Thứ Ba, 5 tháng 2, 2013

Nghệ thuật trình diễn, một sáng mùa hè, Granada (4) (trích từ "Life Navigator 25: Người tình của cả thế gian")

Liền khi đó chàng lại thấy thôi thúc muốn nhìn sang nàng. Chàng không nhận ra ngay rằng trong vô thức chàng chờ đợi thấy ở nàng một cái gì khác biệt so với trước đây mươi giây. Một giọt nước mắt, kiểu như vậy. Dường như như chàng nhìn thấy một thứ như thế. Chàng cố xua đi ý nghĩ đến liền sau đó rằng rất có thể mình nhìn lầm, chỉ là mình tưởng tượng ra. Nàng đang cúi mặt xuống và có ánh nước trong mắt nàng. Chàng nhìn nàng rồi ngoảnh đi và rồi ngoảnh sang nhìn lại ngay, để xem khi mình nhìn lại thì cảm giác về ánh nước có còn không. Trong khoảng thời gian ngắn hơn một nháy mắt chàng bị chiếm trọn bởi cái cảm giác mình hoàn toàn xa lạ với nàng, thêm một lần nữa. Và liền sau đó là cơn lạnh gáy (cũng ngắn hơn một nháy mắt) khi chàng nhận ra mình vốn sợ cái cảm giác xa lạ này gần như nỗi sợ bản năng khi đối diện cái chết. Và rồi những gì đang xảy ra đằng xa lại tỏ ra mạnh hơn, rứt tâm trí chàng ra khỏi nàng. Như thể đó là một xoáy nước khổng lồ mà rìa ngoài cuốn chàng theo không thể cưỡng nổi. Đó là bởi tai chàng nghe thấy một tiếng kêu tổng hợp tạo nên từ giọng của hàng trăm người (hay cả ngàn người?) đang có mặt, có lẽ gần giống tiếng kêu hay tiếng ồ chung của biển người trong sân vận động khi thấy một trong các ca sĩ đang đứng hát trên sân khấu đột nhiên ngã lăn quay như bị đạn bắn. Chàng nhìn xuống phía dưới và không còn thấy người-bay ở đó. Điều này không còn khiến chàng bất ngờ. Có lẽ bởi chàng đã không chứng kiến đích xác thời điểm người-bay rời khỏi vị trí đó. Chàng ta giờ ở đâu? Một lần nữa hàng trăm cái đầu xoay các hướng để tìm (như tuân theo một cái cần xoay duy nhất), trong khi hàng trăm cánh tay cầm hàng trăm cái máy quay, máy ảnh và điện thoại nhất thời sững lặng trong không khí, như thể riêng chúng đến lượt mình bị cố định trong một khung hình. Chàng có thể cảm thấy lần này gần như mọi cái đầu đều xoay một cách hối hả hơn, hăm hở hơn, sốt ruột hơn, như đứa con nít nhất quyết tìm cho bằng được món đồ chơi ưa thích hay món quà mới nhất dành cho nó mà người lớn đã giấu đi và thách nó tìm. Và gần như liền sau đó, qua âm lượng và hướng xuất phát của tiếng ồ hùng vĩ vang lên, chàng có thể biết chắc chắn người-bay lúc này đang ở đâu. Mất chừng nửa giây để chàng quyết định quay về phía đó – trong khoảnh khắc chàng thấy khó thở, gần như không thở được, cơ ở cổ cứng lại như gỗ đồng thời nghe lành lạnh nơi gáy: Người-bay đang ở ngay sau lưng chàng. Thay vì làm cái việc có vẻ tự nhiên hơn nhiều là ngoái đầu lại (ngay có thể làm việc đó), chàng ngửa đầu nhìn lên trời. Bầu trời vẫn vậy, màu xanh biếc đến nhức mắt, nhìn mà nghe thắt ngực, một màu xanh quá thuần nhất quá đều đến độ bầu trời có vẻ dày và có hình khối “giống như một miếng thạch khổng lồ”, tuy nhiên cùng lúc lại mở ra cho chàng thấy cái sự rỗng không mà so với nó chàng nhỏ nhoi đến mức ngôn ngữ của loài người hiển nhiên không đủ khả năng nói về sự nhỏ nhoi ấy. Chàng nhìn bầu trời đó trong vài giây, cảm thấy trong vũ trụ chỉ có mình và bầu trời đó nhìn nhau, biết rằng giữa lúc này mọi cái đầu khác đang hướng về một phía khác, rằng với tư thế này của cái đầu mình chàng đang tự đặt mình ra ngoài giống loài mình. Nhưng rồi chàng nhận thức được rằng có ít nhất một cái đầu khác giống như của chàng. Một cái đầu đang hướng vào chàng, một cặp mắt đang nhìn chàng. Nàng đã bỏ sách xuống, bằng cách nào đấy chàng biết điều đó tuy không quay lại. Một lần nữa chàng nghe lành lạnh ở lưng, càng gần gáy càng lạnh hơn, bởi cái nhận thức rõ rệt thoáng qua như chớp rằng kỳ thực người đàn bà đang ngồi đó là xa lạ với chàng. Hít một hơi sâu, chàng quyết định hạ đầu xuống, ngoái lại sau lưng để nhìn.

