Công nương Aoi

Công nương Aoi

Kịch Noh hiện đại của Mishima Yukio

Trần Tiễn Cao Đăng dịch 
từ bản tiếng Anh của Donald Keene

Một phòng bệnh viện. Đêm khuya. Bên phải sân khấu là một cửa sổ to kéo kín rèm. Phía hậu, một chiếc giường trên đó AOI đang ngủ. Bên trái, một cánh cửa.

HIKARU

(Vào, được Y TÁ dẫn đường. Anh mặc áo mưa và xách va li. Anh là một đàn ông tuấn tú khác thường. Anh nói nhỏ). Cô ấy đang ngủ phải không?

Y TÁ

Vâng, bà ấy ngủ say.

HIKARU

Nếu tôi nói giọng bình thường thì cô ấy sẽ không thức giấc phải không?

Y TÁ

Ông nói to hơn một tí cũng được. Thuốc đang phát huy tác dụng.

HIKARU

(nhìn chăm chú xuống gương mặt AOI). Khi ngủ nàng trông thanh thản yên bình làm sao.

Y TÁ

Lúc này thì mặt bà ấy kể cũng thanh thản yên bình.

HIKARU

Lúc này?

Y TÁ

Vâng, nhưng khuya hơn nữa thì...

HIKARU

Cô ấy đau ư?

Y TÁ

Đau khủng khiếp.

HIKARU

(đọc bảng ghi nơi chân giường) “Wakabayashi Aoi. Nhập viện lúc 9 giờ tối hôm ngày 12...” Không biết có chỗ nào tôi có thể ngủ lại đêm nay không.

Y TÁ

Có. (Cô chỉ về phía cuối phòng, bên trái). Phòng kế bên.

HIKARU

Có chăn đệm các thứ không?

Y TÁ

Có. Ông có muốn đi nằm bây giờ không?

HIKARU

Không. Tôi thức thêm một chút. (Anh ngồi xuống ghế, châm điếu thuốc). Tôi đang đi công tác thì được biết cô ấy bệnh. Họ nói không có gì nghiêm trọng. Nhưng một khi người ta phải nhập viện thì ắt là nghiêm trọng rồi, phải không?

Y TÁ

Vợ ông chưa khi nào bị một cơn đột quỵ như thế này, phải không?

HIKARU

Đây không phải lần đầu tiên. Nhưng chuyến công tác lần này quan trọng lắm. Sáng nay tôi cố xử lý cho xong việc rồi tức tốc lao về càng nhanh càng tốt. Ở xa cô ấy tôi chỉ càng thêm lo thôi.

Y TÁ

Hẳn rồi.

(Điện thoại trên bàn reng khẽ).

HIKARU

(nhấc ống nghe lên tai) Tôi chẳng nghe thấy gì hết.

Y TÁ

Ban đêm giờ này nó thường reo như vậy.

HIKARU

Chắc hư rồi. Nhưng trong phòng bệnh viện sao lại có điện thoại làm gì?

Y TÁ

Phòng nào trong bệnh viện này cũng có điện thoại.

HIKARU

Ai lại cần gọi điện thoại cho người ốm chứ?

Y TÁ

Là để bệnh nhân dùng. Không có đủ y tá để đi khắp các phòng, thế nên chúng tôi yêu cầu bệnh nhân gọi y tá qua đường nội bộ trong trường hợp khẩn cấp. Hoặc là, giả sử bệnh nhân muốn đọc sách, người đó có thể tự mình gọi cho hiệu sách. Đấy là đường dây ngoài. Chúng tôi có ba tổng đài viên làm việc theo ca hai tư trên hai tư để đảm trách đường dây ngoài. Dĩ nhiên, khi bệnh nhân yêu cầu yên tĩnh tuyệt đối thì không nhận bất kỳ cuộc gọi nào.

HIKARU

Vợ tôi thì không yên tĩnh tuyệt đối sao?

Y TÁ

Hễ đã ngủ say là bà ấy quăng quật rất nhiều. Bà ấy nhấc hai tay lên, rên rỉ, lật mình từ bên này sang bên nọ. Chẳng thể nói bà ấy yên tĩnh tuyệt đối đâu.

HIKARU

(nổi giận) Ý cô là, trong bệnh viện này…

Y TÁ

Trong bệnh viện này chúng tôi không chịu trách nhiệm về giấc mơ của bệnh nhân.

(Ngừng. Y TÁ tỏ vẻ bồn chồn).

HIKARU

Có chuyện gì mà cô cứ nhấp nhổm bồn chồn làm vậy?

Y TÁ

Không nhất thiết là vì em bị ông thu hút.

HIKARU

(bất giác phá lên cười) Cái bệnh viện này cứ như mỗi phút một điên hơn.

Y TÁ

Ông là một nam nhi rất đẹp trai, ông biết mà. Thật cứ như chàng Genji. Nhưng kỷ luật ở  bệnh viện này nghiêm ngặt kinh khủng. Tụi em đứa nào cũng đều bị kiểm soát về phân tâm học, và các phức cảm tính dục của tụi em bị triệt tiêu hết cả rồi. (Cô giang rộng hai tay). Hết cả. Mọi thứ đều được bố trí sao cho tụi em luôn luôn có thể thỏa mãn đòi hỏi của mình. Giám đốc bệnh viện và mấy bác sĩ trẻ rất chi lão luyện trong việc này. Bất cứ khi nào cần, họ cho uống thuốc theo như đã kê đơn, thứ thuốc được gọi tên là sex. Tụi em chả bao giờ gặp rắc rối gì với nhau hết.

HIKARU

(bị ấn tượng) Thật không đó?

Y TÁ

Thành ra tụi em đây chẳng cần phải tiến hành phân tích đặc biệt gì cũng thấy rõ mười mươi một điều rằng các giấc mơ của bà nhà ta thảy đều nảy sinh từ những phức cảm tính dục. Ông không phải lo gì đâu. Bà ấy sẽ được phân tích nhằm giải thoát bà khỏi các phức cảm. Đầu tiên bệnh viện sẽ áp dụng liệu pháp ngủ với bà ấy.

HIKARU

Ý cô là vợ tôi, với cái liệu pháp ngủ này…

Y TÁ

(vẫn bồn chồn) Bởi vậy mà em không thể có xíu xiu của cái người ta gọi là “hiểu cho” người bệnh hay là, nói xin ông thứ lỗi, cho gia đình của người bệnh hay khách thăm bệnh. Ông không đồng ý sao? Mỗi một người trong số ấy đều là một bóng ma của một libido. Kể cả vị khách thăm kỳ lạ đêm nào cũng tới đây nữa…

HIKARU

Đêm nào cũng tới? Tới đây? Một khách thăm?

Y TÁ

Ô… thôi em trót nói mất rồi. Chuyện ấy đêm nào cũng diễn ra, ngay từ khi vợ ông nhập viện. Và lần nào cũng rất khuya, tầm giờ này, bởi trước giờ ấy thì khách không rảnh được. Em bị cấm ngặt không được nhắc chuyện ấy, nhưng em chưa kịp nghĩ gì thì đã trót buột miệng rồi…

HIKARU

Khách này là ai, đàn ông à?

Y TÁ

Ông làm ơn bình tĩnh cho, đấy là một bà trung niên, rất đẹp… Bà ấy sắp tới bây giờ đây. Khi bà ấy đến em luôn luôn tận dụng lúc bà ấy ở thăm để ra ngoài nghỉ ngơi tí chút. Em không biết tại sao, nhưng cứ hễ gần bà ấy là em cứ thấy mình chán ngán ủ ê sao đó.

HIKARU

Bà ta là loại đàn bà nào?

