Tôi đã nhìn chị rất lâu, trong khi chị cùng một người đàn ông
ngồi xe hơi đi trên xa lộ lúc đêm về sáng.
Chị và anh ta, bằng mọi giá, phải từ S. đến được D. vào sáng
sớm, để kịp có mặt tại một cuộc gặp quan trọng. Một cuộc họp quyết định liên
quan đến một chương trình biểu diễn lớn, chương trình mà không có chị và anh ta
thì không thể diễn ra, sẽ không diễn ra. Cho nên hai người đi suốt đêm. Người
đàn ông lái xe từ giữa buổi chiều cho đến quá nửa đêm, để cho chị ngủ. Như mọi
người đàn ông ở vào địa vị anh ta đều làm, nên không có gì đặc biệt, nhưng dù
sao thì cũng đáng khen. Tôi thích cung cách anh ta chốc chốc ngoái nhìn chị
đang nằm ngủ ở băng sau, với ánh mắt vừa ân cần vừa trầm tư, vừa mãn nguyện vừa
sầu muộn, vừa trong trẻo vừa ranh mãnh. Tôi thích cung cách tất cả những cái đó
hòa quyện thành một cái nhìn duy nhất, như nhiều màu trong quang phổ hòa trộn
thành một sắc trắng, tôi thích cung cách thi thoảng một trong những sắc thái đó
lại nổi lên, tách biệt ra, hiện rõ trong một chốc ngắn rồi mờ đi và được thế
chỗ bằng một cái khác, như những mặt khác nhau của cùng một khối pha lê liên
tiếp thay nhau tiến ra tiền cảnh theo một trật tự hoàn toàn ngẫu nhiên song vị
tất có thể nói là một cách vô trật tự. Và như vậy thì theo một nghĩa nào đó tôi
cũng đang nhìn thấy những khía cạnh khác nhau của tâm hồn anh ta lần lượt thay
nhau hiển lộ, những mặt khác nhau của cùng một khối tâm hồn, mặc dù nói đúng
ra, nếu dùng cách nói của vật lý, đó chỉ là ảnh chiếu qua gương thứ năm, thứ
sáu hay thứ bảy của cái gọi là khối tâm hồn (mà thật ra là vô hình) ấy thôi.
Dù đã rất mệt, anh ta vẫn cố trì hoãn được thêm phút nào hay
phút nấy cái lúc phải đánh thức chị. Nếu có thể, anh ta sẵn sàng lái như thế
mười ngày mười đêm liên tục, một năm trời liên tục mà không đánh thức chị. Nếu
sức anh ta cho phép. Nhưng sức anh ta không cho phép. Đến một lúc, khi anh ta
ngáp và rồi bất thần nhận ra mình vừa nhắm mắt lại trong khoảng nửa giây, anh
ta ngay tức thì giảm ga tấp vào lề xa lộ, đạp phanh, cài số dừng. Cú dừng khiến
chị sực tỉnh. Tuy vài giây trước đó hãy còn có vẻ như khó có thứ gì trên đời đủ
khả năng đánh thức chị được. Anh ta lặng lẽ nhìn chị và mỉm cười. Cái cười như
thể anh ta biết mình có lỗi nhiều với chị, cả đời không bù đắp nổi, và cái cười
này là cách anh ta chiến đấu với nỗi nặng nề trong lòng anh ta. Rõ ràng là nếu
anh ta có chuyển tay lái cho chị như chị đã dặn trước (“Dứt khoát không được
dừng một phút nào hết!”), ấy là bởi anh ta sợ mình có thể sẽ gây nguy hiểm cho
chị nếu vẫn cố tiếp tục lái; chỉ có lý do đó thôi.