Người-bay đang ở đó, rất gần. Chắc chỉ khoảng bốn năm mét gì đó. Cũng có thể bảy tám mét hoặc hơn, song vì từ nãy đến giờ chàng chỉ thấy người-bay ở khoảng cách lớn hơn nhiều nên lần này ấn tượng về sự gần bị nhân bội lên khiến cho người-bay có vẻ gần hơn nữa so với thực tế. Và tư thế của người-bay lúc này cũng là một tư thế không hề có từ đầu đến giờ.

Chàng ta ở đó, cách mặt đất chừng hai mét, chân lên trên, đầu xuống dưới. Thoạt nhìn rất giống như chàng ta đang rơi cắm đầu xuống đất song gần chạm tới đất thì cú rơi dừng lại, có thể là do chàng ta được níu lại bởi một sợi dây vô hình buộc chắc vào cổ chân mà lúc này đã căng hết cỡ, đầu kia dây trụ chắc vào đầu kia vũ trụ. Tuy nhiên ấn tượng này về sợi dây vô hình nhanh chóng qua đi bởi vì trong sự đứng sững giữa không trung lần này người-bay vẫn giữ nguyên cái vẻ không trọng lượng như thế, một sự tự do thoát khỏi sức hút của trái đất hoàn toàn nhờ khả năng bên trong của mình, cho dù tư thế lần này của chàng ta như muốn chứng tỏ điều ngược lại. Một tay chàng ta – tay trái hay tay phải? có lẽ tay phải – co lên ép vào ngực, hơi chếch xuống (đúng ra phải nói là chếch lên) vùng cơ hoành, hao hao giống động tác của một số vận động viên nhảy cầu, kiểu nhảy mà trong đó thân hình người nhảy cắm thẳng hoặc chéo xuống mặt nước và đồng thời xoay tít như con quay, kiểu nhảy mà chàng thích nhất vì cái vẻ vừa hiểm nghèo vừa cao nhã của nó. Lúc này, ở đây, chàng có thể tưởng tượng rằng người-bay đang thực hiện một động tác nhảy cầu tương tự thế (twist dive, tên của nó là vậy), chỉ có điều lúc này nó đang dừng lại trong một pô ảnh mà đường viền phân biệt nó với thế giới thực là vô hình hoặc không hiện hữu. Một chi tiết nhỏ khiến cho ấn tượng này về bức ảnh không thật sự trọn vẹn: nếu nhìn kỹ, sẽ thấy thật ra người-bay không đông cứng một chỗ, chàng ta đang khẽ bập bà bập bềnh trong không khí theo phương thẳng đứng, rất nhẹ, có lẽ với biên độ chỉ chừng hai ba phân, điều này càng làm tăng cảm tưởng về sự không trọng lượng của chàng ta.