Y TÁ

Một bà ăn vận rất có phong cách… Tư sản lớp trên, bà ấy gây ấn tượng như vậy… Ông biết đó, kể cũng lạ, chính là ở các gia đình tư sản ta mới gặp những ức chế tính dục tồi tệ nhất… Ồ, bà ấy sắp tới rồi đây. (Cô đi về phía cửa sổ bên phải, vén rèm). Nhìn kia. Chẳng còn nhà nào sáng đèn. Ta chỉ thấy mỗi đường viền rõ nét của hai ngọn đèn đường. Đây là giờ của yêu đương. Của yêu đương, của chiến đấu, của thù hận. Khi trận đánh ban ngày chấm dứt, cuộc chiến ban đêm bắt đầu, cuộc chiến tàn khốc hơn, man rợ hơn. Những kèn đêm báo sự bùng phát của những thù hằn giờ đang rúc lên rồi. Một người đàn bà đổ máu, chết, rồi sống lại, hoài hoài không dứt. Và cô ta luôn luôn phải chết đã rồi mới sống được. Những đàn ông đàn bà đang đánh nhau kia đeo phù hiệu màu đen của ngày trên vũ khí. Những lá cờ của họ trắng muốt, song bị giẫm đạp, nhàu nhĩ, đôi khi vấy máu. Người đánh trống đang vỗ trống, trống của con tim, trống của danh dự và hổ nhục… Họ thở mới nhẹ làm sao, những người sắp chết kia. Nhìn họ chết kìa, chết mà trơ tráo phô ra vết thương của mình, những vết tử thương hoác miệng. Một số người đi đến cái chết mà mặt vùi trong đống bầy hầy. Ô nhục là món trang trí họ mang. Nhìn kìa. Chẳng lạ là ta không thấy một ánh đèn nào. Nằm trước mắt ta kia, hàng nối hàng, xa ngút mắt, không phải những căn nhà mà là những nấm mộ, những nấm mộ mưng mủ, thối hoăng. Ánh trăng sẽ chẳng bao giờ lấp lánh trên những tảng granit đó… So với chúng thì chúng ta đây thật những thiên thần. Chúng ta cao vời vượt trên thế giới tình yêu, vượt trên giờ của tình yêu. Tất cả những gì chúng ta làm, mà cũng chỉ họa hoằn thôi, là tạo ra trên giường một thay đổi hóa học. Dù cho có bao nhiêu bệnh viện như thế này cũng không đủ. Giám đốc luôn luôn nói vậy…

Ô, bà ấy tới rồi. Bà ấy tới rồi! Luôn luôn là trên chiếc xe ấy, chiếc xe to màu bạc. Nó sẽ lao vút vào đây như trên đôi cánh, và đỗ xịch gọn gàng ngay trước bệnh viện. Nhìn kìa! (HIKARU đi về phía cửa sổ). Giờ nó đang chạy qua cây cầu cạn. Kìa, ông thấy chưa, nó đang đánh một đường vòng dài… Ồ, nó tới đây rồi, trước cửa bệnh viện, nhanh đến không ngờ. Cửa xe đã mở. Em phải đi đây. Chúc ngủ ngon. (Cô tất tả ra khỏi phòng qua cửa bên trái. Lặng. Điện thoại reo một tiếng nhỏ, nghèn nghẹt. Lặng. Từ cửa bên trái xuất hiện bóng ma sống của YASUKO ROKUJŌ. Bà mặc y phục Nhật may theo kiểu cổ. Bà mang găng tay đen).

HIKARU

Rokujo!

BÀ ROKUJŌ

Hikaru! Đã lâu lắm rồi, phải không?

HIKARU

Vậy ra vị khách thăm lúc nửa đêm kia là bà.

BÀ ROKUJŌ

Ai cho anh hay chuyện đó? (HIKARU không trả lời). Chắc cô y tá kia chớ gì. Cái ả lắm mồm… Em tới đây không phải để thăm người bệnh, em tới để đưa hoa, đêm nào cũng vậy, thay mặt cho anh, kể từ khi em được biết anh đi vắng.

HIKARU

Hoa?

BÀ ROKUJŌ

(Bà xòe hai tay ra). Không, trong tay em chẳng có gì. Hoa của em vô hình. Hoa của nỗi đau, chúng là như thế. (Bà làm bộ cắm hoa nơi đầu giường AOI nằm). Những búp nụ em cắm bên gối cô ta sẽ nở thành những đóa màu tro. Nhiều cái gai khủng khiếp ẩn dưới lá, và bản thân hoa bốc ra một mùi kinh khiếp lan khắp phòng. Nhìn xem, vẻ bình an rút sạch khỏi mặt cô ta; cặp má run lên và đầy kinh hãi. (Bà chìa hai bàn tay đeo găng phía trên mặt AOI). AOI giờ đang mơ thấy mặt mình trông thật rùng rợn. Khuôn mặt mà mỗi lần soi gương cô ta đều nghĩ là đẹp đẽ giờ đang biến thành một mớ những nếp nhăn, cô ta đang mơ vậy đó. Nếu giờ em chạm nhẹ tay vào họng cô ta (bà chạm tay vào họng người ốm) Aoi sẽ mơ thấy mình bị siết cổ. Máu dồn lên mặt cô ta, hơi thở tắc nghẹt, tay chân cô ta quằn quại giãy chết.

HIKARU

(phẫn nộ gạt tay BÀ ROKUJŌ sang một bên) Bà đang làm gì Aoi vậy?

BÀ ROKUJŌ

(Bà rời đi chỗ khác. Nói nhỏ nhẹ, từ cách một quãng) Em đang cố làm cô ta phải khổ sở.

HIKARU

Xin lỗi, nhưng Aoi là vợ tôi, tôi không cho phép bà quấy nhiễu cô ấy nữa đâu. Làm ơn đi đi cho.

BÀ ROKUJŌ

(Càng nhỏ nhẹ hơn) Em không đi đâu.

HIKARU

Bà định làm…

BÀ ROKUJŌ

(Lại gần, nhẹ nhàng nắm tay HIKARU) Đêm nay em tới là để gặp anh.

HIKARU

(Giằng tay ra) Tay bà lạnh như băng.

BÀ ROKUJŌ

Có gì lạ. Trong ấy không có máu.

HIKARU

Đôi găng tay của bà…

BÀ ROKUJŌ

Nếu anh không thích đôi găng, em sẽ bỏ ra. Chẳng có gì đơn giản hơn. (Bà vừa tháo găng tay vừa đi ngang qua phòng, đặt đôi găng cạnh chiếc điện thoại). Dù sao đi nữa, em có việc, việc quan trọng, mà em phải làm cho dứt. Chính vì vậy mà em phải cất công đi ngần ấy đường - chớ nghĩ rằng đấy không phải việc gì bất tiện - giữa đêm hôm khuya khoắt. Đêm hôm khuya khoắt… (Bà nhìn đồng hồ tay). Đã quá một giờ. Đêm chẳng giống như ngày, nó tự do. Mọi thứ, người cũng như vật, đều ngủ. Bức tường này, cái tủ này, khung cửa sổ này, cánh cửa này, tất cả đều say ngủ. Và trong khi ngủ chúng đầy những vết nứt những khe hở, đi qua đó chẳng khó gì. Khi ta đi qua một bức tường mà bức tường chẳng hề hay biết. Theo anh đêm là gì? Đêm là khi mọi thứ giao hòa. Ban ngày ánh sáng và bóng tối đánh nhau, nhưng khi đêm xuống đêm ở trong nhà tay trong tay với đêm ở ngoài nhà. Chúng cùng là một. Không khí ban đêm giao hảo với âm mưu. Thù ghét và yêu thương, nỗi đau và niềm vui: mọi thứ tay trong tay trong không khí ban đêm. Em tin chắc kẻ giết người trong bóng tối nặng lòng luyến ái người đàn bà y đã giết. (Cười to). Gì vậy? Sao anh nhìn em chằm chằm vậy? Thấy em trở nên mụ già như thế này chắc hẳn anh choáng lắm.

HIKARU

Hình như bà đã thề sẽ không bao giờ gặp tôi nữa.

BÀ ROKUJŌ

Lúc em thề như vậy anh vui lắm lắm. Thế rồi anh cưới Aoi. (Bà quay ngoắt một cách dữ tợn về phía Aoi đang ngủ). Cái ả đàn bà đau yếu bệnh tật này! (với vẻ trống vắng) Từ đó trở đi đêm nào cũng là đêm không ngủ. Kể cả khi nhắm mắt em cũng không ngủ. Từ đó trở đi em không một lần chợp mắt.

HIKARU

Bà tới đây để được tôi thương hại phải không?

BÀ ROKUJŌ

Thật tình em không biết tại sao em tới. Khi em cảm thấy muốn giết anh, ắt em là đang nghĩ hẳn mình muốn được anh rủ lòng thương khi đã chết. Và giữa hàng bao nhiêu cảm xúc đủ loại, cùng một lúc, có em kia. Chẳng phải lạ sao rằng em nên có mặt cùng một lúc với hàng bao nhiêu hiện tồn khác nhau ấy?

HIKARU

Tôi chả hiểu bà đang nói gì.

BÀ ROKUJŌ

(ngước mặt về phía anh). Hôn em đi.

HIKARU

Làm ơn thôi đi.

BÀ ROKUJŌ

Đôi mày đẹp của anh, đôi mắt trong veo đến sợ của anh, cái mũi lạnh lùng của anh, đôi…

HIKARU

Làm ơn thôi đi.

