Nghệ thuật trình diễn, một sáng mùa hè, Granada (5) (trích từ "Life Navigator 25: Người tình của cả thế gian")

Trong phút chốc chàng không nhìn ra được trong mắt và trong đầu đám người kia đang có cái gì. Chàng không thể biết họ có sững sờ hay ngạc nhiên hay không hay chủ yếu là thích thú và tò mò mà thôi. Hay có thể họ đang e dè, nghi ngại, chưa biết làm gì hay chưa dám làm gì, đang chờ đợi, nghe ngóng một động thái nào nhỏ nhất từ phía bộ ba này – chờ tổ hợp tạo hình đang tạm thời và nói chung là đứng vững này bắt đầu động đậy trở lại – để đến lượt mình cũng có thể bắt đầu hành động. Cũng có thể như thế song chàng không chắc, chàng không thể biết chắc gì hết, mặc dù tất cả những ý nghĩ nói trên lùa cả qua chàng như một cơn gió lốc tồn tại trong vòng một phần mười đến một phần năm giây. Và trong khoảnh khắc sự không biết này khiến chàng cảm thấy mệt mỏi và cô đơn vô tận. Chàng như vừa đột nhiên ngộ ra mình là diễn viên chính trên sân khấu trong một tấn tuồng mà chàng hoàn toàn không biết nội dung – và do vậy vai của chàng là gì chàng cũng không biết – khán giả là toàn thể thế giới và dù muốn dù không chàng sẽ phải ở trong tình thế này thêm năm phút nữa hoặc trong nhiều kiếp nữa. Chàng nhìn lại người-bay trong tâm trạng gần như tuyệt vọng, như thể đó là sợi dây dù duy nhất làm tay vịn cho chàng khi đi qua cầu treo băng qua vực sâu. Chàng chuyển sự tập chú sang người-bay như tập chú vào người bạn diễn, đợi người này nói hay làm gì đó để đến lượt mình chàng có thể nói hay làm gì đó; chàng không thể đi trước anh ta được bởi làm vậy là trái với logic của vở diễn, không phù hợp với tiến trình của tự nhiên.

Nhìn lâu hơn một chút vào người-bay (kỳ thực “lâu” ở đây có nghĩa là trong khoảng một giây, cùng lắm một giây rưỡi) chàng nhận ra rằng cơ thể người-bay lúc này đã trở nên bập bềnh lên xuống theo chiều thẳng đứng mạnh hơn, với biên độ lớn hơn và tần suất hay nhịp độ nhanh hơn, trong động thái tổng thể của chàng ta lúc này như có pha thêm chút gì đó bất an hơn, gấp gáp hơn, có thể nói là riết róng hơn, song dường như nó mang dấu hiệu cho thấy tiềm năng của một sự tăng tốc dần dần càng lúc càng mãnh liệt cho đến khi thân mình chàng ta chuyển động lên xuống theo chiều thẳng đứng giống như cái pít tông trong một chiếc xe đang lao nhanh. Tuy nhiên, trái với chuyển động tăng dần này của thân thể chàng ta, cặp mắt chàng ta vẫn cắm vào một chỗ không suy suyển là cặp mắt nàng, tuồng như nối giữa mắt chàng ta và mắt nàng là một cái tay đòn chắc chắn, vô hình, một đầu được bắt chết còn một đầu được thiết kế sao cho có thể chuyển động theo một quỹ đạo nhất định với vận tốc từ chậm như rùa cho tới tiệm cận vô cực, và toàn bộ sự xảo diệu của cách bố trí này là ở chỗ duy trì song song giữa một bên là sự năng tĩnh gần như tuyệt đối còn một bên là sự năng động gần như tuyệt đối; và sự thoáng qua của ý nghĩ này khiến chàng xém tí nữa lại bật cười song chàng không cười, chả phải vì cái cười còn chưa đủ độ hay bởi chàng muốn ghìm nó lại bởi thấy nó không ra làm sao cả, mà ngay bởi trước đó thân chàng giật khẽ một cái vì nghe tiếng súng nổ.

Và một lần nữa tiếng vang của phát súng va qua đập lại nhiều lần giữa các vách sọ và thành tim của chàng. Những vang động này khiến chàng nghe như cả một vùng lớn trong khoang ngực mình như tê bại đi, khả năng cảm nhận vẫn còn đó song mơ hồ còn khả năng vận động thì mất hẳn: tim phổi và các mạch máu chính của chàng như thôi làm việc trong một lát ngắn, như thể chính chàng chứ không ai khác vừa bị bắn. Trong nháy mắt chàng có cảm giác toàn bộ sức lực mình trôi tuột ra khỏi thể xác mình “như nước bị tháo sạch khỏi bồn tắm” và thể xác chàng và trước hết là tay chân chàng chẳng còn là gì hơn một mớ túi rỗng rúm ró, rũ kiệt, xẹp lép, như quả cà chua vừa bị vắt kiệt nước. Nhưng chàng vẫn ngẩng cao đầu lên (trong nháy mắt chàng ngạc nhiên nhận thấy cái cổ tưởng chừng đã rũ ra như bún của mình vẫn còn làm được động tác đó).

Cái đầu tiên chàng thấy là một giọt màu đỏ tươi, là chất lỏng tuy nhiên hình như có mật độ vật chất và trọng khối giống như thủy ngân, lóng lánh, như một viên pha lê dưới ánh nắng mà chỉ bây giờ chàng mới nhận ra là đã trở nên gắt. Cảm tưởng đầu tiên của chàng là cái giọt máu ấy, của người-bay (còn có thể của ai khác?) cũng có khả năng treo lơ lửng trong không trung, ngoài cảnh giới của lực hấp dẫn giống như cơ thể chàng ta. Nhưng rồi sau khoảng hai giây, quan sát kỹ, chàng nhận ra là giọt máu có di chuyển, từ từ, theo chiều thẳng đứng, từ trên xuống dưới, như không phải do bị trái đất hút mà do ý muốn của chính nó, hoặc giả trong một nháy mắt vừa rồi nó đã chuyển từ nhẹ hơn không khí sang nặng hơn không khí, một chút thôi. Liền sau đó chàng thấy mình không còn cơ hội để tiếp tục quan sát. Sự huyên náo, sau một khoảng lặng chừng hai ba giây, lại khởi sự dậy lên và trong nháy mắt đã tăng cấp đến độ đinh tai. Và chàng nhanh chóng nhận ra cái gì đã kích hoạt trở lại sự huyên náo này. Giọt máu thứ hai vừa rỏ ra từ người-bay (Thật ra, nói chính xác hơn thì chỉ những ai ở về phía sau lưng nàng mới thấy giọt máu này mà đâm ra huyên náo, còn những ai ở về phía sau lưng người-bay thì huyên náo là do không biết vì sao những người ở phía bên này lại đâm ra huyên náo). Và nó rỏ ra không phải từ vết thương nào trên người chàng ta mà từ miệng chàng ta. Trên thực tế, toàn thân chàng ta không có chỗ nào có vẻ là bị thương, mọi phần của chàng ta trông vẫn nguyên lành, tươm tất và sạch tinh như tay người mẫu nam trên sàn catwalk hay chú manơcanh vừa được thay bộ cánh mới. Máu đang rỏ ra từ miệng chàng ta như thể phát súng (ba phát súng nếu kể cả hai phát trước đó) không làm rách da toạc thịt chàng ta song lại gây tổn thương nội tạng chàng ta, kiểu như đòn tra tấn của cảnh sát mật. Giọt máu vạch một đường đỏ gần như kẻ chỉ dọc theo nhân trung, sống mũi, khóe mắt trong và gần như toàn bộ chiều dọc cái trán cao thẳng tắp của chàng ta trước khi rời khỏi chàng ta mà buông mình vào không khí, di chuyển theo chiều hướng tâm trái đất. Lẽ ra chàng cũng có thể ngạc nhiên trước chuyện giọt máu kia, dù đã để lại một phần đáng kể lượng vật chất của mình dọc đường đi như vậy, vẫn cứ có khả năng trở thành một giọt to và hoàn hảo như thế khi chuyển sang tồn tại một mình ở trong không trung, như một giọt máu vừa được Tạo hóa làm ra, không xuất phát từ trong một cơ thể nào mà xuất lộ ra từ cõi hư vô, song chàng không có thì giờ để ngạc nhiên về điều đó. Là bởi chàng cảm thấy – cảm thấy đúng hơn là nhìn thấy – cả đám đông kia đang nhấp nhổm đang rập rình muốn sấn tới, muốn tràn lên, muốn sán lại gần người-bay song vẫn đang chưa dám làm thế, chưa thể làm thế, có thể vì ngại gì đó, do chút sợ nào đó, song cũng có thể chỉ là do muốn đợi xem liệu có diễn biến nào mới giàu kịch tính hơn sắp xảy ra không. Họ chờ một phát súng mới và/hoặc một giọt máu mới - có thể là một giọt vàng óng như vàng ròng -, chàng không thể biết được. Tuy không thực sự nhìn họ - chàng nhìn họ song không thực sự lưu tâm đến họ -, chàng thấy đám người kia rướn tới rồi rụt lui, rướn tới rồi lại rụt lui, cứ vậy, với nhịp độ đại khái giống như nhịp thở của một người bình thường, tuồng như tất cả họ là một phần của một bộ ngực khổng lồ thuộc về một sinh vật khổng lồ vô hình, phần duy nhất của sinh vật đó hiển lộ ra thế giới này. Hoặc cũng có thể nhịp rướn lên rùn lại đều đặn này là hiệu quả tổng hợp từ nhịp thở và nhịp tim của hàng ngàn người, một nhịp thở và nhịp tim đang căng ra chờ lúc bùng lên.