Chị bảo anh ta mở khóa cửa xe, đoạn chị mở cửa bước ra ngoài,
dùng chai nước khoáng vơi non nửa để rửa mặt. Xong, chị vươn thẳng người, giang
rộng hai tay, hít vào thật sâu trong ngực bầu không khí lúc đêm về sáng, bên
cánh đồng, ẩm và mát như thể trời đang mưa nhẹ, tuy trên thực tế thì không phải
đang mưa. Chị khép mắt lại, gần như nhắm chặt, cũng có thể đúng là nhắm chặt, miệng
chị giãn ra và cong lên thành nụ cười, rồi chị mở miệng thốt ra một tiếng kêu
dài, mảnh, ở âm vực cao song đồng thời cũng mềm, mượt và ấm, “giống như một dải
lụa ủ hơi người miết vào không gian”. Người đàn ông đứng cạnh cửa trước xe,
nhìn chị, mỉm cười, một cái cười lây từ chị, giống như người ta có thể lây sự
tươi mới, lây cái khả năng làm tươi mới lại tâm hồn của một dòng suối ở nơi
thực sự vắng người. Nhìn dáng vẻ anh ta, tôi còn nhận ra một điều nữa: anh ta
đang phải đấu tranh với bản thân để có thể nhìn chị như thế này lâu thêm được
một giây, hai giây, ba giây: nhu cầu tự giải phóng mình khỏi khối nước giải
tích tụ bên trong mình đột nhiên xâm chiếm anh ta, trong khi chỉ mới một phút
trước anh ta tưởng mình vẫn đang còn tự do đối với nó.
Chị quay lại nhìn anh ta và chỉ cần một cái nhìn chị lập tức
nhận ra sự căng thẳng mà anh ta đang phải chịu đựng, cái thứ sắp đứt phựt, sắp
bục ra nơi anh ta. Muốn đi đâu thì đi đi, chị nói, giọng nhẹ, thoáng chút giễu
cợt. Và bên cạnh đó còn có một nét gì đậm hơn, nhiều hơn chứ không chỉ thân ái,
hẳn có thể hoặc nên gọi là âu yếm, tuy rằng ngay cả nét này cũng chỉ phớt nhẹ,
giống như chút ám vân xanh và ám khói vàng nâu nơi một khối thạch anh màu trắng
trong: nó có đó, rõ là vậy, nhưng đồng thời vẫn luôn luôn có vẻ như không thực
sự có đó, bởi chỉ cần ta đổi góc nhìn là nó không còn đó nữa và đương nhiên
không thể chạm tới được, một thứ hiện thể có thể mất đi bất cứ lúc nào song là
thứ làm cho tất cả trở nên khác biệt.
Anh ta đáp lại bằng một nụ cười rồi quay lưng, tìm một chỗ
thuận tiện, ở khoảng cách vừa phải, để làm cái việc chẳng đặng đừng của mình,
nhưng có thể thấy khá rõ, trong tư thế của anh ta khi anh ta làm việc đó, là
anh ta đang căng thẳng, khẩn trương: anh ta không muốn kéo dài một giây nào cái
khoảng thời gian anh ta buộc phải để chị lại một mình sau lưng, khuất tầm mắt
anh ta, không có anh ta bên cạnh, gần chiếc xe đang đỗ bên lề xa lộ lúc đêm về
sáng. Đó là một quãng đường vắng, nhìn hút mắt cũng không thấy một điểm dân cư
nào, căn cứ vào mức độ tập trung của các loại ánh đèn. Tuy vậy nơi này không
vắng, thỉnh thoảng nó lại sáng lòa, rung chuyển và inh tai khi những xe khách,
xe tải, xe container chạy suốt đêm rầm rập lao qua. Sự sống đang lưu chuyển ở
cấp độ cường liệt nhất của nó và do đó cận kề nhất với cái chết, mang theo cái
chết. Như thể anh ta sợ rằng một trong những chiếc xe đó, dù hãy còn cách chị
hàng nhiều mét khi chạy ngang qua, vẫn có khả năng làm cho chị biến mất vĩnh
viễn. Anh ta sợ cái hố thẳm không đáy có thể há ra mà vĩnh viễn ngăn cách chị
với anh ta chỉ vì ít giây anh ta quay lưng lại chị như thế này.