BÀ ROKUJŌ

… đôi môi của anh. (Bà nhanh nhảu hôn anh).

HIKARU

(nhảy lùi lại) Tôi đã bảo làm ơn thôi đi mà.

BÀ ROKUJŌ

Lần đầu em hôn anh cũng vậy, anh rụt người lại như con hoẵng, như bây giờ vậy.

HIKARU

Phải, tôi đã rụt người lại. Lúc ấy chẳng yêu tha thiết gì bà. Tôi chỉ có mỗi một sự hiếu kỳ trẻ nít. Bà lợi dụng nó. Tôi cho rằng giờ bà đã học được hình phạt một người đàn bà phải chịu vì đã lợi dụng sự hiếu kỳ của một người đàn ông.

BÀ ROKUJŌ

Lúc ấy anh tuyệt nhiên không yêu. Anh săm soi tìm hiểu em. Ít nhất đó là ý định của anh, phải không? Đáng phục làm sao chứ! Em hy vọng anh luôn luôn như thế!

HIKARU

Tôi không còn là trẻ nít nữa. Giờ tôi là chủ gia đình. Bà không biết xấu hổ sao? Người đang ngủ cạnh bà kia là vợ tôi đó.

BÀ ROKUJŌ

Mục đích duy nhất của em khi tới đây là để làm cho xong việc. Em chả có gì phải xấu hổ.

HIKARU

Bà thì có việc gì chớ?

BÀ ROKUJŌ

Làm sao để được anh yêu.

HIKARU

Đầu óc bà có bình thường không vậy, bà Rokuj­­ō?

BÀ ROKUJŌ

Tên em là Yasuko.

HIKARU

Tôi không có nghĩa vụ gọi bà bằng tên riêng.

BÀ ROKUJŌ

(Bỗng quỳ xuống, choàng tay ôm hai đầu gối Hikaru, dụi má vào). Em xin anh, đừng lạnh lùng với em như vậy.

HIKARU

Đây là lần đầu tiên tôi thấy bà mất hết lòng kiêu hãnh đến vậy. (với chính mình) Thật tức cười quá. Cảm giác như đang ôm mình đó chẳng phải một con người, thế nhưng mình không nhúc nhích được chân.

BÀ ROKUJŌ

Em không có lòng kiêu hãnh, ngay từ đầu đã vậy rồi.

HIKARU

Đáng lẽ bà thú nhận điều đó sớm hơn mới phải. Biết đâu mọi chuyện có thể kéo dài lâu hơn đôi chút.

BÀ ROKUJŌ

Không nhận ra điều đó là lỗi ở anh. Anh nhìn mà không biết được rằng mắt em từ bấy đến nay đã mất hết lòng kiêu hãnh hay sao? Dấu hiệu rõ nhất rằng một người đàn bà đã mất lòng kiêu hãnh là khi cô ta ăn nói kiêu kỳ. Một người đàn bà muốn làm bà hoàng bởi một bà hoàng có nhiều lòng kiêu hãnh để mất hơn cả... A, đầu gối của anh – đầu gối của anh như một chiếc gối cứng đờ, lạnh ngắt.

HIKARU

Yasuko...

BÀ ROKUJŌ

Em có thể ngủ trên chiếc gối này. Một chiếc gối cứng đờ, lạnh ngắt sẽ không bao giờ ấm lên... Gối của em hễ đầu em chạm tới là trở nên nóng rẫy, và suốt đêm đầu em cứ phải tránh sức nóng của gối mà dịch ra ngoài lạnh. Một người có khả năng đi bộ chân trần trên cát sa mạc nóng bỏng e cũng không thể giẫm chân lên gối của em.

HIKARU

(có phần dịu dàng hơn) Làm ơn cẩn thận. Mỗi khi lòng thương hại của tôi trỗi dậy thì tôi là người đàn ông mềm yếu lắm đó.

BÀ ROKUJŌ

Giờ em hiểu rồi! Anh cưới Aoi cũng là do thương hại! Đúng không?

HIKARU

(đẩy bà ta sang bên) Chớ vội vàng kết luận gì như vậy. (Anh ngồi trên ghế, bà Rokujō vẫn bám chặt lấy hai chân anh và cọ má vào đầu gối anh như một con mèo).

BÀ ROKUJŌ

Xin đừng bỏ em.

HIKARU

(hút thuốc) Bà đã bị bỏ từ lâu rồi.

BÀ ROKUJŌ

Anh vẫn còn yêu em.

HIKARU

Bà tới đây để nói với tôi điều đó sao? (một cách chế nhạo) Hình như hồi nãy bà nói bà tới để hành hạ Aoi cơ mà.

BÀ ROKUJŌ

Em định ném một hòn đá trúng hai con chim. Cho em xin một điếu. (HIKARU đưa cho bà một điếu, nhưng BÀ ROKUJŌ giật lấy điếu thuốc đang hút dở từ trong miệng HIKARU mà hút bập bập từng hơi. HIKARU, lúng túng không biết làm gì, liền cho vào miệng điếu thuốc ban nãy định đưa bà kia, châm lửa).

HIKARU

Hồi ấy tôi còn loạng choạng, đứng chân không vững. Hồi ấy tôi muốn bị xiềng. Tôi muốn có một cái lồng để giam tôi lại. Bà là cái lồng ấy. Thế rồi, khi tôi lại muốn tự do, bà vẫn cứ là một cái lồng, một cái xiềng.

BÀ ROKUJŌ

Em thích nhìn vào mắt anh, đôi mắt tìm kiếm tự do bên trong cái lồng là chính em đây, sợi xiềng là chính em đây. Đó là khi em lần đầu tiên thực sự phải lòng anh. Dạo ấy đang thu, tiết đầu thu. Anh đến thăm em nơi nhà của em bên hồ. Em ra đón anh trên chiếc thuyền buồm của em, giong đến tận bến thuyền gần ga xe lửa… Hôm ấy trời tuyệt đẹp. Cột buồm cót két khe khẽ. Con thuyền… 

HIKARU

Cánh buồm bên trên thuyền…

BÀ ROKUJŌ

(đột ngột gay gắt) Anh không thấy rằng chia sẻ chung hoài niệm với em là một điều đáng ghét hay sao?

HIKARU

Không phải cùng hoài niệm. Chúng ta chỉ tình cờ đã ở bên nhau, vậy thôi.

BÀ ROKUJŌ

Nhưng là cùng một chiếc thuyền ấy. Buồm phần phật điên cuồng trên đầu hai ta. Ôi, giá như cánh buồm ấy lại có ở đây lúc này! Giá như nó lại có đây trên đầu chúng ta lúc này!

HIKARU

(nhìn đăm đăm ra cửa sổ) Có phải nó đang đến ngoài kia không?

BÀ ROKUJŌ

Nó đó!

(Âm nhạc lạ lùng. Từ bên phải một cánh buồm lớn lướt lên sân khấu. Nó tiến lên phía trước với sự khoan thai của thiên nga, và dừng lại giữa họ với chiếc giường, nó đứng ở đó như một bức rèm che kín chiếc giường. HIKARU và BÀ ROKUJŌ làm như thể họ đang ở trên con thuyền đó).

BÀ ROKUJŌ

Mình đang ở trên hồ!

HIKARU

Một làn gió tuyệt vời!

BÀ ROKUJŌ

Đây là lần đầu tiên anh đến nhà của em ở miền quê phải không? Nó ở bên kia hồ, dưới chân núi. Chốc nữa thôi anh sẽ thấy mái nhà, dưới lùm cây kia. Nó màu xanh lá nhạt. Anh biết không, cứ sẩm tối là cáo lảng vảng kiếm ăn quanh nhà, mình có thể nghe tiếng chúng kêu trong núi. Anh có bao giờ nghe cáo kêu chưa?

HIKARU

Chưa, chưa bao giờ.

BÀ ROKUJŌ

Đêm nay anh sẽ nghe. Và cả tiếng thét của con gà trước khi nó chết, khi nó bị chồn xé toạc họng nữa.

HIKARU

Tôi thà chả nghe những thứ ấy còn hơn.

BÀ ROKUJŌ

Em tin chắc anh sẽ thích khu vườn của em, em tin chắc thế. Vào mùa xuân mùi tây mọc theo mép bãi cỏ làm cả khu vườn ngát hương. Rồi khi mưa xuân rơi, vườn chìm ngập và biến mất không tăm tích. Anh có thể thấy hoa tú cầu đương rộ bị chìm trong nước khi nước dâng quá ngọn cỏ. Anh đã bao giờ thấy hoa tú cầu chìm trong nước chưa? Giờ đang thu, hàng đàn côn trùng bé xíu sẽ từ đám sậy trong vườn bay ra lướt trên mặt hồ, giống như trượt trên băng.