Rồi thì chàng nghe một tiếng thở ra qua đường hô hấp của ngàn người cùng một lúc, “như tiếng thở hắt cuối cùng của tất cả các con bò đang chết tại thời điểm này trên toàn xứ Tây Ban Nha”. Chàng rời mắt khỏi giọt máu và đám đông ở đằng sau giọt máu để ngước lên cao hơn, nhìn người-bay. Giờ thì một bên vai người-bay đã xuội hẳn đi, trệ xuống thấp hơn hẳn so với vai kia, khiến cho đường thẳng nối hai đầu mút vai chàng ta trở thành đường chéo, hợp với phương nằm ngang thành một góc có lẽ gần 40 độ. Tuy nhiên vẫn không có giọt máu nào chảy ra từ người chàng ta. Ít nhất là chàng nghĩ mình đang cảm thấy như thế. Mặc dù họ đang cách chàng một quãng đáng kể - người gần nhất cũng không dưới mươi mét – song chàng có thể thề rằng mình thấy mặt nhiều người trong số họ đỏ ké lên làm như họ đang cuồng nộ đến mức sẵn sàng giết người hoặc vừa mới nốc một đống rượu mạnh. Thật ra câu hỏi sâu hơn ở trong chàng là: có gì chung giữa họ và mình không? Rồi thì – và đây là điều khiến chàng ngạc nhiên về chính mình – chàng nhận ra rằng tim mình đang thắt lại, đang đau đau, nhưng không phải do thấu cảm được sự thương tổn mới này ở người bay (dù đó là thương tổn gì) như thể đó là thương tổn của chính mình (điều với chàng là hoàn toàn tự nhiên), mà là do trực nhận được rằng với sự lệch một chút này của tư thế người bay, sự toàn bích của khối tạo hình gồm ba môđun, vốn được duy trì nguyên vẹn từ nãy đến giờ, lúc này đã bị phá vỡ một cách không thể cứu vãn.




Chàng ngoảnh sang nhìn nàng, vừa để nhìn một chỗ dựa cho mình vừa như để kiểm tra xem môđun còn lại của khối tạo hình có đang nguyên vẹn không, có suy suyển gì không. Và chàng thấy nàng vẫn ngồi yên trong tư thế như lần gần nhất chàng nhìn (là từ bao giờ? Năm giây? Một phút? Năm phút?), vẫn đang dán mắt vào người-bay. Cái duy nhất khác biệt ở nàng lúc này là mặt nàng cũng đỏ dừ như mặt đám người kia. Khó mà biết được là do cái gì, liệu có thể là do đau đớn không. Nhưng dù sao đi nữa, mặt nàng đỏ - một cách bất ngờ và mãnh liệt như thế - khiến cho chàng nghe như cặp mắt mình muốn vỡ ra từ bên trong. Cảm thấy khó thở, tuồng như không khí quanh chàng đột nhiên trở nên thiếu ôxy đến đáng báo động, chàng hít mạnh vào – nỗ lực hít mạnh vào – đồng thời ngoảnh đi khỏi nàng, lại nhìn sang đám đông ở sau lưng chàng tức là đối diện nàng, làm như chàng biết một cách vô thức rằng ở phía đó chàng sẽ gặp đủ ôxy để có thể hít thở bình thường.

Và chàng vẫn thấy khó thở như thế. Cái nhìn của những người kia chèn lên ngực và họng chàng như một khối nặng bằng vật chất mặc dù vị tất họ đã nhìn chàng, nhiều khả năng hơn là họ đang nhìn người-bay (và nàng), chẳng qua là chàng tình cờ lọt vào trong tầm mắt họ thôi. Một trong số đó, một phụ nữ trung niên hoặc xấp xỉ trung niên, cao, gầy, vai xuôi, eo thắt, hông to, hàm chắc, tóc bạch kim, mặc bộ đồ thể thao áo tay dài quần dài màu xám lông chuột thì rõ là đang nhìn chàng, với vẻ mặt tuồng như đang muốn hỏi chàng gì đó. Một cô gái nhỏ nhắn tóc hung, áo pun đỏ chói, quần soóc bằng vải jean, dép lê màu đỏ in những bông hoa màu vàng màu xanh nước biển to đùng, đang nhìn chăm chăm người-bay thì dần dần chuyển sang nhìn chàng, cứ như vì cảm ứng được hấp lực từ cái nhìn của chàng hay đúng hơn là từ khát vọng của chàng muốn thấu hiểu thực tánh của điều đang diễn ra. Một lão ông, to lớn phương phi, đỏ da thắm thịt, tóc để dài ngang vai trắng như mây, râu dài bạc như cước, trông như vua của loài tiên ở Trung Địa, một vua của loài tiên biết nhập gia tùy tục bằng cách diện sơ mi lụa bóng màu rêu quần ga bạc đin màu da bò mang xăng đan xám, nhìn chàng như thể có biết chàng, miệng giống như đang muốn cười song nhất quyết không cười. Một phụ nữ Á Đông, nhỏ bé, tóc ngắn đánh bồng, mặc áo pun ba lỗ màu hồng non quần lửng màu xanh da trời nhạt in những hình gì khó tả đỏ chóe, giày thể thao trắng đến dị thường, nhìn chàng qua cặp kính to đùng với một giọt nước mắt to làm cho một bên tròng kính nhòe đi (không hiểu sao chàng cảm thấy mình thấy rõ như thế) mặc dù chàng không thể chắc nước mắt này là do những gì bà ta đang thấy hay do một chuyện gì khác xảy ra với bà từ trước, đau mắt chẳng hạn. Một đứa con gái trạc mười hai mười ba, tóc vàng tết bím vắt vẻo hai bên bộ ngực hơi nhu nhú, mặc áo váy nhẹ mùa hè màu xanh nõn chuối vẽ những bông hoa lys cong vút yểu điệu màu xanh da trời và màu xám bạc, nhìn lom lom về phía chàng và người-bay tuy không thật rõ là nhìn ai nhiều hơn, mồm không thôi ngậm và mút chùn chụt một que kem to màu gạch không nung. Nhìn chung, sau một thoáng quan sát, chàng nhận ra là không phải không có người đang nhìn chàng, chính chàng, tuy rằng họ đang nhìn chàng như nhìn một cá nhân hay nhìn một trong ba môđun tạo nên tổng thể, một thứ vừa là nó vừa tự nó không đủ để là nó thì chàng không thể biết được.

Lại một phát súng nổ. Chàng nghe rõ một chỏm tóc trên đầu mình giật một cái, dựng lên, làm như có một hòn sỏi vừa bay sượt qua. Chàng hầu như có thể thấy trong đầu hình ảnh này. Tuy nhiên tim chàng thì không giật mạnh như khi nghe những phát súng trước, có lẽ do phần nào đã quen, cũng như người ta có thể quen với tiếng cưa máy hay tiếng bom nổ nếu đó là thứ hiện diện trong cuộc sống của họ hằng ngày, hằng giờ. Lần này chàng lập tức nhìn sang người-bay. Và chàng thấy, rõ mồn một trước mắt, cảnh người-bay tụt thấp hẳn xuống theo chiều thẳng đứng, chừng hai ba chục xăngtimét, cứ như là toàn bộ không khí trong vùng không gian đó vừa bị một lực nào không rõ hút sạch đi và do vậy theo luật tự nhiên một khối vật chất đặc tức thân thể chàng ta phải tiến tới để choán lấy khoảng chân không đó, chứ không hẳn sự dịch chuyển này xảy ra dưới tác động của lực hấp dẫn. Và tim chàng cũng tụt xuống dưới vài phân trong khoang ngực chàng như vừa tụt xuống một vùng chân không vừa đột ngột xuất hiện ở đó. Một giọt máu mới ứa ra từ miệng người-bay. Ngoài ra thì vẫn không thấy có vết thương nào xuất hiện trên người chàng ta, ít nhất là không có vết thương nào thấy được bằng mắt. Thậm chí một vết rách, một lỗ thủng con con trên tóc hay quần áo chàng ta hình như cũng chẳng có. Chàng đang ở gần người-bay nhất, chàng có thể thấy điều đó rõ hơn bất cứ ai khác. Giọt máu mới (giọt thứ ba?) chảy khá nhanh dọc theo sống mũi người-bay rồi hơi chuyển hướng, lọt vào một trong hai mắt của người-bay và dường như quyết định dừng lại đó thay vì tiếp tục chảy cho trọn đường của mình ngang qua trán người-bay và rơi xuống tiếp đất. Con mắt đó của người-bay trở nên đỏ lòm như thể giọt máu ứa từ chính nó ra, một giọt huyết lệ có thật hẳn hoi chứ không phải chỉ trong điển cố và dăm câu thơ cổ. Chàng nhìn những người ở trước mặt mình, đường biên ngoài của khối người này cứ dềnh lên chùng xuống rồi lại dềnh lên chùng xuống, do một số người ở phía sau dồn tới trước và rồi một số người tương đương lại ngãng ra sau. Tại sao họ không tràn lên đi, không xồ tới đi? Họ còn chờ gì? Thế rồi đột nhiên một ý nghĩ bật ra trong chàng: Họ đang đợi mình, đợi xem mình sẽ làm gì. Ý nghĩ đó khiến cho trong trong nháy mắt chàng có cảm giác tim mình cứng lại như đá. Liền sau đó chàng lại tiếp tục cảm nhận được tim mình đang đập tuy nhiên là một trái tim đá, một trái tim bằng thứ chất liệu giống như đá hay ít nhất là nặng như đá song vẫn có đầy đủ khả năng đập. Đó có lẽ là một cảm giác giống như khi người ta bất thần ngộ ra rằng mình chứ không ai khác là kẻ mà nhất cử nhất động đều gây ảnh hưởng tức thời và chung quyết đến toàn vũ trụ, tức ngộ ra rằng mình chính là Chúa Trời, không chỉ là Nhà Thiết Kế Vĩ Đại mà còn là Nhà Điều Hành Vĩ Đại hay Quản Trò Vĩ Đại của vở diễn hay cuộc chơi thế gian. Một lần nữa chàng lại ngoái đầu nhìn sang nàng, một cách vô thức muốn tìm xem liệu có thể thấy cùng một điều mình vừa phát hiện ra này ở nàng không. Nếu ở nàng cũng có thể nhìn thấy điều đó thì chắc hẳn chàng là một thứ Chúa Trời thật, mọi thứ tùy thuộc ở chàng thật, ít nhất là ở đây lúc này...

