Thứ Năm, 2 tháng 12, 2021

Hai bài thơ mới: Lời khai / Một cô gái

Tôi không phải nhà thơ. Như tôi có nói ở một nơi khác, thơ "như một người bạn lâu lâu mới ghé một lần, đọc cho nghe một bài, hoặc gợi một tứ thơ, rồi đi mất không hẹn ngày trở lại". 

Hai bài thơ mới viết gần đây. 

----- 

Lời khai 

*** 
Nó đến bên kia đường
Khai về sự chở che 
Của nắng ban ngày 
Của gió ban đêm. 

Nó khai 
Bằng ngôn ngữ của cây 
Bằng ngôn ngữ của ngày 
Nó hiểu. 

Nó khai 
Bằng lời 
Của đá rơi 
Nắng xối 
Sấm dồn 
Nó hiểu. 

Nó khai 
Bằng lời của lá 
Bằng lời của chim 
Nó không khai 
Về sự im lìm 
Súng lạnh 
Sau lưng. 

----- 

Một cô gái 
(Ngồi đối diện trong quán cà phê) 

*** 

Kính đen. 
Mắt đen. 
Tóc đen. 
Xe sờn. 
Dáng hạc. 
Chân thon. 

Hồn cứng? 
Dạ mềm? 
Lòng khô? 
Tim vắng? 

Thương cỏ? 
Nhớ trời? 
Hận mẹ? 
Căm ai? 

Bủa vây tôi: 
Những tụng tán về thiêng liêng của đất. 
Những nẹt đe về vô nghĩa của yêu. 
Những giảng răn về tối thượng của tiền. 
Những dụ khị giỡn chơi cùng sự chết. 

Tôi 
Một trẻ thơ chết bởi trẻ thơ. 
Một bà mẹ chưa là mẹ với dạ con bị xé. 

Tôi 
Mặt bên kia rợn đẹp của tiêu vong. 
Một quả trứng hơi điên muốn nở thành hoa tươi đỏ máu. 
Một hạt bụi hữu tri ngời chói 
Ngập trong dâm dịch của đời.

Ảnh nghệ thuật của Mira Nedyalkova


Thứ Hai, 18 tháng 10, 2021

Về tự dịch

Tự dịch chính mình: đầy chân phúc, đầy lao khổ.
Translating yourself: what a bliss, what a toil.

-----

... Chàng có thể cảm thấy cái gì đó chung ở sâu trong chàng và bạn một cách thường xuyên đến độ có những lúc chàng cảm thấy khó chịu, đúng hơn là bất an. Nhưng lúc này, riêng lúc này, một phần nào đó của chàng giống như đứa trẻ ngơ ngác, hãy còn chưa cảm nhận nổi kích thước của sự cô độc mà từ giờ trở đi nó sẽ phải đối mặt, một thứ gì quá lớn mà nó không hiểu song trực cảm được là sẽ làm nó tê liệt. Đó là một cảm giác và nó sẽ qua đi, chàng biết, song ngay lúc này nó mạnh hơn chàng. Khi chàng im lặng và bạn chàng im lặng và những người khác duy nhất có mặt ở nơi này im lặng, tiếng mưa sầm sập ngoài kia và cả trong này dường như là nội dung duy nhất của thế giới, thứ vận động duy nhất còn lại trong vũ trụ.

... He could sense something common deep down within him and his friend, in such a habitual manner that sometimes made him uneasy. Yet, at this moment, this particular moment, part of him seemed to be an unknowing child still unable to perceive the real dimensions of the loneliness he would have to face from now on, something too large for him to grasp, whose paralyzing power he could detect right now. This was nothing more than a momentary feeling which would quickly pass, he knew, yet it was much stronger than him. When he kept silent and his friend kept silent and the only people present here did the same, the sound of the downpouring rain both outside and inside seemed to be the only content of the world, the only movement left in the universe.