HIKARU

Nhà của bà đằng kia phải không?

BÀ ROKUJŌ

Phải, nhà có mái màu xanh lá nhạt. Vào buổi chiều, trước hoàng hôn, mình còn có thể nhìn ra nó từ xa hơn nhiều. Mái và các cửa sổ lấp la lấp lánh, ánh đèn giống như đèn hiệu báo cho ta từ xa đã biết ngôi nhà nằm ở đâu. (Lặng) Sao vậy? Anh chẳng nói lời nào cả.

HIKARU

(nhẹ nhàng) Không cần phải nói gì hết.

BÀ ROKUJŌ

Nghe anh nói như vậy chẳng khác gì một phương thuốc đối với em, một phương thuốc chữa lành mọi vết thương của em trong nháy mắt, một phương thuốc thần diệu. Nhưng em biết anh là loại người nào - anh đưa thuốc cho người ta trước rồi sau đó mới làm người ta bị thương. Anh chẳng bao giờ làm ngược lại. Thuốc trước, sau thuốc là vết thương, rồi sau vết thương chẳng còn thuốc nào nữa cả… Em hiểu lắm. Em giờ là một bà già rồi. Một khi đã bị thương em chẳng thể bình phục nhanh như con gái trẻ. Mỗi lần anh nói điều chi ngọt ngào âu yếm là em lại run lên khiếp đảm. Em tự hỏi vết thương khủng khiếp nào sẽ đợi em sau một phương thuốc hữu hiệu đến vậy. Về sau này, anh nói năng càng ít ngọt ngào âu yếm là em lại càng hạnh phúc.

HIKARU

Bà có vẻ tin chắc mình sẽ sắp đau khổ.

BÀ ROKUJŌ

Cơn đau sẽ đến, như đêm tiếp theo ngày, không sớm thì muộn.

HIKARU

Tôi không thể tin mình lại có sức mạnh gây đau khổ cho bất kỳ ai.

BÀ ROKUJŌ

Đó là vì anh còn trẻ. Một ngày nào đó sáng ra anh thức dậy mà trong đầu trống rỗng, rồi thì khi anh dắt chó ra ngoài dạo bộ có thể anh sẽ chợt nhận ra rằng có hàng chục phụ nữ ở đâu đó mà anh không thấy được đang đau khổ, rồi thì anh sẽ hiểu rằng chính việc anh đang sống là một nguyên nhân đau khổ cho nhiều phụ nữ. Kể cả dù anh không thấy được họ nhưng họ thấy được anh, và anh có ngoảnh nhìn đi chỗ khác cũng vô ích, bởi người ta thấy anh rõ mồn một như thấy tòa lâu đài sừng sững bên trên một thành phố vậy.

HIKARU

Sao ta không đổi đề tài đi nhỉ?

BÀ ROKUJŌ

Phải, mình đổi đi. Chừng nào em còn có thể nói về những chuyện như thế là em còn có thể tự cho mình may mắn.

HIKARU

Giờ thì tôi thấy nhà bà rõ lắm, song mắt cáo của các cửa sổ tầng hai, lan can bằng gỗ trên ban công. Không có ai ở nhà phải không?

BÀ ROKUJŌ

Không, nhà trống. Đấy là nơi em muốn sống cùng anh đến khi em chết.

HIKARU

Đến khi bà chết sao? Bà không nên nói về những điều chẳng lấy gì làm chắc chắn như vậy. Nhỡ đâu ngày mai là ta chết rồi, ai biết được. Giả sử thuyền đắm chẳng hạn…

BÀ ROKUJŌ

Thuyền đắm! Em tự hỏi cớ sao em lại không mua một chiếc thuyền cho anh mà rồi đắm tức thì? Rõ là trí khôn chả ở với em rồi.

HIKARU

(lay cột buồm) Nhìn xem! Nó sắp lật rồi!

(BÀ ROKUJŌ vung tay ôm lấy HIKARU. Họ ôm nhau.)

GIỌNG AOI

(yếu ớt, từ xa) Cứu với! Cứu với!

(Khi ta nghe được giọng AOI, thì bóng của nàng, quằn quại trên giường bệnh, hai tay choãi ra ngoài, xuất hiện trên cánh buồm.)

HIKARU

Có phải vừa có một giọng nói đâu đây không?

BÀ ROKUJŌ

Không, chắc chỉ là một con chồn thôi. Ban ngày, khi hồ lặng, anh có thể nghe tiếng chồn kêu lướt trên mặt nước, suốt đến tận núi.

HIKARU

Giờ tôi không nghe thấy nữa.

BÀ ROKUJŌ

Em tự hỏi tại sao cái gì cũng đều phải có trái có phải. Giờ em đang đứng bên phải anh. Thế nghĩa là tim anh ở rất xa. Nhưng nếu em chuyển sang bên trái anh thì em sẽ không thấy được nét nhìn nghiêng bên phải của anh.

HIKARU

Tôi chỉ còn mỗi một nước là chuyển thành khí rồi biến mất.

BÀ ROKUJŌ

Vâng. Khi em ở bên phải anh em ghen với tất cả mọi thứ ở bên trái anh. Em cảm thấy như chắc chắn có ai đó đang ngồi đấy.

HIKARU

(Anh làm động tác tì vào thành thuyền nhúng tay xuống nước). Hồ là thứ duy nhất đang ở bên trái tôi. Tay nó mới lạnh làm sao chứ!.. Nhìn xem! (Anh chìa bàn tay ướt cho bà xem). Gần như đóng băng còn gì. Thế mà chỉ mới đầu thu thôi đó.

(Có tiếng rên phía sau cánh buồm).

HIKARU

Cái gì vậy?

BÀ ROKUJŌ

Sao kia?

HIKARU

Tôi không nghe thấy. Nghe như ai đó đang rên.

BÀ ROKUJŌ

(Bà lắng nghe). Là tiếng cột buồm kẽo kẹt.

HIKARU

Gió đã đổi chiều, phải không? (Anh làm động tác điều khiển buồm). Giờ tôi thấy rõ những cây sậy ven bờ, uốn mình trong gió. Gió đang khiến mặt hồ cuộn sóng.

BÀ ROKUJŌ

Đúng vậy phải không?.. Em chỉ đang nghĩ rằng, nếu anh đã đem lòng yêu một người đàn bà trẻ hơn em nhiều đẹp hơn em nhiều, và anh cưới cô ta…

HIKARU

Ừ?

BÀ ROKUJŌ

Chắc em sẽ chẳng chết đâu.

HIKARU

(Cười to). Tốt thôi.

BÀ ROKUJŌ

Em sẽ không chết, nhưng em nghĩ nhất định em sẽ giết cô ta. Linh hồn em sẽ rời thân thể em kể cả khi em đang sống, nó sẽ đi hành hạ cô ta. Linh hồn sống của em sẽ gây bệnh sẽ giày vò sẽ hành hạ cô ta, nó sẽ không ngừng chừng nào cô ta chưa chết. Cô ta, tội nghiệp, cô ta sẽ bị một ác linh ám đêm này sang đêm khác kỳ tới khi cô ta chết.

GIỌNG AOI

(yếu ớt, từ xa). Cứu với! Cứu với!

HIKARU

Lại giọng đó. Nó có thể là gì vậy?

BÀ ROKUJŌ

Chỉ là buồm giật phần phật trong gió. Là tiếng gió.

(Bóng của AOI quằn quại với tay ra được chiếu rõ trên cánh buồm).

GIỌNG AOI

(lần này hơi to hơn). Aaaa! Aaaa! Cứu với! Cứu với!

HIKARU

(thất kinh) Tôi tin chắc là nghe một giọng người.

BÀ ROKUJŌ

Đó là tiếng thét của con gà đang bị chồn gặm ngang cuống họng. Gió đưa tiếng thét ấy từ bờ tới đây. Vậy là ta biết ta gần bờ ra sao rồi.

HIKARU

Tôi không biết có phải ai đó đang chết đuối không.

BÀ ROKUJŌ

Chết đuối? Ai chết đuối kia chứ? Nếu có ai đang chết đuối thì đó là chúng ta!

GIỌNG AOI

(nghe rõ). Cứu với! Cứu với!

HIKARU

Là Aoi!

BÀ ROKUJŌ

(cười to) Không, đấy là con gà.

HIKARU

Tôi tin chắc đó là Aoi.

BÀ ROKUJŌ

Đừng bỏ em!