Vị trí mà người-bay đang chúi đầu xuống là phía đầu kia của khoảnh sân thượng rộng nơi chàng và nàng đang ngồi, nhìn xuống đoạn thấp hơn của con đường dốc dẫn lên đây và được ngăn cách với đoạn dốc đó bằng một vách đá dựng đứng (không phải đá tự nhiên mà xây bằng những tảng đá hộc rất to) phủ gần như kín rêu và các loại dây leo (hình ảnh này trong nháy mắt hiện lên trong trí chàng, ban nãy – không thể rõ là trước đây bao lâu – chàng đã đứng nhô người rất xa qua khỏi lan can để nhìn xuống dưới đáy vách đá ấy suốt nhiều phút liền, tận hưởng cái cảm giác nhìn xuống nó từ ngay trên nó, không khác nhiều lắm so với nhìn xuống vực). Chàng nhớ lại hay sống lại trong nháy mắt cái cảm giác đang nhìn xuống vực – và bị hút xuống vực – đó và rồi, trong nháy mắt tiếp theo, một cách vô thức, chàng như cảm được hay sống được cảm giác của người-bay trong khi đang chúi đầu xuống đất thế kia, dù chỉ cách mặt lát đá lát sân chừng hai mét song có lẽ cảm giác cũng không xa mấy với đang chúi đầu xuống vực. Tuy rằng cũng không nhất thiết như vậy. Chàng nhìn khắp người chàng ta, để tìm máu, dấu vết của hai phát súng. Không có. Chàng tìm máu trên mặt sàn sân thượng ngay dưới chàng ta. Sân thượng này được lát những viên gạch vuông rất lớn, mỗi chiều ít ra cũng đến sáu chục phân, màu trắng ngả xanh lục có in những họa tiết hoa lá phức tạp màu hồng phớt và màu xanh ngọc bích, nom giống như gạch men azulejo của người Bồ, và trong khoảng thời gian cực ngắn, khoảng phần mười giây, chàng có cảm tưởng như riêng một ô gạch ngay dưới đầu người-bay, và có thể cả bốn ô gạch xung quanh, vùng tiếp xúc với ô gạch đó, lóe lên một ánh sáng đặc biệt, như thể không phải do mặt trời chiếu vào mà do tự chúng phát sáng từ bên trong, không quá mạnh đến nỗi làm chói mắt song đủ mạnh để khiến chàng khó mà hoài nghi được rằng đây chỉ là ảo giác. Đó là một ánh sáng trắng hơi đục, có thể gọi là trắng sữa, không phải sắc trắng của tuyết mà đúng hơn là của màn mưa thật dày hay của mây ở khoảng cách gần, nhìn từ cửa sổ máy bay chẳng hạn, vừa rõ vừa dịu, đủ sức thu hút phần lớn tâm trí con người chứ không phải là toàn bộ tâm trí con người. Và dĩ nhiên không có máu ở đó. Hầu như hoảng hốt, nghe có những cái gì đó cứng, nhọn, lạnh mọc lên trên sống lưng mình, chàng lại ngẩng phắt lên nhìn người-bay trên đầu mình, để thấy rằng đúng thật không có giọt máu nào nơi chàng ta. Và liền sau đó chàng ngoảnh sang nàng như để cầu cứu nàng. Tất cả những chuyện này chỉ diễn ra trong khoảng vài giây, chàng biết, song đồng thời chàng có cảm tưởng như trong khoảng thời gian đó chàng đã bước từ một cuộc đời này sang cuộc đời khác, hay chính xác hơn là cuộc hiện tồn dạng này sang cuộc hiện tồn dạng khác.



Và khi mắt chàng bắt gặp khuôn mặt nàng ở cuối quá trình này thì sự chuyển dịch đó của chàng hoàn tất: nhìn thấy mặt nàng, tâm trí chàng giống như thể “bị đánh bật ra khỏi bộ da vốn vẫn bao bọc nó”. Chàng như trở nên hoàn toàn bất lực, không biết lấy gì để tự chống đỡ trước cái chàng thấy. Mặt nàng ngưng lại trong một biểu hiện không thể tả bằng lời trong khi mắt nàng hướng vào người-bay. Hình như đây là lần đầu tiên từ nãy đến giờ nàng ngước lên khỏi cuốn sách nàng đang đọc hoặc không đọc. Nói về cường độ của cảm xúc hàm chứa trong cái nhìn của nàng, hẳn chỉ có thể so sánh nó chẳng hạn với cái nhìn của người đàn bà hướng vào một pho tượng đang dần dần hóa thành người và không phải thành nhân vật được nó thể hiện mà thành một người cô từng yêu song đã chết từ lâu. Chàng nhìn nàng trong khi nàng nhìn người-bay, và cảm thấy rằng máu và nhịp tim và hơi thở và mọi thứ vận động hay lưu chuyển khác ở trong nàng đều đã dừng lại ngoại trừ tim nàng đang căng ra đến đau đớn, hầu như sắp sửa vỡ ra.