(từ "Life Navigator 25: Người tình của cả thế gian", tiểu thuyết đã xuất bản của tôi)

(from my published novel, "Life Navigator 25: He Who Is In Love With the Whole World")

Tác phẩm của Hans Hartung


Thứ Sáu, 1 tháng 10, 2021

Về tự dịch.

Đây là những dòng mà một người nào đó, ở một nước xa xôi, sau đây hơn một trăm năm, sẽ đọc với niềm vui và nỗi đau, với lệ trong mắt và nụ cười trên môi.

These are the lines that someone, in a remote country, more than a hundred years from now, will read with joy and pain, with tears in her eyes and a smile on her face.

Tự dịch tiểu thuyết của mình: một việc làm trong đơn độc tuyệt đối.

Translating my own novel: a work being done in absolute solitude.

-----

... Con người này, cũng như bất cứ người nào khác, chỉ một lần duy nhất xuất hiện trên thế gian, và nàng không hẳn nhìn chàng mà là nhìn sự độc nhất vô nhị đồng thời là sự đơn độc của chàng, sự vắng mặt của những gì chàng yêu thương, sự ngắn ngủi của những gì đang cùng chàng hiện hữu. Hơi hít vào của nàng trở nên sâu hơn, lâu hơn và hơi thở ra của nàng trở nên dài hơn trong khi nàng đứng đó nhìn con người này, như thể trong vô thức nàng mong là bằng cách đó nàng có thể kéo dài những thời khắc này ra.

… This person, like everyone else, appeared only once in the world, and she was looking not so much at him as at his uniqueness which was also his loneliness, the absence of what he loved, the impermanence of what existed together with him. Her inhalations became deeper, more prolonged, and her exhalations more drawn-out as she was standing there looking at this man, as if unconsciously she wanted to use this newly obtained way of breathing to extend these moments farther into the abyss of time.

(from my published novel, "Life Navigator 25: Người tình của cả thế gian", "Life Navigator 25: He Who Is in Love with the Whole World", in my own translation)

Henry Moore - Reclining Nude


Chủ Nhật, 26 tháng 9, 2021

Sơ lược về các conlang (ngôn ngữ “tự chế” của tôi)

Nơi chốn: Là một số trong các ngôn ngữ được sử dụng bởi cư dân hành tinh Gurun, một trong các hành tinh ngoài Trái đất có sinh vật mang hình dạng giống con người và sở hữu trí tuệ như con người, được khắc họa trong tiểu thuyết “Cospolist Nổi Loạn” mà tôi đang hoàn tất, dự kiến in trong năm 2022 nếu điều kiện cho phép.

Trên thực tế, một số trong các ngôn ngữ này, cụ thể là tiếng Bongora và tiếng Siră Kăntânărȋ, đã được tôi “thai nghén” từ thập niên 1990 khi đang là sinh viên khoa Ngữ văn Nga trường Đại học Tổng hợp TPHCM, khá lâu trước khi ý tưởng cho “Cospolist Nổi Loạn” bắt đầu xuất hiện (vào năm 2005).

Một ví dụ tiêu biểu:

Tôi muốn nhìn thấy nắng trong tóc em.

I want to see the sunlight in your hair.

Tiếng Siră Kăntânărȋ:

Yaíngsnŏtling-jrid-ŏrtoi nanggúlai-zür selăgânírăgür.

Tiếng Bongora:

Sin’ulimaguroihahiray akkungerési.

Tiếng Cuasarin:

Ine iargarévi stir tu snevoi od vir friu.

Tiếng Üganlar:

Hsaá-lyang tí-m báan-si-ne minaáng-ó.

Thông tin thêm về các ngôn ngữ:

* Tiếng Siră Kăntânărȋ: là ngôn ngữ của đế quốc Siră Kăntânărȋ, một trong các đế quốc lớn và hùng mạnh nhất ở hành tinh Gurun. Tại thời điểm diễn ra các sự kiện được kể trong cuốn tiểu thuyết, đế quốc Siră Kăntânărȋ chiếm cứ và kiểm soát khoảng 10% diện tích đất liền có người ở của toàn bộ hành tinh.