Chị có nhận thấy điều này cũng như tôi mặc dù chị có vẻ không
hề thật sự nhìn anh ta, ánh mắt chị dán vào cánh đồng lúa trước mặt gần như
hoàn toàn tối đen trừ một ánh sáng lẻ loi từ một căn nhà lẻ loi ở mãi xa tít,
rồi lại chuyển sang nhìn hai phía đầu đường cũng mất hút vào trong bóng tối,
thứ bóng tối dày đặc những khi không có ánh đèn pha mới nào bắt đầu xuất hiện
và khoan thủng. Hình như chị rất chăm chú chờ những lúc bóng tối lại một lần
nữa bị khoan thủng như thế, hoặc bị khoan thủng mấy lần liên tiếp cho đến khi
bóng tối vỡ ra nhiều mảnh và biến mất hầu như hoàn toàn nhường chỗ cho ánh sáng
rồi ít giây sau lại ùa trở về chiếm lĩnh không gian ngay sau khi ánh sáng đã đi
qua (cùng với rung chấn và huyên náo và lực hút bất thần của nó). Chị có vẻ rất
hứng thú với cảnh bóng tối và ánh sáng không ngừng hoán đổi hoặc tranh đoạt vị
trí một cách mạnh bạo và không khoan nhượng thế này, hứng thú thấy mình đang ở
trong bóng tối mà quan sát cảnh ánh sáng thi thoảng giành được chút tiền cảnh
từ tay bóng tối song không bao giờ có thể giữ lâu được vì ánh sáng này là thứ
di chuyển, loáng qua như chớp rồi mất hút trong khi bóng tối là tĩnh tại, trùm
khắp và vĩnh hằng hoặc ít nhất là có vẻ vĩnh hằng. Chỉ có đèn pha xe của hai
người là ánh sáng tĩnh tại ở đây và sau khi làm xong việc của mình anh ta tiến
lại gần, dấn mình vào trong vùng sáng đó, nhìn chị như muốn hỏi gì song không
hỏi, hai điểm sáng trong hai con ngươi anh ta trông như thể có một vùng mép ẩm
ướt. Chị hiểu điều anh ta muốn nói và nhún vai. Không, chị không cần đi đâu
hết, và khi chị làm động tác đó chị có vẻ là một người có khả năng làm chủ toàn
bộ tâm trí và thân thể mình, làm chủ cả chuyện đó nữa, chị làm cái việc chẳng
đặng đừng ấy chỉ khi chị muốn mà thôi. Sau khi nhún vai, chị nhìn anh ta khoảng
một giây khiến anh ta cụp mắt xuống bởi cái nhìn của chị chạm tới tim anh ta. Chị
có thể cảm được cái cảm giác lạnh nơi lưng anh ta trong khoảng một phút qua,
khi vực thẳm có thể mở ra chia cách chị với anh ta bất cứ lúc nào, tốc độ chóng
mặt của vực thẳm đó khi nó đến và sự vĩnh hằng không thể chuyển lay của nó -
chị khiến anh ta biết điều đó, qua cái nhìn ấy.
Chị nói với anh ta, Đi thôi, đoạn chị nhanh nhẹn chui vào xe -
chị không đi vòng sang bên cửa dành cho người lái mà vào qua cửa dành cho khách
nên chị phải len qua ghế của khách mới đến được ghế của người lái, song chị gần
như ngay lập tức yên vị ở sau vô lăng, cứ như ngay sau cánh cửa ấy chỉ có một
ghế duy nhất dành sẵn cho chị. Anh ta đứng trong một thoáng, như để thu vào
mình sao cho trọn vẹn và đủ sâu cảnh đó, rồi mới vào theo và đóng cửa xe, cẩn
trọng và nhẹ nhàng như đang đóng cửa xe cho chị chứ phải cho anh ta. Chị lái
chậm, thư thả, ít nhất là chậm và thư thả so với anh ta. Được một lát chị nói,
không liếc sang anh ta: Sao không xuống băng sau mà nằm. Anh ta khẽ lắc đầu,
mỉm cười. Chị mỉm cười, chị thấy nụ cười của anh ta dù chị không thực sự nhìn
nó. Tuy nhiên gần như ngay sau đó có một cái gì khác len vào trong mắt chị làm
cho mắt chị có một vẻ khác. Không phải vẻ tập trung vào việc lái xe. Không đơn
giản vậy. Không có cái vẻ đó thì tôi vẫn biết chắc chị đang lái xe với toàn bộ
sự chắc chắn và bình thản. Có lẽ tôi phải nói rằng chị vừa trở lại tập trung
hoàn toàn vào khoảnh khắc đang sống như một toàn thể, một toàn thể không phân
biệt mà trong đó việc lái xe của chị và nụ cười của anh ra là hai trong số
nhiều thành tố, ranh giới giữa chúng đã biến mất như lẽ ra phải vậy và có thể
nói rằng cái này hay cái kia là một mà thôi. Chị tập trung lái và đồng thời
tiếp tục tập trung vào nụ cười đó. Giống như một người đang dốc hết mình vào
một điệu múa hay bài hát và đồng thời không một giây nào quên một đôi mắt đặc
biệt hơn mọi đôi mắt, đôi tai đặc biệt hơn mọi đôi tai, trong đám đông kia hoặc
thậm chí không phải đang có đó.