(Còn tiếp)

Nghệ thuật trình diễn, một sáng mùa hè, Granada (4) (trích từ "Life Navigator 25: Người tình của cả thế gian")

Liền khi đó chàng lại thấy thôi thúc muốn nhìn sang nàng. Chàng không nhận ra ngay rằng trong vô thức chàng chờ đợi thấy ở nàng một cái gì khác biệt so với trước đây mươi giây. Một giọt nước mắt, kiểu như vậy. Dường như như chàng nhìn thấy một thứ như thế. Chàng cố xua đi ý nghĩ đến liền sau đó rằng rất có thể mình nhìn lầm, chỉ là mình tưởng tượng ra. Nàng đang cúi mặt xuống và có ánh nước trong mắt nàng. Chàng nhìn nàng rồi ngoảnh đi và rồi ngoảnh sang nhìn lại ngay, để xem khi mình nhìn lại thì cảm giác về ánh nước có còn không. Trong khoảng thời gian ngắn hơn một nháy mắt chàng bị chiếm trọn bởi cái cảm giác mình hoàn toàn xa lạ với nàng, thêm một lần nữa. Và liền sau đó là cơn lạnh gáy (cũng ngắn hơn một nháy mắt) khi chàng nhận ra mình vốn sợ cái cảm giác xa lạ này gần như nỗi sợ bản năng khi đối diện cái chết. Và rồi những gì đang xảy ra đằng xa lại tỏ ra mạnh hơn, rứt tâm trí chàng ra khỏi nàng. Như thể đó là một xoáy nước khổng lồ mà rìa ngoài cuốn chàng theo không thể cưỡng nổi. Đó là bởi tai chàng nghe thấy một tiếng kêu tổng hợp tạo nên từ giọng của hàng trăm người (hay cả ngàn người?) đang có mặt, có lẽ gần giống tiếng kêu hay tiếng ồ chung của biển người trong sân vận động khi thấy một trong các ca sĩ đang đứng hát trên sân khấu đột nhiên ngã lăn quay như bị đạn bắn. Chàng nhìn xuống phía dưới và không còn thấy người-bay ở đó. Điều này không còn khiến chàng bất ngờ. Có lẽ bởi chàng đã không chứng kiến đích xác thời điểm người-bay rời khỏi vị trí đó. Chàng ta giờ ở đâu? Một lần nữa hàng trăm cái đầu xoay các hướng để tìm (như tuân theo một cái cần xoay duy nhất), trong khi hàng trăm cánh tay cầm hàng trăm cái máy quay, máy ảnh và điện thoại nhất thời sững lặng trong không khí, như thể riêng chúng đến lượt mình bị cố định trong một khung hình. Chàng có thể cảm thấy lần này gần như mọi cái đầu đều xoay một cách hối hả hơn, hăm hở hơn, sốt ruột hơn, như đứa con nít nhất quyết tìm cho bằng được món đồ chơi ưa thích hay món quà mới nhất dành cho nó mà người lớn đã giấu đi và thách nó tìm. Và gần như liền sau đó, qua âm lượng và hướng xuất phát của tiếng ồ hùng vĩ vang lên, chàng có thể biết chắc chắn người-bay lúc này đang ở đâu. Mất chừng nửa giây để chàng quyết định quay về phía đó – trong khoảnh khắc chàng thấy khó thở, gần như không thở được, cơ ở cổ cứng lại như gỗ đồng thời nghe lành lạnh nơi gáy: Người-bay đang ở ngay sau lưng chàng. Thay vì làm cái việc có vẻ tự nhiên hơn nhiều là ngoái đầu lại (ngay có thể làm việc đó), chàng ngửa đầu nhìn lên trời. Bầu trời vẫn vậy, màu xanh biếc đến nhức mắt, nhìn mà nghe thắt ngực, một màu xanh quá thuần nhất quá đều đến độ bầu trời có vẻ dày và có hình khối “giống như một miếng thạch khổng lồ”, tuy nhiên cùng lúc lại mở ra cho chàng thấy cái sự rỗng không mà so với nó chàng nhỏ nhoi đến mức ngôn ngữ của loài người hiển nhiên không đủ khả năng nói về sự nhỏ nhoi ấy. Chàng nhìn bầu trời đó trong vài giây, cảm thấy trong vũ trụ chỉ có mình và bầu trời đó nhìn nhau, biết rằng giữa lúc này mọi cái đầu khác đang hướng về một phía khác, rằng với tư thế này của cái đầu mình chàng đang tự đặt mình ra ngoài giống loài mình. Nhưng rồi chàng nhận thức được rằng có ít nhất một cái đầu khác giống như của chàng. Một cái đầu đang hướng vào chàng, một cặp mắt đang nhìn chàng. Nàng đã bỏ sách xuống, bằng cách nào đấy chàng biết điều đó tuy không quay lại. Một lần nữa chàng nghe lành lạnh ở lưng, càng gần gáy càng lạnh hơn, bởi cái nhận thức rõ rệt thoáng qua như chớp rằng kỳ thực người đàn bà đang ngồi đó là xa lạ với chàng. Hít một hơi sâu, chàng quyết định hạ đầu xuống, ngoái lại sau lưng để nhìn.

Người-bay đang ở đó, rất gần. Chắc chỉ khoảng bốn năm mét gì đó. Cũng có thể bảy tám mét hoặc hơn, song vì từ nãy đến giờ chàng chỉ thấy người-bay ở khoảng cách lớn hơn nhiều nên lần này ấn tượng về sự gần bị nhân bội lên khiến cho người-bay có vẻ gần hơn nữa so với thực tế. Và tư thế của người-bay lúc này cũng là một tư thế không hề có từ đầu đến giờ.

Chàng ta ở đó, cách mặt đất chừng hai mét, chân lên trên, đầu xuống dưới. Thoạt nhìn rất giống như chàng ta đang rơi cắm đầu xuống đất song gần chạm tới đất thì cú rơi dừng lại, có thể là do chàng ta được níu lại bởi một sợi dây vô hình buộc chắc vào cổ chân mà lúc này đã căng hết cỡ, đầu kia dây trụ chắc vào đầu kia vũ trụ. Tuy nhiên ấn tượng này về sợi dây vô hình nhanh chóng qua đi bởi vì trong sự đứng sững giữa không trung lần này người-bay vẫn giữ nguyên cái vẻ không trọng lượng như thế, một sự tự do thoát khỏi sức hút của trái đất hoàn toàn nhờ khả năng bên trong của mình, cho dù tư thế lần này của chàng ta như muốn chứng tỏ điều ngược lại. Một tay chàng ta – tay trái hay tay phải? có lẽ tay phải – co lên ép vào ngực, hơi chếch xuống (đúng ra phải nói là chếch lên) vùng cơ hoành, hao hao giống động tác của một số vận động viên nhảy cầu, kiểu nhảy mà trong đó thân hình người nhảy cắm thẳng hoặc chéo xuống mặt nước và đồng thời xoay tít như con quay, kiểu nhảy mà chàng thích nhất vì cái vẻ vừa hiểm nghèo vừa cao nhã của nó. Lúc này, ở đây, chàng có thể tưởng tượng rằng người-bay đang thực hiện một động tác nhảy cầu tương tự thế (twist dive, tên của nó là vậy), chỉ có điều lúc này nó đang dừng lại trong một pô ảnh mà đường viền phân biệt nó với thế giới thực là vô hình hoặc không hiện hữu. Một chi tiết nhỏ khiến cho ấn tượng này về bức ảnh không thật sự trọn vẹn: nếu nhìn kỹ, sẽ thấy thật ra người-bay không đông cứng một chỗ, chàng ta đang khẽ bập bà bập bềnh trong không khí theo phương thẳng đứng, rất nhẹ, có lẽ với biên độ chỉ chừng hai ba phân, điều này càng làm tăng cảm tưởng về sự không trọng lượng của chàng ta.