HIKARU

Là tại bà! Bà đang hành hạ Aoi.

BÀ ROKUJŌ

Không, không phải lỗi tại em. Là tại anh…

GIỌNG AOI

(Rên rỉ).

HIKARU

Aoi!

BÀ ROKUJŌ

Cố giữ bình tĩnh đi! Anh không yêu Aoi. Nhìn em đây. Đừng nhầm lẫn. Anh yêu là yêu em. Yêu em.

HIKARU

(Lắc đầu) Không, không phải.

(Hai người im lặng đối mặt nhau. Tiếng nhạc dị kỳ. BÀ ROKUJŌ quay mặt khỏi HIKARU và cố băng vào phía sau cánh buồm. HIKARU ngăn bà lại. BÀ ROKUJŌ giằng ra rồi biến mất sau cánh buồm. HIKARU theo sau bà. Sân khấu tối sầm lại. Trong tiếng nhạc dị kỳ cánh buồm chầm chậm rời sân khấu về bên tay trái. Khi không còn thấy cánh buồm, sân khấu sáng trở lại. BÀ ROKUJŌ không còn đó nữa. HIKARU đứng một mình, choáng váng rõ ràng).

HIKARU

(Như chợt nghĩ ra, liền nhấc ống nói điện thoại trên bàn). A lô, a lô. Vâng. Xin nối cho đường dây ngoài… Đường dây ngoài phải không? Xin nối cho tôi Nakano 999… A lô. Có phải nhà bà Rokujō đó không? Tôi nói chuyện với Yasuko được không? Phải, bà Rokujō… Bà ấy đi nằm được một lát rồi sao? Vâng? Trong phòng ngủ bà ấy?.. Tôi xin lỗi, không còn cách nào khác. Làm ơn thức bà ấy dậy. Bảo bà ấy Hikaru đang gọi. Rất gấp. Làm ơn thức bà ấy dậy. Vâng…

(Lặng. HIKARU lo âu nhìn về phía giường AOI. Cô đang ngủ yên lành trong tư thế ngửa).

HIKARU

A lô, a lô… Em phải không, Yasuko? Gì? Em ở nhà suốt buổi chiều sao? Em vừa ngủ dậy? Anh đang nói chuyện với chính Yasuko đây phải không? (tự nói với mình) Phải, giọng là giọng cô ấy… Vậy thì kẻ mình vừa gặp là một hồn ma sống… Vâng, a lô, a lô… 

(Có tiếng gõ nơi cánh cửa bên trái).

GIỌNG BÀ ROKUJŌ

(từ ngoài cửa. Bà nói rất rõ). Hikaru, em quên một thứ. Em quên đôi găng tay. Đôi găng đen, cạnh cái điện thoại. Anh có thấy không? Lấy giùm em nhé.

(HIKARU lơ đãng nhặt đôi găng tay đen lên, gác ống nói về chỗ cũ, đi về phía cửa bên trái. Anh mở cửa đi ra ngoài. Ngay khi HIKARU đi ra, giọng của BÀ ROKUJŌ trong điện thoại bỗng nhiên to lên tới mức khán giả có thể nghe được).

GIỌNG BÀ ROKUJŌ

(từ trong điện thoại) A lô, a lô… Có gì vậy, Hikaru? Có chuyện gì vậy? Anh thức em dậy lúc đêm hôm khuya khoắt, rồi thì anh chả nói gì. Anh muốn gì? Sao anh không trả lời? A lô, Hikaru, a lô, a lô…

(Ngay khi tiếng “a lô” cuối cùng vang lên trong điện thoại, AOI vung hai tay về phía điện thoại và với một tiếng thét rùng rợn liền ngã vật ra chết. Sân khấu lập tức tối om).

MÀN HẠ

Về phò và các thứ khác.

Trích tiểu thuyết "Life Navigator 25: người tình của cả thế gian" sắp xuất bản)

Chàng biết được nàng có mở lớp múa bụng một cách hoàn toàn tình cờ. Một người bạn - theo nghĩa nào đó hoặc trong chừng mực nào đó là bạn - cho chàng biết, giữa chừng câu chuyện về một đề tài khác.

“Chậc, con điên đó múa như cái lồn ấy mà,” cậu ta nói.

Đó là kiểu nói của cậu ta, cậu phát ngôn như thế một cách tự nhiên như hơi thở, cũng như chim họa mi thì hót giống họa mi chứ không gâu gâu giống chó hoặc chít chít giống chuột. Bạn gái cậu ta cũng mở lớp dạy múa bụng, từ hơn hai năm nay. Và cậu ta không phải hạng trì độn để không nhận thức được một điều rằng nàng là mối họa tiềm ẩn lớn thế nào cho doanh thu và uy tín của lớp học của bạn gái cậu ta. Và cậu ta không biết mối quan hệ giữa nàng với chàng, không biết nó đã khởi đầu thế nào và đến phút này nó đang ở giai đoạn phát triển nào, song lời lẽ cậu ta sẽ không khác mấy nếu cậu ta biết. 

Và khi nghe cậu ta nói “con điên đó”, tự dưng, có vẻ chả ăn nhập gì, chàng thấy lại trong trí hình ảnh nàng mặc quần soóc ngồi bó gối trên tấm thảm nhựa trải sàn, cười ngặt nghẽo - quặn người về phía trước rồi ngữa hẳn ra sau thiếu tí nữa là đập gáy xuống sàn gạch ngay mép thảm - trong khi chàng đọc cho nàng nghe những đoạn kể về mưu mô của các gã đàn ông để làm sao cưỡi được lên bụng các ả đàn bà họ khoái, trong cuốn Hương Viên mà chàng gọi (và nàng rất chi tán thưởng) là “kỳ thư tính dục” hay “sách thiêng về sự sướng ở đời”. Và chàng nghe thấy lại cái âm sắc cao lên ở đoạn cuối - như một cái roi bén ngót - của cái tiếng hứ kéo dài không thành từ và ở ngoài từ mà nàng hay dùng để đáp lại những khi chàng hay ai đó nói với nàng về những sự điên rồ ở đất nước này, những sự điên rồ tuy không phải bao giờ cũng được gọi chính danh như thế song về bản chất không là gì ngoài sự điên rồ, quá nhiều sự điên rồ cùng một lúc và cùng một nơi tồn tại đến nỗi trong hoàn cảnh ấy môi trường ấy mà vẫn cứ có khả năng sống mỗi ngày với niềm vui, tìm thấy bình an hoặc gần như bình an và cái đẹp trong từng phút và từng bước của hiện hữu, cùng lúc vẫn không quên những nỗi lo và cái đau của thế giới trong mỗi phút, việc đó dường như tự nó là thêm một sự điên rồ khác, đỉnh cao của sự điên rồ. Và chàng nhớ lại đôi mắt nàng nhìn sâu hoặc lùi sâu vào một chốn ở ngoài lời và có lẽ ở ngoài thế giới khi có lần nàng (hay ai đó chàng không nhớ) nhắc đến hàng ngàn người chết thảm trong cái cối xay thịt khổng lồ ở Đại Lộ Kinh Hoàng, một trong những người bà bên họ ngoại nàng đã góp phần thịt và xương của mình vào đó, không để lại gì ngoài một ký ức vô hình nặng như chì lơ lửng trong không trung ngày một bốc lên cao, mờ nhạt, xa đi song biến hẳn thì không thể mặc dù nhiều lúc tưởng như có thể.

Lồn cũng có năm bảy loại lồn ông ạ, chàng nhẹ nhàng nhận xét.

Địt mẹ, cậu ta nói, hôm nào tôi rủ anh em đè nó ra kiểm tra là lồn loại nào mình biết ngay mà.

Cậu ta nói hết câu và cười khi khí, rất thích chí về bản thân. Chàng thoáng cười, nhấp bia, im lặng. Chàng biết mình có khả năng giết chết con người này, nếu không còn cách nào khác, nếu rốt cuộc đó là việc chàng không thể không làm, trước khi cậu ta đụng được tới nàng. Mặt khác bằng cách nào đó chàng cũng cảm thấy - trong thâm tâm - rằng nếu như con người này kịp làm gì đó tồi với nàng trước khi chàng có thể ngăn, thì sau đó có khi chàng cũng sẽ tha thứ cho cậu ta, có thể do chàng có đủ lượng bao dung, hoặc có thể do chàng nghèo kiệt về tinh thần đến độ không có hay không còn khả năng thịnh nộ.

Con đó nó hơi khùng khùng mà. Gái Huế con nào tao gặp cũng hơi khùng khùng hết, chả biết cái kiểu nó vậy hay cái số tao nó vậy, tay hộ pháp nói.

