Đoàn Xuân Phong

(trích tiểu thuyết “Cospolist Nổi Loạn” đang hoàn tất)

Người ta thường nói một mối tình đẹp luôn luôn đến bất ngờ. Điều đó có lẽ đúng với cả trường hợp những mối tình đẹp không bao giờ có thể xảy ra, mối tình ta ao ước có với những người đàn bà ta không bao giờ có thể gặp trong đời, chẳng hạn một nữ diễn viên đã chết trước khi ta sinh ra. Những mối tình như thế, dù có được ta hình dung trước, được ta sẵn sàng chờ đón từ bao lâu đi nữa, song khi nó tới thật thì, bằng cách nào đó, trong hình thức nào đó, nó luôn luôn là sự bất ngờ.

Điều xưa như Trái đất này, chẳng phải vì nó đúng là xưa như Trái đất mà nó thôi không còn mang sức nặng như nó từng mang vào lúc con người còn có khả năng tiếp nhận mọi cái như mới lần đầu. Sự bất ngờ vẫn vẹn nguyên là sự bất ngờ, dù ta đã biết trước về nó và trong thâm tâm đang chờ đợi nó.

Khi ta nói về chuyện này, ấy là ta nói về chuyện những khả năng nào của thực tại là có thể mở ra còn những khả năng nào ngay từ đầu vĩnh viễn đóng chặt. Và ta nói về sức mạnh của lòng khao khát, của niềm tin. Nơi kẻ khác nhìn thấy một ả điên hay một gã điên, ta nhìn thấy một trong những con người đích thực nhất. Nơi tất cả kẻ khác dè bỉu, cười nhạo, nhục mạ một ai, ta im lặng và, khi đến lúc cần thiết, nói với người đó, người bị dè bỉu, cười nhạo và nhục mạ ấy, đồng thời là với tất cả, rằng, giữa nhân gian, họ là con người đáng kể nhất bởi họ không từ bỏ niềm mong muốn vào điều khó xảy ra nhất và, do vậy, chọn con đường khó đi nhất.

Ta đang nói chuyện Đoàn Xuân Phong, một gã điên, đáng kể và đơn độc như thế. Gã biết rõ những khó khăn chừng như vô tận trên con đường của mình. Điều gã ao ước nhất là một trong những điều khó xảy ra nhất: được gặp và yêu những người đàn bà hiện hữu trước hắn trăm năm và sau hắn trăm năm, được họ yêu và quên đi chính mình, cũng như quên đi thời gian, trong tình yêu. Cố nhiên, một số người khác cũng có hoặc từng có ao ước giống như gã. Tuy nhiên, khác với nhiều người, gã tin tưởng, với sự mãnh liệt khó lường, rằng chuyện đó có thể xảy ra trong đời gã, bằng cách tận dụng tiềm năng của gã, kết hợp với sức mạnh của niềm tin này nơi gã. Cố nhiên, nếu người đời biết đến điều này - thực ra ít ai biết, gần như không ai biết - thì họ sẽ, bằng thứ sức mạnh bản năng và vô lối của cộng đồng, không ngần ngại không chần chừ đè bẹp gã, trước tiên bằng cách gán cho gã cái định danh “thằng điên” và, qua đó, loại gã ra khỏi các cơ chế vận hành đã được thiết định của xã hội. Cô đơn một cách tuyệt đối, trong niềm tin và khát vọng của mình, tự do theo kiểu của mình trong cõi ngoài-nhân-loại, gã bình thản, tự tại, đôi lúc chạnh lòng, đôi lúc hạnh phúc.

Câu chuyện này dành cho những kẻ duy nhất, giữa muôn vạn kẻ, dừng lại để cúi nhìn một con cua nhỏ bị ai đó giẫm nát, và nghĩ về số phận của nó, cảm thấy như bị chạm vào ở bên trong mình.

Gã nói với tôi, “Tôi yêu Hara Setsuko, và tôi phải làm cho thế giới này tốt hơn lên dù chỉ vì một mình nàng thôi”, và tôi biết tôi là kẻ đầu tiên tin ở cái quyết tâm chân thành này, tin rằng sự chân thành đó không bao giờ thay đổi dù cho cái tên thay đổi, không còn Hara Setsuko mà là Thanh Nga, Greta Garbo, Anastasia Vertinskaya, những người đàn bà như thế, và tôi biết rằng trong sự chân thành này hàm ẩn một trữ lượng tinh thần hiếm gặp ở loài người. Đó cũng là một thứ thiên khiếu: thiên khiếu nhất tâm hướng tới những gì không thể đạt tới được.

Không cần phải có một cốt truyện hấp dẫn thì mới có thể kể câu chuyện về gã, Đoàn Xuân Phong: chẳng phải vì gã chưa bao giờ có được điều gã mong muốn nhất mà chuyện về gã là không đáng kể.