Và anh ta không rời mắt khỏi chị; anh ta thấu được điều này. Có
thể hình dung anh ta, vào những lúc khác, lặng ngắm cái vẻ toàn vẹn này ở chị,
vẻ đẹp của nó, niềm tin vào sự có nghĩa lý của thế giới, hoặc niềm tin rằng vẫn
có thể có cách để nhìn thế giới này như một cái gì đó có nghĩa lý, hay gì đó tương
tự mà anh ta đang trải nghiệm trong khi nhìn chị những lúc như thế. Nhờ có
những lúc như thế mà anh ta có thể quen dần với ý nghĩ rằng loài người này hoặc
cõi hiện hữu này hoặc cả hai là một cái gì có thể hiểu được, một vùng sáng duy
nhất, nhỏ nhoi, mà có thể ta chưa biết là gì song làm tim ta ấm, giữa một bóng
tối vô tận mà ta không biết là gì và làm tim ta lạnh. Đó là hoặc có thể là hoặc
có lẽ là lý do khiến cái nhìn của anh ta kéo dài chừng như không bao giờ ngừng,
cho đến khi, chỉ hơi rời mắt khỏi con đường trước mặt mà xoay sang anh ta, chị
nói, Ngủ chút đi, giọng nhẹ đến nỗi dường như chị muốn dùng giọng này để vuốt
má anh ta. Một nụ cười liền nở ra và sáng lên trên mặt anh ta, làm như với anh
ta ngủ đồng nghĩa với có cái tâm trạng làm sinh ra nụ cười này, tức thay vì ngủ
anh ta cười như thế này, vậy là đủ. Nhưng dĩ nhiên chừng đó chưa đủ vì chỉ một
thoáng sau là có thể thấy được cơn buồn ngủ bắt đầu đè xuống anh ta. Anh ta
kiên cường chống lại nó, như chống lại cánh cổng bằng đá đang từ từ đè trĩu
xuống anh ta, để có thể tiếp tục nhìn thấy chị. Ngủ đi, chị nói, rất nhẹ, lần
này thì chị thực sự liếc sang anh ta. Một cái lắc đầu nhẹ, đó là cách duy nhất
của anh ta để trả lời, và gần như ngay sau đó mắt anh ta sụp xuống, như một
người, sau nhiều năm kháng cự kiên cường, cuối cùng cũng chấp nhận cái kết
không thể tránh, thôi không căng mình ra nữa mà mở rộng mọi cửa đón nhận cái
chết.
Một hồi lâu trong xe chỉ có im lặng, những chuyển động gần như
duy nhất là của hai tay chị nhẹ nhàng dịch chuyển vô lăng. Đầu chị thẳng, bất
động, vai và người chị cũng vậy. Đầu anh ta gục xuống, cằm chạm ngực, ít bị lắc
lư qua lại đến độ gần như khác thường tuy chẳng phải là không có những lúc các
bánh xe bập vào những chỗ mặt đường lõm xuống hay gồ lên và những lúc chị buộc
phải phanh gấp để tránh chiếc xe tải hay xe khách điên cuồng nào đó. Như thể
đầu anh ta, toàn bộ thân trên anh ta được giữ cố định nhờ một bộ đai chắc chắn,
hữu hiệu và vô hình. Có cảm tưởng như bộ đai đó là từ chị mà ra, như những sợi
tơ nhện giăng ra từ một con nhện tuy rằng dùng hình ảnh so sánh này với chị
thật không phù hợp. Tôi tiếp tục quan sát chị, và như chị đã biết, tôi có thể
quan sát chị như vậy trong một năm liền không nghỉ nếu trong một năm đó chị lái
xe không nghỉ, nếu trong một năm đó thế giới chỉ có ba chúng ta trong chiếc xe
này, trên con đường của chúng ta đến một nơi nào đó, đâu cũng được, dĩ nhiên là
với điều kiện trong một năm đó có một phép mầu cho phép chúng ta không cần ăn
không cần ngủ không cần làm vệ sinh, nếu có phép mầu ấy thì tất cả chúng ta sẽ
thoát khỏi cái căn bệnh đáng sợ nhất của hiện hữu con người là sự buồn chán, và
sự có mặt của chị là đủ để bảo đảm cho điều đó.