- Về ngữ âm: lấy cảm hứng chủ yếu từ tiếng Kazakh, tiếng Mông Cổ, tiếng Hunggari, tiếng Thái, một phần từ tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Lithuania...

- Về ngữ pháp: được gợi ý chủ yếu từ tiếng Swahili và các ngôn ngữ Bantu (danh từ được chia thành nhiều nhóm (class) thay vì nhiều giống (gender)), tiếng Ả rập (các gốc động từ bao gồm 3-4 phụ âm); một số ngôn ngữ của người bản địa châu Mỹ (thì quá khứ, tương lai... được tích hợp vào danh từ thay vì vào động từ).

* Tiếng Bongora: ngôn ngữ của nước Bongora Mande Bandora (gọi tắt là Bongora), một trong những nước lớn và quan trọng nhất ở hành tinh Gurun. Nằm tiếp giáp với Siră Kăntânărȋ về phía nam, Bongora Mande Bandora từng là một quốc gia hùng mạnh, có nền văn minh phát triển cao trong khi Siră Kăntânărȋ mới chỉ là một liên minh bộ lạc ít nhiều man di. Về sau Siră Kăntânărȋ hưng khởi, xâm lược Bongora, sáp nhập nước này vào lãnh thổ của mình, tuy nhiên không thể khuất phục được nền văn minh cao hơn của nước này mà thay vào đó bị nền văn minh này “đồng hóa”.

- Về ngữ âm: Lấy cảm hứng chính từ tiếng Sanskrit, tiếng Nhật, tiếng Swahili, tiếng Malagasy...

- Về ngữ pháp: Được gợi ý một phần từ tiếng Nhật, tiếng Hàn, phần khác là tự tạo ra “trong vài khoảnh khắc xuất thần”.

* Tiếng Cuasarin: ngôn ngữ của Cuasarin, một nước nhỏ nằm về phía nam của Bongora. Từng là một quốc gia độc lập, có nền văn hóa riêng phát triển tương đối cao, Cuasarin cũng nối gót Bongora rơi vào ách chiếm đóng và thống trị của đế quốc Siră Kăntânărȋ, tuy nhiên duy trì một ý thức dân tộc mạnh mẽ.

- Về ngữ âm: Lấy cảm hứng chính từ tiếng Ý, tiếng Romania, tiếng Catalan, tiếng Bồ Đào Nha.

- Về ngữ pháp: Được gợi ý chủ yếu từ tiếng Basque (cấu trúc hành cách (ergative mood)), một số ngôn ngữ bản địa châu Úc (động từ được chia thành năm “hệ hình” (paradigm) thay vì thành các “thì” trong thời gian).

* Tiếng Üganlar: ngôn ngữ của Üganlar, một nước nhỏ nằm khá xa về phía nam vương quốc Bongora, bên kia biển. Từng là một quốc gia độc lập, có nền văn hóa riêng phát triển tương đối cao, Üganlar cũng nối gót Bongora và Cuasarin rơi vào ách thống trị của đế quốc Siră Kăntânărȋ, tuy nhiên, khác với hai nước trên, Üganlar có thể duy trì sự tự trị tương đối, giống một nước chư hầu nhiều hơn một thuộc địa.

- Về ngữ âm: Lấy cảm hứng chủ yếu từ các ngôn ngữ Tạng-Miến.

- Về ngữ pháp: Được gợi ý một phần từ tiếng Nhật (hệ thống các tiểu từ như “wa”, “ga”, “o”, v.v.), phần khác từ tiếng Việt.

Ngoài ra, còn có tiếng Ko-Yo, tiếng Shobateng... Trong số các ngôn ngữ này, tiếng Siră Kăntânărȋ và tiếng Bongora được phát triển đầy đặn hơn cả cho đến nay. Tiếng Bongora hiện có khoảng 2.000 từ, cùng với diễn giải về ngữ pháp, viết bằng tiếng Anh.

Back to Simplicity - Marina Abramovic