Vị trí mà người-bay đang chúi đầu xuống là phía đầu kia của khoảnh sân thượng rộng nơi chàng và nàng đang ngồi, nhìn xuống đoạn thấp hơn của con đường dốc dẫn lên đây và được ngăn cách với đoạn dốc đó bằng một vách đá dựng đứng (không phải đá tự nhiên mà xây bằng những tảng đá hộc rất to) phủ gần như kín rêu và các loại dây leo (hình ảnh này trong nháy mắt hiện lên trong trí chàng, ban nãy – không thể rõ là trước đây bao lâu – chàng đã đứng nhô người rất xa qua khỏi lan can để nhìn xuống dưới đáy vách đá ấy suốt nhiều phút liền, tận hưởng cái cảm giác nhìn xuống nó từ ngay trên nó, không khác nhiều lắm so với nhìn xuống vực). Chàng nhớ lại hay sống lại trong nháy mắt cái cảm giác đang nhìn xuống vực – và bị hút xuống vực – đó và rồi, trong nháy mắt tiếp theo, một cách vô thức, chàng như cảm được hay sống được cảm giác của người-bay trong khi đang chúi đầu xuống đất thế kia, dù chỉ cách mặt lát đá lát sân chừng hai mét song có lẽ cảm giác cũng không xa mấy với đang chúi đầu xuống vực. Tuy rằng cũng không nhất thiết như vậy. Chàng nhìn khắp người chàng ta, để tìm máu, dấu vết của hai phát súng. Không có. Chàng tìm máu trên mặt sàn sân thượng ngay dưới chàng ta. Sân thượng này được lát những viên gạch vuông rất lớn, mỗi chiều ít ra cũng đến sáu chục phân, màu trắng ngả xanh lục có in những họa tiết hoa lá phức tạp màu hồng phớt và màu xanh ngọc bích, nom giống như gạch men azulejo của người Bồ, và trong khoảng thời gian cực ngắn, khoảng phần mười giây, chàng có cảm tưởng như riêng một ô gạch ngay dưới đầu người-bay, và có thể cả bốn ô gạch xung quanh, vùng tiếp xúc với ô gạch đó, lóe lên một ánh sáng đặc biệt, như thể không phải do mặt trời chiếu vào mà do tự chúng phát sáng từ bên trong, không quá mạnh đến nỗi làm chói mắt song đủ mạnh để khiến chàng khó mà hoài nghi được rằng đây chỉ là ảo giác. Đó là một ánh sáng trắng hơi đục, có thể gọi là trắng sữa, không phải sắc trắng của tuyết mà đúng hơn là của màn mưa thật dày hay của mây ở khoảng cách gần, nhìn từ cửa sổ máy bay chẳng hạn, vừa rõ vừa dịu, đủ sức thu hút phần lớn tâm trí con người chứ không phải là toàn bộ tâm trí con người. Và dĩ nhiên không có máu ở đó. Hầu như hoảng hốt, nghe có những cái gì đó cứng, nhọn, lạnh mọc lên trên sống lưng mình, chàng lại ngẩng phắt lên nhìn người-bay trên đầu mình, để thấy rằng đúng thật không có giọt máu nào nơi chàng ta. Và liền sau đó chàng ngoảnh sang nàng như để cầu cứu nàng. Tất cả những chuyện này chỉ diễn ra trong khoảng vài giây, chàng biết, song đồng thời chàng có cảm tưởng như trong khoảng thời gian đó chàng đã bước từ một cuộc đời này sang cuộc đời khác, hay chính xác hơn là cuộc hiện tồn dạng này sang cuộc hiện tồn dạng khác.

Và khi mắt chàng bắt gặp khuôn mặt nàng ở cuối quá trình này thì sự chuyển dịch đó của chàng hoàn tất: nhìn thấy mặt nàng, tâm trí chàng giống như thể “bị đánh bật ra khỏi bộ da vốn vẫn bao bọc nó”. Chàng như trở nên hoàn toàn bất lực, không biết lấy gì để tự chống đỡ trước cái chàng thấy. Mặt nàng ngưng lại trong một biểu hiện không thể tả bằng lời trong khi mắt nàng hướng vào người-bay. Hình như đây là lần đầu tiên từ nãy đến giờ nàng ngước lên khỏi cuốn sách nàng đang đọc hoặc không đọc. Nói về cường độ của cảm xúc hàm chứa trong cái nhìn của nàng, hẳn chỉ có thể so sánh nó chẳng hạn với cái nhìn của người đàn bà hướng vào một pho tượng đang dần dần hóa thành người và không phải thành nhân vật được nó thể hiện mà thành một người cô từng yêu song đã chết từ lâu. Chàng nhìn nàng trong khi nàng nhìn người-bay, và cảm thấy rằng máu và nhịp tim và hơi thở và mọi thứ vận động hay lưu chuyển khác ở trong nàng đều đã dừng lại ngoại trừ tim nàng đang căng ra đến đau đớn, hầu như sắp sửa vỡ ra.

Và ngay sau đó chàng nhận ra rằng, ở tư thế đầu chúc ngược, người-bay đang nhìn lại nàng. Nhìn sâu vào mắt nàng. Cái làm cho hai cặp mắt ấy dính chặt vào nhau như vậy chỉ có thể là một thứ lực cơ bản, nguyên thủy, không thể cưỡng, giống như thứ lực buộc phải dính chặt vào nhau hai cực trái dấu của hai khối nam châm lớn. Như thể tất cả những gì từng xảy ra và đang xảy ra trong vũ trụ là đều nhằm để chuẩn bị năng lượng tiềm tàng cho một cái nhìn như thế này. Ở gần thế này, lần đầu tiên chàng nhận ra chiều sâu thật trong mắt người-bay, gần giống như người ta có thể nhận ra nỗi đau có thật trong mắt một con thú khi nhìn con nó hoặc mẹ nó đang bị hay vừa mới bị con người giết, miễn người ta dành đủ thời gian và tâm hồn mình cho việc nhìn cặp mắt ấy.

Liền sau đó chàng lại nhận ra một cảm giác có lẽ không phải chỉ bây giờ mới xuất hiện hay đến bây giờ chàng mới để tâm tới. Nó như thể chàng đang bị dìm trong một bể keo đặc, cảm giác dinh dính, nong nóng khó chịu bám lấy từng phân vuông, từng lỗ chân lông của chàng. Mất mấy giây để chàng nhận ra đó là gì, tại sao. Mình đang ở trung tâm của sự chú ý; hàng trăm cặp mắt đang dán vào mình. Không phải mình chàng, dĩ nhiên. Nói chính xác hơn, trăm cặp mắt dán vào người-bay và người đàn bà đi cùng chàng; song bởi chàng đang đứng giữa hai nhân vật đó thành ra chàng nghiễm nhiên trở thành một thành tố của khối tạo hình gồm ba môđun, trong đó môđun ở giữa tức là chàng đóng một vai trò không rõ rệt lắm song có lẽ chính vì vậy mà càng không nên bỏ qua. Việc chàng không tự biết về vai trò của mình chỉ làm mạnh thêm cảm giác đó.

Trong khoảng một hai giây, có thể ba giây, chàng hầu như không dám ngoái đầu lại, không dám nhìn ra xa, không dám quay đầu nhìn quanh. Chàng cảm thấy nếu chàng làm vậy thì hiệu quả tổng thể của khối tạo hình này sẽ bị phá vỡ - chỉ cần một bộ phận nhỏ của nó dịch khỏi vị trí đã thiết định khoảng vài xăngtimét thôi là chuyện gì đó không hay sẽ xảy ra. Dường như nếu chàng có thể giữ nguyên tư thế bất động này, cùng với hai nhân vật kia, trong khoảng thời gian càng lớn càng tốt thì rồi sẽ có lối thoát cho một vài hoàn cảnh hay tình huống nào đó mà lâu nay chàng vẫn mong thoát khỏi. Nhưng sau hai ba giây đó chàng nhận ra đó là một ảo giác hoặc gần như vậy – giống như dưới ánh sáng một ngọn đèn vừa rạng lên trong đầu chàng – và thế là các cơ vùng cổ chàng như bỗng dưng được gỡ ra khỏi một cái gọng kìm; chàng ngẩng đầu lê ncao hơn, trông ra xa hơn, phía sau người-bay, hướng mà nãy giờ chàng vẫn quay lưng lại, để nhìn những cái nhìn đang hướng vào mình.

Điều đầu tiên chàng nhận ra là tất cả những người quan sát kia đang ở khá xa chàng, nói đúng hơn là khá xa nhóm ba người này. Điều đó là đáng ngạc nhiên, bởi trong chàng vẫn còn đó ký ức sống sít về sự đông đúc trên khoảnh sân thượng này mới đây chừng một phút, sự chen chúc chộn rộn huyên náo của đám đông đó vẫn như đang tiếp tục dằn lên chàng một thứ sức ép mà khi lan vào tới máu chàng thì chuyển thành một thứ âm thanh ong ong. Tuồng như toàn bộ đám nhân quần đó đã tự động lùi lại, dạt ra, dồn đống ra xung quanh, chừa cho họ, cho nhóm ba người hoặc hai người và một người-bay này hoặc khối tạo hình gồm ba môđun này một không gian riêng, vừa đủ rộng để cho sự khác biệt của họ với đời thường có thể được cảm nhận một cách chân xác và trọn vẹn nhất.

(Còn tiếp)

Nghệ thuật trình diễn, một sáng mùa hè, Granada (3) (trích từ "Life Navigator 25: Người tình của cả thế gian")

Mặt khác, mãi bây giờ, khi người-bay đã ở gần đến thế, chàng mới thực sự chú ý đến quần áo của chàng ta mặc dù trước đó chàng đã nhận thấy rồi. Sơ mi dài tay, cài kín khuy măng sét, bó chặt, xanh dương! Quần kaki bó, màu kem! Thắt lưng da (móc khóa bằng kền sáng chói!). Giày da nâu, thoạt nhìn đã biết là hàng xịn (giày Ý chính cống?), dáng thon, những đường cong mềm mại, thanh nhã! Như là một nhân viên văn phòng điển hình, lịch lãm, thực dụng, nhẹ nhàng đơn sơ vừa đủ độ và bảnh bao đỏm dáng vừa đủ độ. Cứ như là chàng ta, trước đây mươi phút, đang gõ dở một bản báo cáo hay thuyết trình gì đó thì dừng lại, vươn vai, ra hành lang lấy cốc cà phê, và giữa khi vừa nhấp cà phê vừa nhìn ra ngoài cửa sổ thì cảnh bầu trời xanh ngắt kia đẹp đến nỗi trong chớp nhoáng chàng ta đốn ngộ rằng vào một ngày như thế mà giam mình trong phòng là một tội ác, và sức mạnh thuần khiết của sự đốn ngộ này lập tức biến chàng ta thành người-bay, kẻ có khả năng vượt ra ngoài thế giới loài người. Trong khoảnh khắc chàng chỉ muốn phá ra cười lăn lộn như thằng khùng. Để khỏi cười chàng nhìn nhanh sang nàng. Chàng biết mình sẽ kiểu như choáng khi thấy nàng lúc này song chàng biết mình đang cần sự choáng ấy. Và chàng choáng thật khi thấy nàng không còn theo dõi người-bay nữa mà đang cầm sách đọc. Xét qua tư thế cuốn sách – các trang sách chưa nằm ở tư thế thuận lợi nhất cho cặp mắt nàng – chàng có thể biết chắc nàng chỉ vừa mới giở sách ra, nhưng dù sao... Nàng chán không muốn nhìn người-bay nữa bởi với nàng đây hoàn toàn chả phải thứ gì mới mẻ hay thú vị hết? Nàng sốt ruột bởi có một chuyện gì đó nàng đợi xảy ra vẫn chưa xảy ra trong khi chuyện này thì lại xảy ra? Nàng làm vậy bởi tự biết mình sẽ không đủ sức theo dõi chuyện gì đó mà nàng biết sẽ xảy ra, ngay bây giờ đây, với người-bay hoặc không phải với người-bay mà với thế giới? Trong khoảnh khắc nàng bị xâm chiếm bởi một nỗi ngao ngán vô tận đối với toàn bộ cõi hiện tồn bao gồm cả người-bay và chính nàng? Từng đó thứ vụt qua đầu chàng trong không quá một giây, khiến cho riêng cái đầu chàng như vừa bước lên một chiếc tàu lượn Disneyland với tốc độ ngàn cây số một giờ. Chàng rời mắt khỏi nàng mà ngước lên trời tìm lại người-bay đúng vào khoảnh khắc nhận thấy nàng dường như sắp sửa rời mắt khỏi trang sách để nhìn lại chàng. Phải mất hai ba giây chàng mới định vị được người-bay lúc này đang ở đâu.

Chàng ta đang ở ngay bên trên khoảnh sân trong tuyền một màu một xanh lá ở triền đồi phía bên kia. Từ đây tới đó không thể dưới sáu bảy chục mét. Và người-bay vượt qua khoảng cách đó trong vòng một đến hai giây khi mắt chàng đang bận hướng vào nàng. Trong nháy mắt chàng nghĩ đến chuyện, ngoài các khả năng khác người-bay còn có khả năng chuyển vị trí tức thời mà không phải di động theo nghĩa vật chất, tức là theo kiểu giống như một hồn ma hay một guru Ấn Độ và nếu đúng vậy thì chàng chẳng có lý do gì để ngạc nhiên hay thấy bất ngờ. Chàng đảo mắt thật nhanh ra xung quanh tìm xem phản ứng của hàng trăm người khác quanh chàng là như thế nào trước diễn biến này, mặc dù trước đó chừng một phần nhỏ của giây chàng đã biết trước mình sẽ thấy hàng trăm cặp mắt mở to, hàng trăm cái miệng há to muốn nói mà không nói được muốn kêu mà không kêu được, tuy nhiên chàng chưa kịp thu nhận được thông tin nào cụ thể hơn thế thì đã có một thứ khác thu hút tâm trí chàng. Một âm thanh chát chúa chói tai “cơ hồ khiến tim chàng giật thót và rơi tọt xuống nằm giữa hai chân”. Phải mất chừng hơn một giây chàng mới tri giác được rằng đó là một tiếng súng. Dư âm của tiếng súng còn lại trong tai chàng nghe như tiếng vải bạt bị xé, một tấm vải bạt khổng lồ vô hình nối đất với trời vừa bị xé toạc. Vài ba tiếng súng nhỏ hơn vọng lại từ các hướng, nghe không giống tiếng vang của súng bằng giống tiếng nổ của súng đồ chơi trẻ con hoặc là tiếng súng vọng về từ xa trong một giấc mơ.

Và, một cách kỳ lạ, chàng bỗng nhận ra rằng mình không thật sự bị bất ngờ bởi tiếng súng. Kinh động hay choáng ngợp vì nó thì có, bất ngờ thì không. Bằng chứng là chàng không hề cuống cuồng hối hả tí nào trong việc đưa mắt nhìn quanh cố xác định tiếng súng từ đâu tới. Cả những người xung quanh cũng vậy; mặc dù không chủ ý nhìn song bằng cách nào đó chàng vẫn cảm biết được rằng họ cũng như chàng, đang quay đầu bốn hướng tìm kẻ vừa bắn một cách hoàn toàn nhẩn nha, không chút vội vàng. Chỉ vài giây sau đó chàng mới bỗng dưng nghĩ ra rằng mình chưa hề bận tâm tự hỏi phát súng ấy là nhắm vào ai hay cái gì. Nhận thức này lập tức khiến hành động xoay đầu các phía của chàng trở nên nhanh hẳn lên, khẩn trương hẳn lên song bây giờ là để tìm người-bay chứ không phải tìm người-bắn. Xoay đầu đến lần thứ ba thì chàng thấy chàng ta.

Người-bay đang ở khá xa ở phía dưới chàng, nơi đoạn cuối triền dốc của ngọn đồi phía bên kia, bên trên con đường hẹp men theo bờ đá nhô ra biển, với hàng lan can bằng thứ gỗ nâu tuyệt đẹp dường như có thể tồn tại ngàn năm không mục mà nhất thời chàng không thể nhớ tên. Lần này chàng không thấy có nhu cầu đặt câu hỏi về khả năng di chuyển của người-bay nữa. Chàng không còn cảm thấy khả năng thay đổi vị trí của sinh vật kia là “không thể có thật”. Cái có thật là cái ta cảm nhận được bằng toàn bộ bản thể mình chứ không phải cái được xác nhận là tồn tại dựa trên một số phép đo nào đó ở ngoài ta – lần đầu tiên trong đời chàng nghiệm được điều này từ trong máu mình, có thể nói vậy, như thế này. Chàng ta đang ở không cao lắm, hẳn chỉ cách nền đá của lối đi đó chừng ba đến bốn mét, không hơn, ít nhất là trong chừng mực khả năng ước lượng không gian từ xa (vốn chẳng lấy gì làm mạnh) của chàng. Và người-bay đang ở nguyên một chỗ giữa không trung, không di chuyển, tuồng như chàng ta chính là một phần của không gian đó chuyển hóa sang một hình thái khác. Mặc dù xa đến vậy song chàng có cảm giác rõ rệt, thậm chí mãnh liệt rằng mình thấy được người-bay đang nhìn một điểm nào đó ở phía trước chàng ta với vẻ trầm tư. Người chàng ta thẳng, đầu ngay ngắn, hai tay ép sát hai bên hông, chân trái duỗi chân phải gập, cẳng chân chĩa thẳng ra sau tạo thành góc 90 độ so với toàn thân, chàng ta ở đó, giữa không trung, lơ lửng trên biển xanh, như một xen trong phim mà bằng cách nào đó trở thành thực tại. Mặt khác chàng ta cũng có vẻ như đang chờ đợi gì đó. Chờ gì? Phát súng kế tiếp chăng? Tuồng như bây giờ mới chợt nhớ ra về phát súng, chàng lại quay đầu các hướng, khẩn thiết tìm người-bắn.




Và một lần nữa mấy giây đã qua mà chàng vẫn không nhìn ra kẻ đó và một lần nữa bằng cách nào đó trong thâm tâm chàng đã cảm thấy trước mình sẽ không tìm ra kẻ đó. Tuồng như người-bắn là một kẻ vô hình hoặc phát súng kia là xuất phát từ một thế giới khác, đến thế giới này qua một ngõ thông nào đó mà con người không bao giờ có thể biết được, hoặc nếu không thì là sự biểu hiện thành dạng thể của một thứ lực gì đó thuộc thế giới này, có lẽ là hắc ám và vô dạng thể. Thật phi lý, chàng nghĩ. Và, mãi đến lúc này chàng mới nhận ra rằng hàng trăm cái đầu ở quanh chàng cũng đang xoay tứ phía như đầu chàng. Như là trăm cái đầu của trăm con người máy đang răm rắp làm theo mệnh lệnh từ một bàn điều khiển trung tâm. Cảm nghĩ này khiến cho trong khoảng một phần giây chàng muốn phì cười. Song dĩ nhiên chàng không cười. Có lẽ vì cùng một lúc chàng biết – bằng trực giác chứ không cần nhìn – rằng có ít nhất một cái đầu, ở ngay cạnh chàng, đang không làm vậy, như con tàu duy nhất đứng yên, kiên cường một cách đáng ngờ, giữa hàng trăm con tàu khác đang tròng trành nhảy nhót điên cuồng trong cơn bão. Qua khóe mắt chàng nhận thấy đầu nàng vẫn đang cúi xuống, không xoay tới xoay lui, tuy nàng có đang đọc hay không thì chàng không rõ. Có một cảm giác thoáng qua như chớp, và chàng không thích nó nhưng nó có thật, chàng không thể làm gì được: rằng lúc này, tại đây, chàng cảm thấy mình hoàn toàn xa lạ với nàng.

Lại một tiếng súng vang lên, và tim chàng thót lên một cái. Như thể cùng lúc với phát súng đó có một phát súng khác, với cường độ nhỏ hơn nhiều lần song vẫn là phát súng, nổ ra từ ngay trong ngực chàng. Và một lần nữa chàng cảm thấy lạ rằng phát súng dường như có thể xuất phát từ bất cứ hướng nào, từ mọi hướng và đồng thời không từ hướng nào cả. Một lần nữa trăm cái đầu xoay ngang xoay ngửa theo mọi hướng giống đầu chàng. Gần chàng nhất, một đôi vợ chồng (hẳn là vợ chồng?) có vẻ là người Mỹ, người Úc, người Canada, người New Zealand, xoay hai cái đầu to tướng nhăn nheo giống như hai cái đầu rùa (một loài rùa cực lớn có khả năng ngồi thẳng đứng) với cặp mắt to màu xanh dương đục đầy háo hức như hai đứa trẻ con, một sự háo hức đi trước quá xa so với sự chậm chạp đáng buồn của những thớ cơ nhẽo nhợt đầy mỏi mệt ở hai cần cổ họ. Xa hơn một chút, một thằng con nít chừng năm sáu tuổi đứng hẳn lên trên ghế, vừa nhảy choi choi như con tôm trong giỏ vừa hí lên như ngựa và vung tay loạn xị như đang chỉ tất cả các hướng cùng một lúc song vì không đủ tay nên rốt cuộc không làm sao quyết được là chỉ hướng nào. Và một lần nữa chỉ sau khoảng hai ba giây chàng mới nhớ ra rằng thứ đầu tiên đáng để nhìn đáng để tìm bằng mắt là liệu phát súng thứ hai này đã gây ra hậu quả thế nào, ai hay cái gì là đối tượng của nó, tình trạng sau khi bị bắn ra sao. Nhiều cái đầu, cùng với đầu chàng, sau khi đảo quanh vài vòng, liền như sực tỉnh mà cùng quay về phía người-bay đang treo lơ lửng trên lối đi men theo đỉnh đá, nhô ra trên sóng. Lần này người-bay vẫn ở đó, chứ không phải đã biến mất như thể tan vào không khí: một sự bất ngờ. Và, cũng lần đầu tiên, họ nhìn thấy ở người-bay tác động không thể nhầm lẫn của phát đạn.

Người-bay về cơ bản vẫn ở nguyên tư thế cũ, giữa không trung, ngoại trừ vai bên trái sệ hẳn xuống và do vậy vai phải trông có vẻ nhô lên. Người-bay không có cánh, song có thể hình dung sự biến đổi này của tư thế cơ thể là tương đương với sự rã cánh, lệch mình xuôi xị một bên ở một con chim trúng đạn một bên sườn. Cách quá xa nên không thể thấy chàng ta có đang chảy máu hay không. Nếu chàng ta đang chảy máu thì cũng không có ai ở đủ gần để thấy. Và không hiểu sao ý nghĩ này khiến tim chàng như hơi thắt lại. Cảm giác đó càng mạnh hơn khi chàng bắt đầu nhận thức đầy đủ hơn về phản ứng của những người khác trước tình tiết mới này. Họ huých vai nhau, giơ tay chỉ và nói với nhau bằng giọng run run, giọng thích thú, giọng khô khan, giọngbình thản, giọng chán chường, giọng oang oang, chen nhau về phía lan can, giành nhau vị trí tốt nhất có thể giành được đặng nhìn cho rõ hơn, (vô tình) làm đổ ghế, làm rơi ly tách hộp bánh lon đựng đồ uống dao nĩa và túi xách vân vân (tiếng các thứ này đổ và rơi hoàn toàn bị chìm lấp trong sự huyên náo của tiếng người, như thể chúng đổ và rơi trong một cõi vô thanh, một bộ phim câm, hay giấc mơ của một người điếc), giơ cao những máy chụp hình dạng cơ kềnh càng oai vệ của dân chuyên nghiệp, dạng kỹ thuật số nhỏ gọn dành cho đại chúng, những cái điện thoại đắt tiền hoặc không mấy đắt tiền song đủ thời thượng để bao gồm tính năng chụp hình và có thể cả quay video với độ nét cao, những cái camcorder chuyên quay video, giơ cao chúng lên về phía người-bay đang xuội một bên vai giống như đang rũ cánh, chụp bằng cánh tay run run vì phấn khích hoặc cánh tay vững chãi của những người đã đi và thấy quá nhiều đến nỗi thành thực tin rằng thế giới này không còn gì đáng cho họ ngạc nhiên nữa. Chàng hầu như có thể cảm thấy rằng trong thâm tâm họ chờ phát súng thứ ba để có thể thấy tận mắt và nắm bắt tức thì tác động của nó lên người-bay, sự thay đổi lớn hơn mà chắc là nó có thể gây ra. Trong khi ngần ấy người đang lao xao, ồ à, tặc lưỡi, tranh nhau nói, chàng có cảm giác rõ rệt là không ai trong họ đang thở. Đồng thời trong đầu chàng nảy ra câu hỏi: người-bay sẽ giữ nguyên tư thế này, trụ được với tình trạng này trong bao lâu? Chàng nhác thấy, đằng xa, nhiều người đang hối hả xô nhau chạy dọc theo con đường hẹp dẫn xuống mỏm đá kia: như thể có người vừa cho họ hay ở đó có một túi vàng nó sẽ thuộc về người đầu tiên chạm tay vào nó. Một số người ở gần chàng cũng đang rời chỗ của mình mà hối hả chạy đi - có người cẩn thận tháo giày - mặc dù từ đây xuống đến chỗ đó rất xa, cầm chắc họ sẽ đến sau, trong khi nếu cứ ở trên này họ sẽ tiếp tục có tầm nhìn tốt hơn nhiều. Một người, đàn ông, trung niên, dáng vẻ dạn dày sương gió, nom ra hiểu điều này sâu sắc hơn tất cả, ngồi ngả lưng vào ghế, chĩa một cái ống nhòm to đùng dài ngoẵng (như ống nhòm của dân đi biển hay nhà leo núi hay nhà nghiên cứu chim chuyên nghiệp) về phía người-bay với vẻ ung dung tự tại như một người ngồi trên ghế bố nơi mũi chiếc du thuyền của mình ngắm mặt trời lặn trên vịnh biển. Giờ thì chàng cảm thấy rõ rệt, như khi trực cảm được một cơn mưa sắp ập xuống, rằng phát súng thứ ba, nếu có, sẽ được tất cả mọi người hoặc gần như tất cả mọi người đón nhận với sự hân hoan.

(Còn tiếp)

Nghệ thuật trình diễn, một sáng mùa hè, Granada (2) (trích từ "Life Navigator 25: Người tình của cả thế gian")

Đó là một cái gì đang di chuyển trên không, giữa các tòa nhà. Nó bay không quá nhanh cũng không quá chậm, ít nhất là theo cảm nhận của chàng và ít nhất là nếu tính đến chuyện ở khoảng cách xa như thế thì mọi cảm nhận về tốc độ của đối tượng quan sát có thể không còn thật sự chính xác lắm nữa. Ý nghĩ đầu tiên của chàng: một con chim. Đơn giản là một con chim thôi. Nhưng gần như liền sau đó chàng thấy cần phải gạt bỏ ý nghĩ này: nếu chỉ là một con chim, nếu sự thật chỉ đơn giản như thế thì chàng đã không vẫn cứ cảm thấy bứt rứt bất an một cách khó chịu và khó hiểu như thế. Bất giác chàng nhìn qua nàng, như ngầm tìm kiếm sự xác nhận cho trực cảm này của chàng dù trong thâm tâm chàng biết chuyện đó không thật cần thiết. Nàng đang nhìn về cùng phía đó như chàng, và dường như ngẫu nhiên nàng nheo một bên góc mắt, một cử chỉ cực nhỏ khó nhận thấy nhưng chàng nhận thấy, và với chàng thế là đủ. Và trong chàng dậy lên một câu hỏi: bằng cách nào nàng nhìn thấy được cái chuyển động này từ lâu trước chàng, và, quan trọng hơn, nàng không có vẻ gì là bất ngờ hay ngạc nhiên hay háo hức hay thảng thốt: nàng như đã chờ sẵn nó và chờ với một sự nhẫn nại không nhỏ... và một sự tự kiềm chế rõ rệt... và lại còn một vẻ gì đó giống như là cam lòng chấp nhận, điều gì xảy ra thì sẽ xảy ra.

Chàng nhìn kỹ hơn chút nữa và giờ chàng tin chắc đó không phải chim. Bởi nếu là chim thì nó quá to trong tương quan với các căn nhà kia mặc dù từ khoảng cách này thì đối với chàng cả nó lẫn các căn nhà đều quá nhỏ. Xét tương quan về kích thước và sự tương đối của cảm nhận về vận tốc từ góc nhìn của kẻ quan sát thì khả năng lớn nhất là: đó là một con chim lớn, rất lớn, bằng một người lớn bình thường, đang lượn một cách chậm rãi (không rõ là có vẻ đường hoàng uy nghi hay không, cũng có thể là một cách uể oải hoặc mệt mỏi), ở độ cao có lẽ ngang với tầng áp mái của các căn nhà, không, không hẳn vậy, do các nhà nằm ở nhiều cao độ khác nhau tùy theo địa thế của triền dốc nên có lúc sinh vật đó bay cao hơn mái nhà, hầu như có thể sượt qua đỉnh những cột ăng ten trồng trên sân thượng, có lúc lại có vẻ như người ta có thể đứng ở ban công tầng hai (giữa các chậu cây cảnh trổ hoa) mà với tay ra chộp được một bộ phận nào đấy của sinh vật đó, hoặc thậm chí có thể ngồi nơi bậc dưới cùng của dãy bậc cấp bằng đá dẫn lên nhà mình mà nhìn xuống nó như nhìn một con ngựa có cánh đang thong thả bay từ dưới vực lên. Một con chim cực lớn, ngoại cỡ, giờ thì chàng thấy đó có vẻ là khả năng gần với thực tế nhất. Nhưng liền sau đó chàng lại cảm thấy rằng thực tại chắc gì đã đơn giản như thế. Với một thế giới như thế này, ánh nắng như thế này, mặt đất như thế này, hơi mát và độ ẩm không khí như thế này, chuyện gì cũng có thể xảy ra và đó không phải chỉ là một cách nói.

Giờ thì chàng bỗng nhận ra, cái vật thể đó đã tách ra khỏi các căn nhà rải rác triền đồi kia. Nó vừa chuyển hướng và đang tiến về phía triền đồi bên này, nơi họ đang ngồi. Chàng chợt cảm thấy sợ, dù nếu có thì giờ để nghĩ thì chắc chàng sẽ nghĩ rằng đó là một thứ sợ vô lý, chẳng có lý do gì. Song mặc dù vô lý đến mấy nó vẫn có đó, rất thật, giống như thể chàng dự cảm được rằng cái vật thể đó, dù nó là gì, nó sẽ đến đáp thẳng vào giữa ngực chàng, chàng sẽ không tránh được nó và do vậy tim chàng như co rúm lại trong nháy mắt; tuồng như vật thể ấy trong khi tiến tới thì cũng đồng thời phát ra đằng trước một thứ tia vô hình có khả năng tàn phá giống như tia laser và tim chàng cảm nhận được nó sớm hơn nhiều so với trí óc chàng. Chàng ngoảnh sang nàng. Nàng chắc chắn cũng thấy vật thể kia đang tiến lại gần mình như chàng, nhưng, khác với chàng, nàng nhìn và đợi nó với một vẻ khó tả, vừa bình thản vừa có gì đó giống như âu yếm lại vừa sầu muộn hay đúng hơn là với chút u hoài, như thể nàng đang đợi một người yêu cũ mà nàng vừa muốn vừa không muốn gặp lại. Chàng lại quay về phía vật thể kia đang tiến tới và một lần nữa lại rùng mình khi lại gặp cảm giác đó, giống như là dự cảm rằng có một con chim lớn đen trũi – đen trũi song vô hình – sắp sửa bay tới với vận tốc như đạn bắn, đập vào ngực chàng và có thể là xuyên qua đó như một viên đạn. Không rõ cái dự cảm này có liên quan gì đến điều chàng nhận thức ngay sau đó: Khi đối tượng kia đã tiến lại gần hơn đáng kể và lúc này đang di chuyển trong khoảng không giữa hai triền đồi thì chàng đã có thể thấy nó không phải chỉ như một vệt nhỏ đen mờ mà như một thứ có hình dạng và đường nét tương đối rõ và xác định, chàng bắt đầu nhận ra rằng đó quả thật là một sinh vật chắc hẳn phải lớn cỡ một người lớn trung bình tuy nhiên đó không phải một con chim mà đúng là một con người. Hãy còn chưa đủ gần để chàng có thể nhìn ra đó là người như thế nào, đàn ông hay đàn bà, già hay trẻ, đẹp hay xấu, gầy hay béo, ăn mặc thế nào hay chẳng mặc gì, song điều đầu tiên chàng ghi nhận được về kẻ đó là: a) đó là một người, người như chàng và nàng, không thể bảo chàng đang hoa mắt hay nhìn lầm; b) người này không có cánh, cũng không giang rộng hai tay làm như đó là cặp cánh, và dĩ nhiên không bay cùng cánh lượn, đó chính là lý do khiến ngay từ đầu chàng đã hơi ngờ ngợ đây không phải chim. Chàng chợt nghe trong vòm miệng mình “khô như ngói” mặc dù chàng vẫn có thể nhớ mình vừa mới uống một ngụm tướng nước khoáng cách đây năm phút. Tuy nhiên ngoài cái đó ra chàng không còn cảm nhận gì về bản thân mình nữa. Đối tượng kia đã chiếm trọn tâm trí chàng. Nó đang gần lại, lớn dần lên, rõ dần ra, rất nhanh. Giờ thì, ở khoảng cách chừng dăm bảy chục mét, chàng đã thấy rõ. Đó là đàn ông. Chàng chỉ mới có thể phân biệt được đến vậy nhờ căn cứ vào hình dáng cái đầu và kết cấu khung xương. Nếu nói chính xác hơn thì còn nhờ một giác quan khác nữa ngoài mắt mặc dù nếu được hỏi thì chàng sẽ ngần ngại không muốn gọi đó là giác quan thứ sáu hay linh cảm. Nếu bị hỏi, hẳn chàng sẽ nói rằng giả như chàng là phụ nữ, chàng sẽ cảm nhận được điều này bằng một chỗ nào đó trong bụng mình trước khi có thể kiểm chứng bằng mắt. Chỉ một lát ngắn sau - tuy không phải quá ngắn, bởi vì người đó hay sinh vật đó di chuyển chậm, chậm hơn đáng kể so với một người bay bằng tàu lượn -, chàng đã có thể nhận rõ nhiều chi tiết hơn về đối tượng, và những gì chàng mới lĩnh hội được khiến chàng nghe trong ngực mình hơi thăn thắt lại, khó mà biết được tại sao. Khi đối tượng chỉ còn cách khoảng mười lăm đến hai mươi mét và chẳng còn cao hơn bao nhiêu so với chỗ chàng đang ngồi - không, đang đứng, chàng đã đứng dậy khỏi ghế từ lúc nào không biết -, chàng biết mình không cần phải hoài nghi gì các giác quan của mình nữa. Và chỉ đến lúc đó, bằng vào sự im lặng đến kỳ dị mà giác quan chàng mãi bây giờ mới chợt nắm bắt thấy, chàng nhận ra một điều: tất cả những người đang có mặt ở quanh chàng và nàng tại quán cà phê trên triền đồi này cũng đang nhìn sinh vật đó lại gần một cách giống như chàng, tức là như bị thôi miên.



Đó là một đàn ông rất trẻ, một chàng trai. Một trong những gã trai đẹp nhất chàng từng thấy. Gã trai có khuôn mặt đẹp nhất chàng từng thấy. Ngay trong khoảnh khắc đầu tiên nhìn thấy một tạo vật như vậy người ta hoàn toàn có thể hiểu được tại sao con người luôn luôn khao khát và tin ở khả năng hiện hữu của những gì không có khả năng hiện hữu. Khuôn mặt chàng ta là loại khuôn mặt hoàn hảo đến nỗi nhìn là nghe nhói trong tim (và nếu tim bạn đã nhói sẵn từ trước khi nhìn rõ mặt chàng ta thì khi đã nhìn rõ mặt tim bạn sẽ càng nhói một cách bất thường khiến bạn càng hoang mang hơn nữa). Một kiệt tác mà Tạo hóa chỉ một lần độc nhất đã lỡ tay làm ra trước khi Ngài kịp nhận thức được sai lầm của mình. Và nỗi đau trong tim người khi thấy một tạo vật như vậy là lời nhắc nhở rằng tạo vật đó là sai lầm tệ hại nhất của Tạo hóa, tệ hại hơn nhiều so với khi Ngài làm ra tạo vật xấu xí nhất hoặc độc ác nhất. Thân hình chàng ta thuộc mẫu hình nhất quán với mẫu hình khuôn mặt chàng ta, một thân hình dài, thiên về mảnh dẻ hơn là cơ bắp song cũng rắn rỏi đầy sức lực trong cái sơ mi màu xanh dương nhạt bó sát người và cái quần kaki ống hẹp màu kem. Hai chân khép vào nhau duỗi thẳng, hai tay ép dọc hai bên sườn, đầu và vai nom thoải mái, không căng cứng, chàng ta lướt trong không trung giống như đôi khi ta thấy người bơi nghệ thuật lướt đi trong nước, khi mà động năng tích lũy được trong suốt quá trình vận động trước đó đã giúp họ có được một quán tính đủ để có thể di chuyển một hồi lâu một quãng dài mà không phải tự làm gì, như chiếc lá trôi theo suối hay là mảy lông vũ lơ lửng trong gió nhẹ, hay còn hơn thế, bầu không trung này tự nó là môi trường truyền dẫn mặc định của chàng ta: dường như chàng ta có thể di chuyển như thế và cũng có thể dừng lại, đứng im một chỗ giữa không trung nhiều giờ liền hoặc có thể đột ngột rơi thẳng xuống như hòn đá song còn cách đất chừng mươi phân thì lại vút lên như tên bắn, không trung là nhà chàng ta, chừng nào còn ở bên trong nó chàng ta có thể làm bất cứ cái gì. Chính sự nhẹ nhàng, tự tại, điềm nhiên tuyệt đối trong hành trạng và phong thái của chàng ta, là thứ gây tác động tới chàng mạnh nhất.

Bây giờ chàng kia đã gần như ở ngay trên đầu chàng, ở độ cao có lẽ chỉ bốn mét, và chàng nhận ra, với một chút thất vọng (cùng một thoáng ngạc nhiên lướt qua cực nhanh khi nhận ra là ở mình có sự thất vọng ấy) rằng người-bay/sinh vật/con người kia sẽ không đáp xuống chỗ chàng, kẻ đó/nó/chàng ta không có ý định đó. Chàng ngoái lại nhìn theo khi sinh thể đó đã bay qua – dường như chỉ trong nháy mắt đã lại cách chàng dễ đến ba chục mét -, đồng thời biết trong vô thức rằng cử động ngoái đầu này của mình chỉ là một phần nhỏ trong cử động ngoái đầu chung, lớn hơn, diễn ra đồng thời (như đã được diễn tập trước hay lập trình sẵn) của hàng trăm người khác quanh mình. Một thôi thúc bản năng khiến chàng những muốn ngoảnh đầu lại, nhìn sang hai bên để thấy tận mắt những người khác đó, song chàng chưa kịp làm vậy vì một động thái bất ngờ của người-bay đã lập tức giữ chặt hướng nhìn của chàng. Người-bay đột ngột dừng lại - dừng khựng ngay lập tức, không hề gây cảm tưởng là ngay sau đó còn phải dấn tới thêm dù chỉ vài phân hay vài ly do quán tính tự nhiên -, ngoặt mình đổi hướng; cả hai việc đó, dừng và đổi hướng, hầu như chỉ trong một động tác độc nhất hay nói cách khác trong cùng một động tác ấy đoạn đầu là dừng còn đoạn sau là đổi hướng và không hề có một chỗ ngắt nào ở giữa hai đoạn này. Trong cái ngoặt mình ấy thân hình dài mảnh dẻ săn chắc của người-bay cuốn lại thành một cung tròn mềm mại như đường uốn của loài rắn biển, và chàng nghe rõ quanh mình dâng lên một âm thanh trầm, rộng khắp, đầy và nhấp nhô lên xuống không đều giống như biển khi gió mạnh, đó là hơi thở ra gần như cùng một lúc từ hàng trăm cái cuống họng người. Họ đang chứng kiến một sự chuyển động nằm ngoài mọi quy luật đã biết về thế giới, dĩ nhiên. Liền sau đó chàng nín thở khi nhận ra rằng người-bay lúc này đang hướng thẳng về phía mình. Trong nháy mắt chàng có cảm tưởng như sinh vật kia sẽ bay thẳng vào chàng và do vậy phần nào đó sẽ giống như thể cả bầu trời sắp sụp vào chàng. Bằng cách nào đó chàng biết là không phải như vậy. Tuy nhiên một cách thuần túy vô thức chàng vẫn hơi lùi lại. Liền khi đó có một bàn tay nắm áo giữ chàng lại, rất mạnh, khiến cho rốt cuộc chàng gần như vẫn ở nguyên chỗ. Trước khi quay sang nhìn chàng đã biết đó là bàn tay của ai. Tay vẫn chưa buông áo chàng, nàng không nhìn chàng mà dán mắt vào người-bay đang đến rất gần, và gương mặt nàng toát lên một vẻ mãnh liệt nó tác động tới chàng giống như thể chàng thấy mặt nàng đang rực lửa. Như thể người-bay dù chưa chạm vào nàng song sự xuất hiện của chàng ta là đủ để đốt cháy nàng và chàng ta càng đến gần thì càng có thêm dầu được châm vào lửa. Chàng hầu như cảm được hơi nóng trên da mặt mình.

Giờ thì người-bay chỉ còn cách chàng chưa đầy mười mét và đã hạ xuống rất thấp, chỉ còn cao hơn đầu người một quãng không đáng kể. Và chàng đột ngột nhận ra là rất có khả năng người-bay xuất hiện ở đây, trong thế giới này với một mục đích duy nhất là để gặp người đàn bà đang ở cạnh chàng. Cái nhận thức chớp nhoáng rằng sự thật hoàn toàn có thể như vậy, nó giáng vào chàng như một quả đấm đến từ cách hàng chục mét, lực của nó đủ mạnh để vẫn còn gần như trọn vẹn dù phải băng qua ngần ấy khoảng cách trong không khí.

Và bây giờ khi người-bay đã đến gần như vậy, chàng cảm nhận được những thứ mà trước đó chàng không nhận ra. Chẳng hạn bây giờ chàng có cảm tưởng như, cùng một lúc, ở quanh người-bay và cả ở quanh chàng có hàng trăm con chim bằng bạc bay chấp chới theo nhiều vòng tròn đồng tâm song cũng có thể là bay loạn xị không hàng lối, hàng vạn chiếc lông vũ bắt ánh nắng lóe lên thành hàng vạn điểm sáng chói lòa nhỏ li ti, nhưng điều đáng nói nhất là chàng biết thật ra toàn bộ lũ chim đó là vô hình và hơn nữa không có thật song mặt khác chỗ nào đó bên trong chàng (không phải mắt chàng) thấy tất cả rất rõ ràng và biết cái gì là thật. Liền sau đó chàng thấy người-bay ở ngay trên đầu mình. Hạ xuống ngay bây giờ đây, ý nghĩ đến như một tia chớp. Song người-bay lại lướt qua khỏi chỗ họ, hướng về phía ngôi nhà phủ kín dây leo ở cao hơn một chút trên triền dốc rồi lại bất ngờ cất lên cao hơn chừng dăm mét và ngoặt hướng, lại một cú ngoặt hướng bất chấp mọi quy luật vật lý đã biết, giống như là hình chiếu của một cảnh tượng trong một thế giới khác khiến cho như thể cả trời, đất lẫn người của thế giới này phải cùng một lúc thở ra thành một tiếng ồ hay một tiếng kêu. Và chàng chợt nhận ra với một cảm giác nhẹ nhõm không tả nổi rằng người-bay xuất hiện có lẽ không phải là vì nàng. Suốt thời gian bay gần đến thế người-bay không một lần nhìn thẳng vào nàng hay ít nhất là không có vẻ như vậy, nói chính xác hơn thật khó mà nói được người-bay có chú mục vào ai hay một cái gì cụ thể không, cặp mắt chàng ta là cặp mắt có thể mô tả bằng câu “không nhìn duy nhất một cái gì song thấy hết”, cái nhìn của một tay cớm cáo già, một cao thủ võ lâm hay một thánh nhân. Trong chớp nhoáng chàng nghe lông trên gáy mình sởn lên với ý nghĩ rằng bản thân chàng cũng đã có thời điểm bị thu vào trong cặp mắt đó – cảm giác như thể một khi đã bị như vậy thì rồi sẽ không gì có thể hoàn toàn tiếp tục như trước được nữa.

(Còn tiếp)