Và nếu cần phải nói thật thì tôi nói thật: nếu suốt một năm
trời đó anh ta không thức dậy một lần nào thì cũng không sao cả đối với tôi. Cứ
để anh ta chìm trong giấc ngủ hay trong thế giới riêng của anh ta, trong giấc
mơ của anh ta, những giấc mơ mà tôi chân thành cầu mong là đủ xứng đáng để anh
ta không muốn rời khỏi chúng. Suốt một năm ấy. Tuy tôi biết rất có thể là chị
không nghĩ như tôi. Bởi vì đến một lúc, khi anh ta lại mở mắt thì chị là người
đầu tiên nhận thấy chuyện đó, tôi chỉ biết chuyện đó khi thấy cái liếc nhìn của
chị sang anh ta. Chị có một thứ giác quan đặc biệt dành riêng cho anh ta, đó là
điều không thể nhầm. Hay nói chung chị có giác quan đó đối với mọi người đàn
ông ở bên chị, không quan trọng lúc nào, ở đâu? Điều này tôi không thể biết
được. Giác quan đó có thể ở dưới dạng là mũi chị hoặc da chị có khả năng nắm
bắt được sự thay đổi cực nhỏ của độ ẩm trong không khí ngay khi anh ta - ngay
khi người đàn ông - mở mắt, ngay khi cái ẩm do tuyến nước mắt của anh ta tiết
ra tiếp xúc với hơi ẩm có sẵn trong không khí. Và cũng có thể dưới những dạng
khác. Liền sau đó chị trở lại nhìn đường, tuy nhiên lúc này đã có một sự thay
đổi xảy ra ở chị. Có một hay những ý nghĩ mới xuất hiện đang chạy dọc theo các
dây thần kinh của chị, làm cho mặt chị giống như thể có những con kiến nhỏ li
ti - vài micromét - đang bò nhanh ở dưới da: ta không thấy được bản thân nó và
đường đi của nó, song những gợn lan tỏa sinh ra từ chuyển động của nó thì ta
thấy. Và động năng của các gợn lan tỏa này hợp lại khiến tôi có cảm tưởng rõ
rệt rằng chị sắp làm gì đó, dù chỉ để có cách chuyển hóa cái động năng này.
Và như thể đây là điều không thể khác, bàn tay phải chị rời
khỏi vô lăng, từ từ vươn ra chạm khẽ vào má trái của anh ta. Chị là người cao,
cánh tay dài, nên chị làm việc này dễ dàng mặc dầu khung xe khá rộng, khoảng
cách giữa hai ghế đằng trước lớn hơn đáng kể so với nhiều xe khác. Nó, cái đụng
chạm ấy, làm cho anh ta như rùng mình choàng dậy khỏi thêm một giấc ngủ khác
nữa, như thể cái thế giới trước khi cú chạm ấy xảy ra là một giấc ngủ mơ và chỉ
từ sau cú chạm ấy thì thế giới đối với anh ta mới là thực. Anh ta hít vào một
hơi sâu và gắt, tuy không quá mạnh, rồi nhìn chị, như chờ hoặc mong chị bằng
cách nào đó giải thích cho anh ta về bản chất của cái thế giới mà anh ta vừa
mới dấn vào bằng cách sực tỉnh lần thứ hai này.
Chị vẫn không liếc sang anh ta lần nào tuy rõ ràng chị ý thức
được về sự chờ đợi của anh ta và hình như chị thích việc kéo dài sự chờ đợi
này, sự chờ đợi không được thỏa đáp song không phải vì vậy mà nó thôi căng
thẳng, thôi nhẫn nại, thôi điềm tĩnh để chuyển thành một cái gì khác. Nhưng rồi
một nét gì đó hiện lên ở chị, giống như có một làn sóng rắn và mạnh vừa lướt
qua chị, có lẽ tương tự như ở người đang cầm súng vào một khoảnh khắc trước khi
người đó bất thần quyết định bắn: cái bóng lướt qua của một quyết định làm một
việc gì đó, cái quyết định mà trước đó một phần giây bản thân chị hãy còn chưa
biết là sẽ đến với chị.
Và như thể tuân theo một mệnh lệnh khó cưỡng của quyết định
đó, tay phải chị lại bắt đầu rời khỏi vô lăng, vươn về phía người đàn ông. Lần
này nó không hướng về phía trên, vùng đầu mặt anh ta, mà xuống dưới, đặt lên
đùi anh ta, gần háng, rồi chậm rãi lần xuống, tìm đến chỗ khóa kéo quần của anh
ta.
(Còn tiếp)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét