Tập kích nhà băng: Quan điểm của nhà thơ (Phần 3)

(tiếp theo Phần 2)

Dù thế nào thì việc chính của tôi là cùng với Antonín nhanh chóng gom tiền. Huỳnh Lê là “libero,” trợ giúp chúng tôi hoặc yểm trợ cho Pedro và Shin tùy tình huống. Y còn phải thường xuyên để mắt ra bên ngoài, cảnh giới, báo động cho chúng tôi ngay nếu có dấu hiệu bất ổn. Reza cũng vậy. Chúng tôi ai cũng trang bị máy di động, nạp đủ tiền, sạc đủ pin. Chúng tôi có biết rằng mình có nguy cơ bị người ta truy ra được tung tích qua tổng đài điện thoại. Song chúng tôi không có cách khác, hay đúng hơn là chúng tôi không bận tâm đến chuyện tìm cách khác. Theo cách nào đấy chúng tôi biết chắc mình sẽ không thoát, không thoát được cái lưới của luật pháp hay của cái thế giới mà chúng tôi không muốn bị chìm vào, cũng tương tự như không thoát khỏi cái chết hay khỏi sự trỗi dậy của hỗn loạn và bất định giữa lòng trật tự và xác định.

Pedro là người cười to nhất trong chúng tôi sau khi chính hắn đưa ra ý tưởng rằng nếu không có đường nào thoát khỏi tay cảnh sát thì mỗi chúng tôi thò họng súng vào họng mình bóp cò. Không chắc là chết, Reza nói. Trệch đi vài phân, đạn không xuyên thủng mạch máu chủ thì có thể không chết. Thì vào thái dương, Pedro nói. Vào tim hay hơn, Huỳnh Lê nói. Vào tim thì đầu mình mặt mình vẫn còn nguyên (đấy là diễn cho trọn ý của y muốn nói, chứ thật ra nguyên văn lời y bằng tiếng Anh là “… then nothing to this” kèm theo động tác chỉ chỉ tay vào chỗ nào đó giữa gò má và thái dương y). Y luôn luôn mang một ý thức hầu như sâu thẳm về sự hiện diện của thân thể. Y là người giàu có nhất trong chúng tôi về mặt những cảm xúc thân xác, hơn cả Pedro hay có lẽ hơn Shin.Y run lên khi người bị y chĩa súng vào giữa ngực run lên: tôi hình dung thấy y ôm ngực nếu như một trong những người đó bị trúng thương vào giữa ngực dù bởi chúng tôi hay bởi ai, trong tình huống nào, vì lý do gì hoặc không vì lý do gì.

Huỳnh Lê là một trong những nỗi lo lớn của chúng tôi, ít nhất là của riêng tôi. Có thể đây chỉ là tưởng tượng vu vơ, một chứng ám ảnh vô cơn vô cớ và có phần bệnh hoạn, song có những lúc nhìn Huỳnh Lê, tôi tưởng như thấy có cái gì đó xé toang người y và ruột gan phèo phổi y đổ ụp xuống đất, tất cả cùng một lúc ngay trước mắt tôi. Một mẩu gan hay khúc ruột của y có thể rớt ra khỏi người y dù không có lỗ mở nào kể cả khi súng của bất kỳ ai trong chúng tôi nở và dù nổ vào ai. Mặc dù vậy chúng tôi vẫn đưa súng cho y - chính tôi đưa súng cho y. Có lẽ chính vì vậy mà tôi đưa súng cho y. Tôi biết súng có đạn hay không, ngoài ra không ai biết. Dĩ nhiên y không biết. Khi y nhận súng từ tay tôi, tôi nhìn vào mắt y - chúng tôi nhìn mắt nhau - và tôi cảm thấy, cứ như đấy là lần đầu tiên hoặc cứ như chưa bao giờ cảm thấy sâu sắc như vậy, sự mong manh và chiều sâu thực của mỗi một khoảnh khắc sống, cùng sức hút nguy hiểm của chiều sâu này.

The Studios IV (1995) by Frank Auerbach

Reza nhận súng từ tay Shin với cái vẻ giống như đang nhận một quả táo. Tức là gã nhận súng, cầm trong tay, lật qua lật lại, nhìn, ngắm, bình thản, mơ màng, dịu dàng, rồi chậm rãi đút vào túi quần, như thể khẩu súng có khả năng mang lại sự sống bên cạnh mang lại cái chết, cũng như quả táo có khả năng mang lại cái chết bên cạnh mang lại một chút (một tí ti) sự sống. Hoặc giả có thể nói (đây là tôi đang cố để hiểu Reza) rằng gã nhìn thấy trong khẩu súng có Thượng đế cũng như trong quả táo có Thượng đế. Súng có đạn không, chỉ Shin biết. Tôi cảm thấy tiếc rằng Reza không có mặt bên trong nhà băng để có thể cảm nghiệm được phẩm chất về âm học của nó giống như chúng tôi, khả năng của nó trong việc khiến chúng tôi hốt nhiên nhận ra rằng những tiếng kêu và hét của chúng tôi cũng hoàn toàn có thể thật ra là từ cõi nào khác tới.

Pedro là người duy nhất trong chúng tôi bình phẩm một cách hăm hở và vô tư - thực sự là hăm hở và vô tư - về khẩu súng hắn vừa nhận và đang nằm trong tay hắn. Huỳnh Lê cũng bình phẩm theo cách giống như thế, tuy nhiên tiếng cười ha ha của y có cái gì đó mong manh, đúng hơn là ổn định và mong manh như một cái bong bóng xà phòng có kích cỡ bằng một quả khí cầu, loại khí cầu mang được con người. Nếu ở Pedro đó cũng là một cái bong bóng giống như thế thì nó là bong bóng làm bằng thứ chất liệu tuy vô hình và mỏng song dai và chắc bởi được tôi bằng “nắng và đá lửa”. Có một sự hanh hao, nói đúng hơn là sự khô nẻ và mùi khen khét tỏa ra từ những tiếng cười rổn rảng này của Pedro khi hắn vung vẩy khẩu súng tự động (có đạn hay không không rõ) của hắn, làm bộ gí súng vào màng tang Shin, chĩa về phía ngực tôi, lùa họng súng vào bụng Antonín, kê mũi súng vào gáy chính hắn, một nghi lễ vui nhộn tếu táo, và một trò đùa buồn thảm bên lề cái ranh giới vô hình chông chênh chóng mặt giữa làm với không làm.

Có những quãng lặng bất ngờ giữa lúc chúng tôi đang hành sự. Cũng như là những quãng lặng bất ngờ giữa chừng bất cứ lúc nào khác giữa chúng tôi. Chẳng hạn, Antonín có thể đang hát thì ngừng bặt nửa chừng và im lặng từ đó cho đến hết ngày hay hết đêm, một im lặng thuộc loại khiến chúng tôi, hay ít nhất là tôi, có cảm tưởng rồi hắn sẽ im lặng đến chết (cái im lặng mà tôi không bao giờ chắc được nó kéo dài lâu hơn dư âm bài hát bị ngắt ngang của hắn hay không). Reza đang đọc thơ cho chúng tôi nghe thì đột ngột nín thinh như bỗng nhớ ra là gã còn có nghĩa vụ vuốt ve con chó con bị ai đánh gãy hai chân sau mà gã lượm ở bãi rác về, gã cho nó uống sữa (phần sữa của gã), ngồi xổm vuốt ve nó cho đến khi nó ngủ ngon lành, cuộn tròn trong cái hộp giày có lót nỉ đặt ở đầu đệm ngủ của gã, chừng đó thì chính gã cũng nằm xuống ngủ, để nguyên quần áo, và nhìn toàn bộ dáng điệu của gã thì thấy rõ gã đang ở một chiều nào khác nơi mà chúng tôi không có mặt. Có khi chúng tôi phá vỡ những im lặng này, buông mình theo một thứ xung năng phá phách mà chúng tôi có khuynh hướng cho là do ma quỷ xui khiến. Có khi chúng tôi để cho nó yên và theo nghĩa nào đó để cho chính chúng tôi yên. Đôi lần chúng tôi suýt đánh nhau về chuyện im lặng hay không im lặng.

Khoảnh khắc kia giữa Shin và Pedro chỉ là cùng một tiết đoạn ấy tự nó lặp lại, hồi quy, mặc dù lần nào thì với chúng tôi cũng như lần đầu, làm tim chúng tôi đập thình thình và khiến chúng tôi khó thở. Một quãng lặng tương tự diễn ra trong khi Antonín đang gom tiền. Hắn nhìn đăm đăm cô gái đang chất từng đống tiền từ trong tủ ra đặt lên quầy trước mặt hắn, và, mỗi khi chất xong một đống mới, trước khi quay lại với cái tủ, cô nhìn hắn đăm đăm trong khoảng một giây, hai giây. Đó là những khoảnh nhỏ mà cô tự cho phép mình ngắt ra khỏi dòng thời gian, khỏi chuỗi sự kiện dù là sự kiện gì, dành cho cái việc có vẻ là quan trọng hơn và đáng để tốn thời gian hơn đối với cô. Một cô gái - đúng hơn là một phụ nữ trẻ - cao, gầy, tóc đen dài, khuôn mặt lẽ ra có thể gọi là đẹp nếu không xanh xao như thế, xanh xao đến gần như trong suốt, khuôn mặt của người thỉnh thoảng soi gương mà tự nhủ thật ra mình đâu có hơn hay khác gì nhiều so với một bóng ma, một bóng ma lì lợm khăng khăng bám lấy cõi đời trước khi chết chứ không phải sau khi chết. Antonín nhìn cô và có thể thấy rõ là tiếng hát của hắn đang trào lên trong họng hắn, trào lên song tuy vậy vẫn không hẳn là trồi hẳn lên trên trong ý thức hắn, tuyệt vọng vì không thể bật ra và không bao giờ có thể bật ra. Tiếng hát ấy như một thứ pha lê hay một chất có thuộc tính của pha lê, làm cho mặt hắn vừa ngời chói vừa đanh lại, một sự đanh lại vì khổ sở có nguy cơ làm rách da mặt hắn. Riêng tôi dường như bất cứ giây nào cũng đang sẵn sàng để nghe thấy “Bocca profumata / chioma di velluto / Tu non m’ami più” bật ra từ hắn dù tôi biết chuyện đó sẽ không xảy ra.

Chuyện như vậy chắc sẽ không xảy ra nhưng một chuyện khác thì có xảy ra, đang xảy ra, là chuyện hai cái nhìn khóa chặt nhau này, những cái nhìn bị khóa chặt, những lời nói bị khóa chặt, những khả năng bị khóa chặt, những câu chuyện kết thúc từ trước khi chúng được bắt đầu, những ước mơ phí hoài, những nỗi dịu dàng luôn sẵn để trao đi nhưng rốt cuộc là không cần thiết cho ai. Có ít nhất một lần mấy đầu ngón tay của cô và của Antonín suýt nữa chạm nhau, có thể thấy một thứ động năng ngầm đáng lẽ đã có thể đẩy chúng tiến tới thêm tí nữa song rõ là chúng sợ, sợ rằng một bên vật chất còn một bên phản vật chất, một khi đã chạm nhau thì cú nổ sẽ hủy diệt cả hai và tất cả. Những động tác của hai người - lấy tiền trong tủ ra chất lên quầy, lùa tiền vào cái bao tải há mõm chờ sẵn bên dưới - vẫn nhanh, đều nhịp, thành thạo, chuẩn xác, riêng phần hắn thì không hẳn thành thạo song nhất định là nhanh, đều nhịp và chuẩn xác. Tôi biết là để làm được như vậy hắn phải nỗ lực rất lớn. Dường như với hắn đó là một hình thức sám hối, một cách để chuộc lỗi, mặc dù sám hối với ai, chuộc lỗi với ai thì khó biết, dù chắc chắn là không phải chúng tôi. Cũng có thể (tuy không chắc) là sám hối trước chính hắn và chuộc lỗi với chính hắn, kẻ đã phát thệ nhất tâm dấn theo đường xuống địa ngục.

Đến một lúc, lỡ tay hay run ray, cô gái đánh rơi đống tiền đang khệ nệ ôm trong lòng, tiền rơi tung tóe xuống sàn. Theo phản xạ cô đã toan quỳ xuống lượm tiền, nhưng gần như ngay tức khắc cô đờ ra tại chỗ, hai tay đông cứng lại như thể đột nhiên đâm ra thừa, bỗng dưng bị liệt, và cô quay đầu lại, há hốc miệng nhìn Antonín như chờ hắn cho một viên đạn vào họng cô hay bằng cách đó bảo cho cô biết phải làm gì. Hắn nhìn cô trong khoảng một giây (trong thời gian đó mọi thứ xung quanh như đứng cả lại, “như khoảnh khắc đầu tiên sau một tiếng bom nổ,” giữa trời lặng), thế rồi hắn mở miệng nói. “Thôi,” hắn nói, và có thể cảm thấy “toàn bộ tâm hồn hắn dồn vào một chữ đó” như một nhà văn đã viết. Từ chỗ đứng của hắn (và của tôi vì tôi đang đứng gần hắn, cả hai chúng tôi đều ở phía bên trong quầy) có thể thấy tương đối rõ qua cửa tủ mở rằng trong tủ còn tiền. Nghe đoạn, mặt cô nghệt ra, miệng há to hơn hoặc không hẳn to hơn song cứng đờ lại khiến cho việc cử động đối với nó càng trở nên bất khả, và mắt cô trở nên có cái vẻ đờ đờ dại dại như của kẻ mộng du, tuồng như cô vừa nghe hắn hoặc ai đó nói “Chết đi!” và ý nghĩa của chữ đó cô không hiểu song cái trọng lượng của nó và điện tích mà nó mang thì cô cảm nhận được có thể nói là gần như trọn vẹn. Thế rồi hai bàn tay cô và vùng cơ quanh môi dưới cô run lên. Thấy vậy Antonín liền nhắc lại “Thôi” bằng giọng nhẹ hơn, dịu hơn, với một vẻ nhẫn nại lớn hơn, dường như nhẫn nại đến vô tận. Nhiều con mắt hướng vào hắn, nhiều cánh tay dừng lại. Tôi nâng súng lên chĩa về phía những người tôi thấy cần phải chĩa. Tiếp đi, tôi nói, và liền sau đó khẽ lắc đầu với cô gái kia khi cô hướng cái nhìn sang tôi, với vẻ đờ đẫn giống như mắt người đàn bà hướng từ gã này sang gã khác trong số những gã đàn ông vừa hiếp cô ta. Huỳnh Lê mỉm cười về phía Antonín mặc dù hắn không nhìn y. Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu ngay lúc này Huỳnh Lê bước tới hôn hắn, và nếu Antonín không chịu khom xuống để y có thể hôn má hoặc môi hắn hoặc mũi hắn thì y sẽ hôn ngực hắn.

Anh chàng để ria kiểu cọ nước hoa sực nức đầu tóc bóng nhẫy bờ-ri-ăng-tin (bóng đến nỗi chừng như thực sự là “con ruồi đậu vào cũng đến trượt chân rơi tuột xuống như người ta chơi trò bobsleigh”), anh chàng mà tôi thầm đặt tên là Nhẫy, anh ta nhìn Antonín, nhìn cái điệu của Antonín, nghe những gì Antonín nói và quan sát những gì Antonín làm hoặc không làm, và rồi anh ta nhổ xuống sàn một bãi nước miếng. Trong nháy mắt tôi thấy ở trong đầu hình ảnh tôi gí họng súng vào màng tang Nhẫy. Tôi cảm thấy cái xung năng muốn bóp cò tràn lên đầu các ngón tay tôi trong cái hình ảnh tâm trí này. Và cùng lúc tôi nhận ra là, ít nhất trong vòng một phần năm hay một phần mười giây, tôi thành thật mong rằng súng của tôi thực sự có đạn. Tôi biết cảm tưởng này không chỉ có ở một mình tôi, và không phải chỉ có trong một thời khắc duy nhất. Có một lúc Pedro đổi thế cầm súng, chuyển sang nắm ở đầu nòng, vung súng lên làm động tác như sắp sửa đập báng súng vào màng tang Nhẫy - lại Nhẫy - khi tay này mấp máy môi như đang lầm bà lầm bầm gì đó, có thể không phải chửi chúng tôi song hẳn không phải hoàn toàn không có cơ sở nếu chúng tôi hiểu ra hoặc một mực cho là anh ta đang chửi chúng tôi. Dĩ nhiên là cũng có khả năng Pedro sẽ làm vậy thật và trong trường hợp đó tôi không thể hình dung được chắc chắn thái độ hay phản ứng của tôi hay chúng tôi sẽ ra sao. Liệu nó sẽ gây ảnh hưởng hay có tác động thế nào đến tiến trình của chuỗi sự kiện, hay liệu nó gây bất kỳ ảnh hưởng hay tác động nào chăng?

Dù thế nào thì, trong khoảnh khắc Pedro vung báng súng lên, một vực thẳm không đáy vô hình mở ra dưới chân chúng tôi. Chúng tôi, hay ít nhất là tôi,cảm thấy từ trong ruột mình sức hút của rất nhiều những khả năng - khả năng này đen tối hơn khả năng kia - ẩn dưới cái miệng vực đó, vô số những đường hầm dẫn đến đâu không thể biết mà cái miệng vực này là nơi hội tụ bằng sức hút và lực quy tâm của một lỗ đen. Vì lý do khó hiểu nào đó, chúng tôi, hoặc ít nhất riêng tôi, không cảm thấy điều tương tự hoặc cảm thấy ở mức độ ít hơn nhiều, hoặc không sâu bằng, hoặc không đau bằng khi thấy Shin làm điều tương tự, vung dao lên, hay thậm chí phóng dao ghim chặt ống tay áo của tay nhân viên nọ xuống quầy.

(còn tiếp) @Trần Tiễn Cao Đăng