cái tình cảnh chờ đợi đến phát điên được này, thoát khỏi và vẫn sống, tôi cũng muốn thế chẳng khác quý vị. Mặc dù nói thật tôi không còn thấy mình có lý do gì để tiếp tục sống nữa, đến cái độ mà, quý vị thấy rồi đó, thậm chí tôi cũng chẳng buồn bận tâm đến chuyện liệu tôi có bị ràng buộc bởi một thứ nghĩa vụ như là nghĩa vụ của người kể chuyện nữa hay không. Nghĩa vụ làm một con người tôi chưa làm cho tròn nổi thì còn nói đến cái nghĩa vụ người kể chuyện nọ kia làm gì nữa cơ chứ. Vâng vâng, tôi biết, lẽ ra tôi đã phải ngậm miệng rồi, ngậm miệng đi là tốt nhất, nhưng mặt khác tôi biết tôi vẫn còn thời gian, giờ phút mà từ đó trở đi tôi không còn có quyền nói, nó vẫn chưa điểm. Tôi biết rằng lúc này nhiều người trong quý vị đang nghĩ về tôi như một thứ chả ra gì, song vậy cũng đâu có sao một khi tôi đã nghĩ về chính tôi như về một thứ chả ra gì. Dù thế nào đi nữa tôi cũng xin và cầu cho quý vị hãy nhanh chóng quên đi tất cả những gì tôi đã nói mà quý vị muốn quên, không muốn nghe, hãy đừng để những lời này của tôi đầu độc quý vị như một thứ nọc hiểm, được vậy thì tốt cho quý vị và tôi thì xét cho cùng cũng không mong gì khác ngoài điều tốt cho quý vị dù thật ra trong thâm tâm tôi thích thế hay không. Và dù thế nào tôi vẫn chân thành hy vọng rằng với một số người trong quý vị, dù chỉ là số cực ít, những gì tôi kể nãy giờ ít nhất cũng phần nào làm được cái việc “mua vui cũng được một vài trống canh” như một nhà thơ của nước tôi đã viết mặc dù một vài trống canh hay một vài giờ có thể là quá ngắn hoặc quá dài tùy tâm trạng của con người. 

Giờ thì xin hãy để tôi làm nốt việc cuối cùng mà tôi có quyền làm mà cũng không thể không làm trong khi thời gian dành cho tôi vẫn còn. Tôi hãy còn chưa chỉ định người sẽ nói sau tôi mà. (Quý vị thấy, tôi khá là hiểu luật chơi của chúng ta đó chớ). Ai sẽ nói sau tôi? Giờ nếu tôi nói rằng tôi chưa ngầm chọn sẵn người sẽ nói sau tôi thì đấy là tôi nói dối. Tôi đã chọn người đó xong từ khá sớm, dù có thể không phải ngay từ những phút đầu tiên. Vâng, tôi sẽ nói ngay. Người ngồi ở hàng thứ bảy bên tay trái tôi, trong góc, mặc áo len đan màu hồng phù sa. Phải, là chị đó. Tôi đã để ý đến chị từ lâu, không phải chỉ từ đầu buổi ngày hôm nay. Vì sao tôi để ý đến chị? Chị không đẹp (xin lỗi nếu có ai trong quý vị cho rằng đó là một điều không nên nói ra), song nhìn mắt chị tôi biết ở bên trong chị là một tấm lòng vàng. Người như chị, khác với tôi, có lý do chính đáng để sống sau khi Mẹ của chúng ta đã chết. Mặc dù nỗi đau riêng của chị lớn hơn của tôi, những người như chúng ta có thể nhận ra điều đó ở nhau mà không cần đến lời. Cuộc đời dẫu đã cho chị vào máy giã máy nhồi máy vắt hàng bao nhiêu lần, vẫn không thể khiến chị hoàn toàn dập nát nhàu nhĩ queo quắt cho được. Nỗi đau cho cả thế giới, cho giống người, nó đè lên chị song mặt chị vẫn còn nét dịu dàng kia, nó thầm lặng cho thấy cái gì là thực sự lớn nhất. Tôi chân thành ngưỡng mộ chị. Chị sẽ nói gì với chúng tôi? Mặc dù chưa hề nghe chị nói, nhưng tôi đã có thể cảm thấy trước rằng ngay trong phút đầu tiên chị nói lông trên hai cánh tay tôi sẽ dựng lên, tuy rằng rất có thể tôi lầm. Chị sẽ nói về gì với chúng tôi? Về Trái đất, bà mẹ già đang chết của chúng ta, hay về chúng ta, loài người chúng ta? Chị có sẽ nói về một loài người mà chị vừa căm giận vừa yêu thương không? Chị có thấy mệt mỏi nếu lại phải nói về con người không? Tôi nhớ có một bài hát cổ của một dân tộc Trung Á trong đó có một câu mà tôi không thể quên: “Làm sao thế giới này lại có thể chứa nhiều kẻ tội lỗi đến như vậy?” Bản thân tôi chắc chắn sẽ vô cùng mệt mỏi, mệt mỏi tận trong máu nếu một lần nữa lại phải nghe đến từ tội lỗi (người ta nhắc đến từ đó và cả tôi nhắc đến từ đó hàng triệu lần rồi, thôi xin đủ), nghe kể về tội lỗi, về tội lỗi cho dù của chung chúng ta hay không phải của chung chúng ta. Dù chỉ một lần này thôi, tôi muốn nghe từ chị, một người như chị, một câu chuyện không phải về những con người tội lỗi mà về những con người, về con người.  

Trần Tiễn Cao Đăng tức Thiện Sigmundtaro