Cứ xịt cho tóe máu thì con nào rồi cũng như nhau, cậu ta nói.

Với ông đàn bà khác gì heo, tay mặt lưỡi cày nói.

Tôi là heo, đàn ông là heo, cậu ta nói. Con người không khác heo, chuyện đó các ông tới giờ còn chưa thủng sao.

Nhớ câu của Nakajima Ton không, sau một quãng lặng ngắn tay hộ pháp nói.

Là thằng ông nội nào? cậu ta nói.

Thằng nào không quan trọng, quan trọng là câu thằng đó nói.

Nói cái gì?

Tôi không nhớ chắc lắm, chỉ đại ý thôi. Rằng tất cả con người tự bản chất là dã thú. Nghĩa vụ của chúng ta với tư cách con người là làm những kẻ dạy thú, cố rèn sao cho bầy dã thú đó vào nền nếp, thậm chí dạy cho chúng làm những việc vốn dĩ là xa lạ với bản chất thú của chúng…

Mấy thằng ông kẹ đó nói gì mà chả hay, cậu ta nói. Nhưng mà các ông có biết điểm hay nhất là gì không? Đó là dù có nói hay cách mấy, hay gấp ngàn lần vậy nhưng mà không có quyền lực thì cũng đếch để làm gì. Thế giới này là thuộc về những ai vừa nói hay vừa có quyền lực.

Chàng tự dưng cảm thấy mình cô đơn vô cùng, như thể chàng đang ngồi trên hòn san hô chơ vơ giữa biển, nghe gió lạnh lùa qua gan ruột. Chàng nghe tiếng mình cười rất nhẹ qua đằng mũi, thấy mình giơ tay nhón một miếng phổi gà, chấm muối tiêu chanh, đút vào mồm.

Ở đây ai vừa nói hay vừa có quyền lực vậy ta, tay mặt lưỡi cày nói, nhếch mép, đưa mắt nhìn lần lượt từng người.

Không phải ai cũng đủ khả năng biết mình đang nhìn thẳng vào mặt trời, chàng nói.

À, ai chứ con nặc nô đó thì chắc chắn dù có đang nhìn thẳng vào mặt trời nó cũng đếch biết các ông ạ, tay hộ pháp nói.

Và họ bắt đầu nói về nàng và những người như nàng, những “đàn bà ngày nay” không còn sợ bất cứ cái gì hay bất cứ ai kể cả chính mình. Và họ nói về những chị tiến sĩ từng là gái gọi, dùng đúng chữ là phò, về chuyện một em phò cúc cung tận tụy với nghề thì cũng như một anh thợ móc cống siêng năng, có quyền tự hào gấp vạn lần so với một chủ tịch tỉnh tồi bởi vì em ý hay anh ý có làm việc. Và họ nói về chuyện đời nay ra đường phải dè chừng bất cứ thằng nhóc nào mặc đồ học trò bởi trong túi quần nó có thể có dao bấm và/hoặc trong cặp hay cốp xe nó có thể có tuýp nước hay đao hay mã tấu. Và họ nói về chuyện sợ quá đỗi một cái gì đấy thì cũng sai lầm và tai hại như hoàn toàn không sợ cái ấy, về chuyện, hơn bất cứ thời nào khác trong lịch sử, phải biết cám ơn số phận mình hoặc sự ngẫu nhiên đã cho mình sống an toàn được thêm một ngày.

Rồi họ nói về chuyện ai đang là kẻ an toàn nhất ở xứ này, trên thế giới, trên cõi đời nói chung. Mẹ, an toàn cỡ nào thì cũng chết là hết, Mặt Lưỡi Cày nói. Và họ nói về chuyện nếu những bầu vú gái tơ, ngon như quả đào chớm chín ngậm sương, là một trong những thứ cuối cùng hay thứ cuối cùng còn lại trước mắt và trong tâm khảm thằng đàn ông sắp chết thì nào có quan trọng gì hay quan trọng đếch gì cái chuyện thằng đó đã sống một đời chó đẻ và khốn nạn đến đâu. Rồi họ nói đến chuyện bộ phận nào của đàn ông có vai trò tương tự hay tương đương đối với đàn bà. Họ tranh luận về chuyện liệu đó là những cơ bắp ở tay ở ngực ở đùi hay là cái mà sách vở gọi là dương vật hay dương cụ còn họ thì có những từ khác phong phú và biểu cảm hơn để gọi nó. Họ nói về chuyện nếu đúng là cái dương cụ thì tại sao khi nói về nó người ta lại mất tự nhiên hơn là khi nói về cặp vú. Các ông nói thế là trật, Hộ Pháp nói. Tương ứng với cái buồi không phải cặp vú mà là cái hĩm. Nghĩ mà xem, đời cũng có thằng chỉ có một mong muốn, mong muốn tột bậc, mong muốn cháy bỏng trước khi ngoẻo là được nhìn thấy một cái hĩm mới nguyên tươi hồng khít rịt, đúng không. Dĩ nhiên có thằng mê hĩm có thằng mê vú, thằng mê đùi thằng mê mông đít, mỗi người mỗi khác, ấy là điều không thể khác ở đời. Các ông còn không biết theo nghĩa nào đó thì thịt cái là ý nghĩa tối hậu cho tồn tại của thằng đàn ông hay sao. Vì thịt cái, thằng đàn ông có thể luồn dưới đít kẻ khác có thể giết người từ cha bỏ mẹ lừa thầy phản bạn ị lên tượng thánh rước voi giày mả tổ. Chí phải chí phải, nào dô, Mặt Lưỡi Cày nói. Và họ nói về chuyện (cái chuyện muôn năm cũ và chưa khi nào cũ) rằng lẽ ra nghề bán trôn nuôi miệng của chị em ta phải được tôn vinh là một trong những nghề cao đẹp nhất bởi vì không thể thiếu nhất trên đời, đó là chuyện quá rõ ràng. Và với một tiếng cười rinh rích cố nén hoặc làm bộ cố nén mà không được Mặt Lưỡi Cày nói nhỏ hoặc làm bộ nói nhỏ rằng nghe đâu cái con điên ấy từng có thời là một phò tiếng tăm lừng lẫy đó. Lạ lắm hả, cậu ta nói, lạnh như tiền. Chuyện đó chỉ có thằng khờ như ông mới chưa biết thôi. Mà bản thân con nhỏ cũng ngu, chuyện hay thế mà giấu như mèo giấu cứt. Đéo biết là vinh quang tối hậu của giống đàn bà nằm ở đó. Hôm nào tôi với mấy ông phải dạy cho nó sáng mắt sáng lồn ra mới được. Lồn mà cũng sáng ra á, Mặt Lưỡi Cày cười rinh rích cũng cái kiểu tuồng như cố nén ấy. Chớ sao nữa, lồn khác gì người, nó cũng có cái trí cái hồn của nó, cậu ta nói. Ông không nhớ là có con nhà văn nó viết, nếu cầm gương dí sát vào một cái lồn thì sau một chốc gương sẽ mờ sao. Cái lồn cũng thở, cũng yêu và ghét, cũng u mê và thông thái. Chuyện đó mà ông còn không biết thì chả trách đàn bà nó đá ông. Vậy ông tin là lồn của con đó nó tăm tối u mê? chàng hỏi. Chàng hỏi và cảm thấy thật ra chàng đang ở một nơi hoàn toàn khác, xa lắc, và đang nói thông qua cái mồm mượn của kẻ khác, đang ngồi đây trên cặp mông đi mượn, đang thở bằng cặp phổi và khí quản đi mượn và đang tuần hoàn máu trong người bằng một quả tim đi mượn. Chứ ông nghĩ minh triết tối hậu của một thằng đàn ông nó bao gồm những cái gì? cậu ta nói. Có đại sư ở đây mà ông dám hỏi thế a, Hộ Pháp nói. Chà! Đã có người nhìn thoáng qua ông là biết rõ trí ông hay tâm ông sáng hay không sáng thì cũng có người nhìn thoáng qua đứa đàn bà con gái là biết lồn nó sáng hay không chớ. Hay ông cho là không thể có?