Gã sống một đời tầm thường, như mọi kẻ khác, trong chỗ tối, màu xám nhờ, “thỉnh thoảng mới có vài sự kiện nhỏ tiếp thêm cho ít ánh sáng và màu sắc”. Đời gã như thế: bên ngoài xám nhờ, bên trong nhiều thật nhiều màu, những vầng mặt trời bên trong gã soi sáng con đường bên trong gã. Với gã, phàm đã là cái đẹp trường cửu thì dẫu nó có ở nơi xa nhất trong vũ trụ hay cách gã hai ngàn năm thì cũng chẳng khác gì ở ngay cạnh gã và ở khoảnh khắc ngay sau khoảnh khắc hiện thời của gã.

“Setsuko Hara, tôi không dám nhìn thẳng vào nàng. Nàng là hiện thân cho những giấc mơ đẹp của tôi. Nàng là những gì tôi đã mất và sẽ mất.” Những lời này không phải của gã, nhưng chúng nằm trong gã; chúng là thanh âm phát ra từ cái nhìn câm lặng của gã hướng về cái đẹp mà, đối với gã, là khoảng mở cho gã nhìn thấy cái vô hạn.

Tôi không biết kể chuyện gì về gã, người tình của cả thế gian. Không một thời điểm nào trong đời gã hàm chứa một năng lượng tích lũy đủ để đột biến thành một câu chuyện, và, đồng thời, bất cứ khoảnh khắc nào trong hiện hữu của gã cũng có đủ bên trong nó cái tiềm năng khôn lường, tĩnh lặng mà mãnh liệt, của một vũ trụ những câu chuyện. Về phần mình, gã bận tâm đến việc sống sao cho càng nhiều phút càng tốt trong đời gã tương hợp với cái đẹp mà những người đàn bà “của gã” là hiện thân. Bằng hiện hữu của mình, gã muốn cứu vãn được chừng nào hay chừng nấy cái đẹp của thế giới, dẫu cho hoặc bởi vì việc đó gần như là bất khả.

Sau khi chúng tôi chia tay nhau trước Nhà thờ Phú Thọ Hòa, sau hai tiếng đồng hồ uống cà phê vỉa hè và hồi lâu đùa cợt với cô bé đánh giày chẳng lấy gì làm xinh có bộ ngực khá to, năm phút sau Phong nhắn tin cho tôi, ngỏ lời cám ơn tôi vì tôi đã nói về những người đàn bà “của gã” như thể họ là những người mà tôi có thể mời đến quán cà phê để gặp nhau, ngày mai, tại thành phố này. Khi gã nói “Mai tôi sẽ gửi hoa cho Thái Thanh”, tôi hiểu ấy là gã muốn nói đến Thái Thanh của thập niên 1950, và tôi biết rằng, với lời đó, gã đang tạo ra, cũng như mọi lần khác, một thực tại của riêng gã. Một thực tại nhất thời, hư huyễn, có thể, song đối với gã cái thực tại nơi gã sinh ra, lớn lên và sống cuộc sống của gã cho đến giờ đâu hề ít nhất thời và hư huyễn hơn.

Mỗi khi nhìn khuôn mặt tươi cười của Hara Setsuko, tôi biết ấy là nàng đang gửi nụ cười qua thời gian đến cho tôi, gã nói.

Tôi bảo gã rằng bất cứ một hay một số gã càn rỡ hoặc say rượu hoặc vừa càn rỡ vừa say rượu nào cũng có thể chặn đường Hara Setsuko vào bất cứ một đêm nào ở một ngõ hẹp vắng người hoặc không nhất thiết vắng người và hãm hiếp cô ta sau đó thì cắt cổ hoặc lấy vật nhọn đâm vào âm hộ cô ta, hoặc lấy băng dính quấn nhiều vòng quanh miệng cô ta để cô ta hết kêu được sau đó thì hết thở được.

Thì gã nói: Nếu chuyện như vậy có xảy ra, nếu chuyện đã như vậy, thì cái chết của nàng xuyên qua thời gian mà đến gặp tôi.

Tôi nói rằng tiếng cười của những tên lính hãm hiếp một người đàn bà có thai sau đó rạch bụng cô ta, lôi đứa bé ra khỏi tử cung cô ta mà tung lên không rồi chìa mũi giáo hay lưỡi lê ra đón, tiếng cười đó cũng xuyên qua thời gian mà đến gặp gã.

Thì gã nói: Cuộc sống của chúng ta, bên cạnh nhiều chuyện khác, còn là để gánh chịu sức nặng của tất cả những cái chết từng có trên trái đất.

(...)

Trần Tiễn Cao Đăng