Nghĩ về nghề

Khởi đầu một dự đồ nghệ thuật mới cũng giống như khởi đầu một tình yêu mới: để nó tựu thành, cần năng lượng, cần sự tươi mới, cần sự rộng mở, cần chất men, cần lửa, cần trí tưởng tượng, cần sự tự tri, cần sự đam mê.

Tôi ngưỡng mộ những nhà văn vừa viết khỏe vừa cho ra lần lượt hết kiệt tác này đến kiệt tác nọ là vì vậy: bước vào cuộc phiêu lưu mới luôn luôn vừa như một người trưởng thành đầy kinh nghiệm vừa như một thanh niên mới lớn vừa như một đứa trẻ.

--------
tranh của Serge Marshennikov.

Nhạc phim và tôi.

Vẻ đẹp khôn cưỡng, đầy ám ảnh của những bộ phim như “Tâm trạng khi yêu” (Vương Gia Vệ), “2046” (Vương Gia Vệ), “Chuyến tàu của Châu Ngư” (Tôn Châu), “Mê cung của thần Pan” (“Pan’s Labyrinth”, Guillermo del Toro), “Trinh nữ và quái vật” (“Panna a netvor”, Juraj Herz), “Nostalghia” (Andrey Tarkovski), “Cuộc đời kép của Veronique” (“La double vie de Veronique”, Krzysztof Kieslowski), “Công chúa Mononoke” (Hayao Miyazaki)… một phần quan trọng là nhờ âm nhạc của chúng.

Những nghệ sĩ kỳ tuyệt như Shigeru Umebayashi, Zbigniew Preisner, Toru Takemitsu, Petr Hapka… có thứ năng lực đáng mơ ước để có thể, bằng âm nhạc của mình, góp phần vào những tác phẩm điện ảnh toàn bích.

Ao ước của tôi là, trong khi viết, luôn luôn cảm thấy đồng hành với dòng ngôn từ của mình là một nền nhạc giống như nhạc của các phim ấy. Sao cho, nếu truyện tôi viết ra có cơ hội hóa thân thành bộ phim, thì âm nhạc của nó là một thứ âm nhạc đẹp khôn cưỡng, đầy ám ảnh giống như thế.

-------------

Cảnh trong phim “Nostalghia”.

Nghĩ về nghề (1)

Bạn có thành thật nghĩ rằng bạn phải đọc toàn bộ trước tác của Hegel, Schopenhauer, Montaigne, Heidegger... và/hoặc có vốn kiến văn tương tự - và chỉ vậy thôi - thì mới có thể viết văn hay và/hoặc thẩm văn tốt? Nếu bạn nghĩ vậy, bạn chẳng hiểu về văn chương, và nghệ thuật nói chung. Văn chương/nghệ thuật không chỉ là chốn của những triết gia, nhà tư tưởng và học giả đầy ắp lý trí: Nó còn là - nó phải còn là - chốn của những sức mạnh bản năng, quỷ dị, gần với ma thuật. Nếu bản thân anh không có cái đó, anh làm sao bước vào những thế giới tạo thành chủ yếu bởi những sức mạnh đó được.

 --------------

Nhà văn đích thực thì không nghển cổ hóng vài lời của nhà phê bình "chuyên nghiệp". Bởi, nhà phê bình chuyên nghiệp, do đặc thù của mình, đôi khi có thể là người đọc tốt nhất (đúng như họ nghĩ và muốn mọi người phải đồng ý) tuy nhiên trong nhiều trường hợp là người đọc tồi nhất. Nhất là đối với những nhà văn cùng thời.

Người đọc tốt nhất của nhà văn là người đọc hãy còn chưa hiện hữu. Người đó sẽ hiện hữu khi một người đọc "bình thường" bước vào cuốn sách với một con đường đúng và với một tâm trí rỗng. Người đọc mà anh không ngờ tới nhất, và/hoặc người đọc sau anh nhiều nhiều năm. 

---------------

 Tranh của Laurent Parcelier.

Về nghề, về tình yêu.

Nếu như ý tưởng cho "Life Navigator 25: người tình của cả thế gian" đến với tôi bây giờ chứ không phải bảy năm trước (2010) thì hẳn tôi đã viết ra một cuốn sách hay hơn, thành công hơn so với cuốn đã viết.

Tuy nhiên, thực tế là, với con người tôi như hiện tại, đến với tôi là những ý tưởng khác, bày ra trước tôi những cái đích khó đạt khác, lôi tôi vào những cuộc mạo hiểm khác.

Cũng như tình yêu: cơ hội cho một cuộc tình đẹp chỉ xảy ra một lần. Nếu vì non nớt, vì thiếu can đảm, vì tính toán, vân vân, ta để cơ hội đó bị thui chột, trở thành một mối tình không trọn hoặc một chuyện tình chết yểu trước khi ra đời, thì ta không thể, và cũng không nên, mong chờ nó lặp lại lần nữa y nguyên như thế.

Thay vì vậy, hãy mở mình ra cho cơ hội mới nếu và khi nó xuất hiện, tận dụng những phẩm chất hiện có của mình để nó trở thành tình yêu đẹp nhất trong khả năng có thể. Và, nếu cơ hội đó không xuất hiện, thì ít nhất ta có thể yên lòng rằng ta đã luôn chờ đợi nó một cách nhẫn nại, không hy vọng, chung thủy.

--------------

Tranh: "Trăng và bò" của Alex Colville.