Và họ nói về chuyện có bao nhiêu phần trăm khả năng nàng có thể đã từng là phò và/hoặc đang là phò. Chàng bảo là ít, nhắc lại vài lần ý đó, cẩn thận tránh dùng chữ “không”. Chàng nói chàng tin rằng hoặc cho rằng bản thân nàng chẳng thích làm việc đó lắm, rồi lập tức nói thêm rằng điều chàng vừa nói chẳng có ý nghĩa gì với nàng hay với chàng hay bất cứ ai, và tốt nhất họ nên im đi hoặc ít nhất chàng nên im đi, hoặc có những cách khác tốt hơn nếu đã nhất thiết cần phải lấy âm thanh thế chỗ sự im lặng. Và họ nói tới chuyện có phải kẻ nào suốt đời không một lần cất lên tiếng nói của chính mình thì có thể coi là sống mà như chết, theo nghĩa nào đó, dĩ nhiên, sống một cuộc sống mà về thực chất không khác chết. Mẹ, quan tâm chuyện đó thì được cái gì, Mặt Lưỡi Cày nói. Chậc, lâu lâu nói cũng hay mà, Hộ Pháp nói, ít nhất là để lâu lâu ngó lại mình coi mình có thật là người không. Mặt Lưỡi Cày bật cười cụt lủn, mắt lạnh. Nghĩ nhiều làm đéo gì. Cứ sống nhẹ không, coi đời chả là gì hơn một cuộc chơi chả tốt hơn sao? anh ta nói. Dĩ nhiên là tốt nếu trong cái cuộc chơi đó ông là tay chơi chuyên nghiệp hạng nhất, vô địch, cậu ta nói. Như ông chớ gì, Mặt Lưỡi Cày nói. Cậu ta nhấp ngụm bia, không nhìn anh ta, không trả lời. Địt mẹ, ai mà không biết trong đầu ông nghĩ gì, Mặt Lưỡi Cày nói. Thôi dẹp đi, Hộ Pháp nói. Dẹp sao được mà dẹp, Mặt Lưỡi Cày nói, cái kiểu cách của thằng này nhiều lúc thật không thể chịu được. Ông hãy thử là nó đi rồi sẽ thấy liệu ông có thể chịu được cái thằng ông hay không, Hộ Pháp nói. Mà vậy thì đã làm sao? Và thế là họ nói về cơ hội vươn lên của một số người trong một môi trường kinh tế nơi mà luật lệ đục ngầu như vũng trâu đầm, về những sức mạnh quái gở ở nơi đâu tài lực quyện chặt với quyền lực, về mức độ hay tỷ lệ phần trăm ảo tưởng chết cười trong bất kỳ mẩu niềm tin còn sót lại nào về giá trị của cái thứ gọi là “một tâm hồn thuần khiết và chính trực”. Và họ nói về chuyện những kẻ có tâm hồn thuần khiết và chính trực, cứ cho là có một loại như thế, cứ cho là loại như thế còn có thể gọi như thế được, cứ cho là những chữ này còn có ý nghĩa gì, bọn họ, cũng chẳng khác gì đám samurai, nho sinh, hiệp khách, cao bồi viễn tây, ngự lâm quân, đạo sĩ, thi nhân, muốn tồn tại được thì phải đúng chỗ đúng thời, đó là một thứ thực thể mà đất nước này vào thời đại này không có khả năng dung nạp. Đây không phải vấn đề cái tâm (Thôi thôi, xin đủ! Cái tâm!) mà là vấn đề trí. Những kẻ như thế ừ thì có thể có hoặc đúng là có cái tâm lớn hay quả tim lớn, lớn hơn thiên hạ, cái đó chả ai phủ nhận, nhưng mà xin lỗi, các vị không có óc hoặc óc các vị hơi bị bé, ít nhất là không đủ to để mà ngộ được lẽ Trời, ít nhất là một cái lẽ Trời vừa nói trên kia, đã vậy thì làm sao có thể nói đây là một chủng loài đủ tư cách để sống còn. Họ không nói, song chàng nghĩ tới cái gã trong Bút ký dưới hầm, kẻ quá nhiều thông minh, quá nhiều ý thức (hay ít nhất là gã tự thấy thế hoặc tự cho là thế) so với người đời, quá nhiều đến độ rốt cuộc gã tự kết luận rằng gã không nên tồn tại nữa, ít nhất là theo nghĩa bóng. Chàng tự thấy một điều rằng kẻ đó không phải là chàng, nhất định không phải chàng. Và họ nói về chuyện mỗi thời đại trong lịch sử loài người hay lịch sử một đất nước có một hình mẫu riêng của nó về con người tối ưu, nhân vật thành công nhất và đáng tôn vinh nhất của nó, người hùng của nó. Có một thời người hùng là nhà ái quốc kiên định và kiêu dũng nhất, nay người hùng là kẻ kiệt xuất nhất trong việc kiếm tiền, sự thật giản dị và hiển nhiên là đó, tuy nhiều người vẫn làm như không phải. Mỗi thời đại có người hùng riêng của nó, và trí là ở chỗ nhận rõ điều ấy, không hoài nghi, tâm là ở chỗ vui vẻ thừa nhận và thuận theo điều ấy. Và có nhiều cách sống khác nhau; ai là kẻ đủ tư cách phán cho người khác rằng cách này tốt còn cách kia không tốt. Lạc thú trọn vẹn chỉ ở kiếp này và lạc thú trọn vẹn trong từng khoảnh khắc. Làm ơn đừng phán xét về lạc thú của tôi một khi nó là lựa chọn của tôi. Và họ nói về chuyện đâu là điểm hay chỗ giống nhau giữa một nghệ sĩ có tầm nhìn “vượt thời đại”, tiên tri, viễn kiến, một nhà khoa học đang nung nấu những ý tưởng (có lẽ là) cách mạng hứa hẹn có khả năng lật nhào toàn bộ lâu đài tri thức hiện có, với một kẻ sẵn sàng và thực sự đã giẫm lên và bước qua bất cứ thứ gì kiểu như ranh giới hay rào cản luật pháp hay đạo đức hay lương tâm, kiểu siêu nhân của bác Nít sờ thân mến nhà ta? Xin thưa: họ đều cô đơn, tột cùng cô đơn, tuyệt đối cô đơn. Và cái hay nhất của mấy người này cũng lại giống nhau: họ, một cách can trường, thứ can trường biệt lệ mà tất thảy đám bình phàm không bao giờ có nổi dù có sống đi sống lại tới hai chục lần cái cuộc đời bình phàm của chúng nó; họ chấp nhận và thừa sức đương đầu với sự cô đơn đó, sự cô đơn là thứ không thể thiếu, không thể khác để họ có thể là chính họ, trở thành chính mình, theo nghĩa nào đó sự cô đơn này là cần thiết, nó là dưỡng chất hoặc môi trường cho họ tồn tại, nó là một khía cạnh hay phương diện của cái chất lượng vô song của cuộc đời họ, họ có thể cảm thấy phấn khích hay hứng khởi say sưa với sự cô đơn này, như với một thứ gây nghiện, mà cũng có thể không, song họ chả bao giờ sợ nó, chả bao giờ thấy xa lạ với nó, họ sống trong nó như tay sát thủ chuyên nghiệp sống trong những cái chết hắn tạo ra cho kẻ khác và kẻ khác muốn tạo ra cho hắn. Những con người này giống nhau một thứ: họ không sợ sống, không sợ thế giới, bởi vì, ở chừng mực nào đó, nhiều hay ít, họ thao túng được nó hay ít nhất là tác động tới nó được hoặc cũng có thể là không buồn quan tâm tới nó bởi nó chả bao giờ tác động tới họ được. Một mình chống lại số đông - không quan trọng bằng cách nào hay theo nghĩa gì -, tự thân hành động đó có vẻ đẹp của nó, và một vẻ đẹp đó thôi là đủ để có người thực hiện hành động đó suốt đời, đời họ là hành động đó. Vậy ông chống lại số đông à, chống lại thế giới bằng bao nhiêu cách và theo bao nhiêu nghĩa ông nói tôi nghe xem, Mặt Lưỡi Cày nói. Tay này không đủ tư cách để biết, cậu ta nói, không nhìn anh ta. Mặt anh ta sạm lại. Tôi thì sao? chàng nói. Ông thì có thể đủ, cậu ta nói. Tại sao? chàng nói. Đâu có khó đoán đến thế, cậu ta nói. Có thể, sau một thoáng chàng nói. Nhưng tôi không cần biết, cám ơn. Ông có thể biết và ông không thấy cần phải biết, cậu ta nói, với nụ cười hiểu biết và ôn nhu. Hộ Pháp nhìn chằm chằm, không nói. Mặt của Lưỡi Cày tiếp tục sạm. Mẹ, ông làm như tôi thèm biết về ông lắm đấy, rốt cuộc anh ta nói. Ông thật không biết trên đời cái gì là nặng cái gì là nhẹ, cậu ta thủng thẳng nói, không nhìn anh ta, bẻ nửa cọng hành, chấm mù tạt, đút vào mồm. Dẹp đi, sau khoảng vài giây Hộ Pháp nói oang oang, hơi đột ngột. Đời chó hơn con chó, đời nhẹ hơn cơn gió. Uống đi. Và họ uống, mặc dù cái chạm cốc từ phía Mặt Lưỡi Cày đến hơi chậm và hơi quá mạnh. Tôi cần phải nói với các ông là, dằn cốc xuống bàn, hơi quá mạnh, Mặt Lưỡi Cày bắt đầu. Thôi đi, Hộ Pháp gạt phắt bằng cường độ giọng anh ta và dường như bằng cả toàn bộ hiện hữu thể xác hùng hồn của anh ta. Ông chưa nói tôi đã biết ông sắp nói gì rồi. Ông cứ làm như ông không biết là những thằng như tôi với ông, hay cả thằng này nữa, đều gần như là thứ vứt đi rồi, một ngày nào đó hết còn khả năng đẻ ra tiền nữa thì đem đạp xuống giếng hay vùi xuống cống được rồi. Và nếu ông nghĩ đàn con đàn cháu ông sẽ nhờ thế mà có ngon lành hơn ông chút nào thì ông lầm. Tụi chúng nó rồi sẽ khốn khổ khốn nạn gấp trăm lần so với tôi hay ông thôi. Ông nghĩ là trong ba chục năm tới tận thế vì biến đổi khí hậu hay chiến tranh hạt nhân hay gì đó sẽ vẫn cứ chỉ là ba thứ cảnh báo với dọa suông như bây giờ sao? Đụ hết cả thế giới chừng nào anh còn có thể, đấy có phải là một lý tưởng chả đáng gì không? cậu ta nói. Không chắc, Hộ Pháp nói. Dành cả đời mình theo đuổi lý tưởng đó có phải là một lựa chọn chả đáng gì không? cậu ta nói. Không chắc, Hộ Pháp nói. Vậy còn gì đáng nói không? cậu ta nói. Không chắc, Hộ Pháp nói. Và họ tiếp tục nói song chàng không còn tiếp tục nghe. Chàng thấy lại cái thời khắc chàng mặc thử cái áo măng tô nàng vừa mua ở hàng đồ cũ quen mua. Nàng mua cho chàng để chuẩn bị cho mùa đông sắp tới, không có chàng đi cùng, chỉ mường tượng trong đầu để ước chừng xem áo nào là hợp với chàng. Nàng cứ sợ chàng không được cao lắm, chưa đầy mét bảy, e không hợp với măng tô, áo măng tô nói chung, mặc dù riêng cái này biết đâu lại khác, phải, biết đâu đấy, với lại cũng rẻ, chậc, cứ mua, và quả là khác thật. Chàng mặc vừa in, thật đẹp, nàng nói khi lùi lại khá xa, tận đầu kia phòng để ngắm. Thôi chết, trông anh X-man tới cỡ này lận sao, nàng nói, miệng cười, mắt như thể có nước. Giờ nhớ lại chàng cảm thấy, theo nghĩa nào đó, đấy là một trong những khoảnh khắc lớn hơn toàn bộ cuộc đời chàng. Và nước mắt - thứ nước mắt như thể tích lại từ bao nhiêu năm qua, tự thời thơ ấu của chàng, toàn bộ khối nước mắt mà chàng đã có thể bằng cách này hay cách khác ghìm lại trong mình - lúc này trào ra khỏi chàng. Chàng nghe đau trong ngực, như bị dao đâm, tuy nhiên trên thực tế chàng không cảm thấy đó là chàng bị đâm - chàng cảm thấy như kỳ thực đó là nàng bị đâm, như thể là do chàng đâm, chỉ là nàng không biết chuyện đó.

Trần Tiễn Cao Đăng

Phiếm luận (hai xu) về sức mạnh - nhân đọc “Những thành phố vô hình” (Italo Calvino)

"Địa ngục của người sống, nếu có, không phải là nơi nào đó sẽ là, mà là chốn này, cõi địa ngục chúng ta đang sống từng ngày, do chính chúng ta hình thành khi chung sống. Có hai cách đương đầu với nỗi thống khổ. Cách thứ nhất dễ tiếp cận đối với nhiều người: chấp nhận địa ngục và dự phần trong đó đến mức không còn thấy nó là địa ngục. Cách thứ hai đầy rủi ro và đòi hỏi sự chú tâm tìm kiếm và học hỏi liên tục để nhận biết người nào, sự nào, giữa địa ngục, không là địa ngục, duy trì và dành không gian cho người ấy, sự ấy." (trích “Những thành phố vô hình”, Italo Calvino, bản dịch của Vũ Ngọc Thăng)

==> Có hai - và chỉ hai - cách để tồn tại một cách đường hoàng trong thế giới hiện đại.

Một: Nếu bạn chọn đi theo dòng chảy chính của loài người (hướng đến phồn vinh, phồn vinh nữa, và thừa mứa, thừa mứa nữa) về vật chất: Hãy thuộc về bộ phận đi đầu của dòng chảy đó, và, nếu có thể, trở thành một trong những kẻ quyết định lộ trình tiếp theo của dòng chảy đó.

Hai: Nếu bạn từ chối đi theo dòng chảy chính của loài người - bởi, từ trong thâm tâm, bạn cảm thấy dòng chảy đó xa lạ với bạn: Đừng ngần ngại di chuyển ngược dòng, hoặc tách hẳn ra, tìm dòng chảy riêng cho mình, tự mình trở thành một dòng chảy riêng.

Trong cả hai trường hợp, bạn cần phải mạnh.

Phải đủ mạnh.

Trong trường hợp thứ nhất, bạn biết rõ mình là một phần của địa ngục, và bạn tích cực góp phần vào đó, dùng phẩm chất (sức mạnh) vượt trội của mình để trở thành phần tinh túy của nó, và, ở mức độ nào đó, biến nó trở thành không còn là địa ngục, ít nhất là với bản thân bạn, và với một số ít người được bạn lựa chọn, trong đó có thể có những người ngay từ đầu đã không thuộc về địa ngục - những kẻ ngay từ đầu từ chối đi trong dòng chính, đi theo bạn.

Trong trường hợp thứ hai, bạn khước từ trở thành địa ngục; bạn không là địa ngục tuy ở trong địa ngục, và, bằng toàn bộ phẩm chất (sức mạnh) của mình, bạn chiến đấu để giành và duy trì không gian cho mình - và, nếu có thể, cho một số người khác, sự khác như mình -, giữa lòng địa ngục.

Trong cả hai trường hợp, bạn cần đủ mạnh, để có thể sinh tồn, một cách đường hoàng.

Luật cạnh tranh sinh tồn chẳng bao giờ sai.

Tản mạn về sống.

Nói gọn, nghệ thuật sống rất đơn giản. Nó có nghĩa là biết tạo ra được nhiều nhất từ những tài nguyên hữu hạn mà ta có: thời gian sống của ta, giới hạn của cơ thể ta, giới hạn của trí óc và các năng lực khác của ta. Sống sao cho, dù chỉ hiện hữu trên đời không tới bốn mươi năm chẳng hạn, dù không có khả năng/cơ hội đi khắp thế gian theo nghĩa đen chẳng hạn, dù không thể biết được dù chỉ một phần mười những gì ta muốn biết về thế giới, ta vẫn tạo ra được, từ mình, từ mọi thứ ta có, trong đó có khát vọng, niềm đam mê, tình yêu của ta, những gì đẹp nhất mà cái cá thể nhỏ nhoi này làm được trong sức của nó.

***

Mọi con đường - dẫu đó là con đường chu du khắp thế gian theo nghĩa vật lý để mở mình ra trước mọi vẻ đẹp của nó, hay con đường dấn vào tâm trí mình để hiểu được sâu chừng nào hay chừng đó về những cơ chế bí ẩn chi phối những vận hành của tâm trí, hay con đường chinh phục một mục đích do ta chọn nhằm biết được giới hạn năng lực của ta và đẩy xa giới hạn ấy được chừng nào hay chừng nấy, hay con đường nhằm vượt qua những trói buộc nghiệt ngã của thể xác ta, bởi một chứng bệnh nào đó khiến cho nó bị bất toàn, hay con đường chiến đấu sao cho một khoảnh nhỏ của thế giới cùng các sinh vật trong đó được bình an chừng nào hay chừng đó - đều đáng cho ta đi như nhau. Vấn đề không nằm ở bản thân con đường hay ở việc ta chọn đường nào trong số đó. Vấn đề nằm ở cách ta đi trên đường đã chọn.