Và ngay sau đó chàng nhận ra rằng, ở tư thế đầu chúc ngược, người-bay đang nhìn lại nàng. Nhìn sâu vào mắt nàng. Cái làm cho hai cặp mắt ấy dính chặt vào nhau như vậy chỉ có thể là một thứ lực cơ bản, nguyên thủy, không thể cưỡng, giống như thứ lực buộc phải dính chặt vào nhau hai cực trái dấu của hai khối nam châm lớn. Như thể tất cả những gì từng xảy ra và đang xảy ra trong vũ trụ là đều nhằm để chuẩn bị năng lượng tiềm tàng cho một cái nhìn như thế này. Ở gần thế này, lần đầu tiên chàng nhận ra chiều sâu thật trong mắt người-bay, gần giống như người ta có thể nhận ra nỗi đau có thật trong mắt một con thú khi nhìn con nó hoặc mẹ nó đang bị hay vừa mới bị con người giết, miễn người ta dành đủ thời gian và tâm hồn mình cho việc nhìn cặp mắt ấy.

Liền sau đó chàng lại nhận ra một cảm giác có lẽ không phải chỉ bây giờ mới xuất hiện hay đến bây giờ chàng mới để tâm tới. Nó như thể chàng đang bị dìm trong một bể keo đặc, cảm giác dinh dính, nong nóng khó chịu bám lấy từng phân vuông, từng lỗ chân lông của chàng. Mất mấy giây để chàng nhận ra đó là gì, tại sao. Mình đang ở trung tâm của sự chú ý; hàng trăm cặp mắt đang dán vào mình. Không phải mình chàng, dĩ nhiên. Nói chính xác hơn, trăm cặp mắt dán vào người-bay và người đàn bà đi cùng chàng; song bởi chàng đang đứng giữa hai nhân vật đó thành ra chàng nghiễm nhiên trở thành một thành tố của khối tạo hình gồm ba môđun, trong đó môđun ở giữa tức là chàng đóng một vai trò không rõ rệt lắm song có lẽ chính vì vậy mà càng không nên bỏ qua. Việc chàng không tự biết về vai trò của mình chỉ làm mạnh thêm cảm giác đó.

Trong khoảng một hai giây, có thể ba giây, chàng hầu như không dám ngoái đầu lại, không dám nhìn ra xa, không dám quay đầu nhìn quanh. Chàng cảm thấy nếu chàng làm vậy thì hiệu quả tổng thể của khối tạo hình này sẽ bị phá vỡ - chỉ cần một bộ phận nhỏ của nó dịch khỏi vị trí đã thiết định khoảng vài xăngtimét thôi là chuyện gì đó không hay sẽ xảy ra. Dường như nếu chàng có thể giữ nguyên tư thế bất động này, cùng với hai nhân vật kia, trong khoảng thời gian càng lớn càng tốt thì rồi sẽ có lối thoát cho một vài hoàn cảnh hay tình huống nào đó mà lâu nay chàng vẫn mong thoát khỏi. Nhưng sau hai ba giây đó chàng nhận ra đó là một ảo giác hoặc gần như vậy – giống như dưới ánh sáng một ngọn đèn vừa rạng lên trong đầu chàng – và thế là các cơ vùng cổ chàng như bỗng dưng được gỡ ra khỏi một cái gọng kìm; chàng ngẩng đầu lê ncao hơn, trông ra xa hơn, phía sau người-bay, hướng mà nãy giờ chàng vẫn quay lưng lại, để nhìn những cái nhìn đang hướng vào mình.

Điều đầu tiên chàng nhận ra là tất cả những người quan sát kia đang ở khá xa chàng, nói đúng hơn là khá xa nhóm ba người này. Điều đó là đáng ngạc nhiên, bởi trong chàng vẫn còn đó ký ức sống sít về sự đông đúc trên khoảnh sân thượng này mới đây chừng một phút, sự chen chúc chộn rộn huyên náo của đám đông đó vẫn như đang tiếp tục dằn lên chàng một thứ sức ép mà khi lan vào tới máu chàng thì chuyển thành một thứ âm thanh ong ong. Tuồng như toàn bộ đám nhân quần đó đã tự động lùi lại, dạt ra, dồn đống ra xung quanh, chừa cho họ, cho nhóm ba người hoặc hai người và một người-bay này hoặc khối tạo hình gồm ba môđun này một không gian riêng, vừa đủ rộng để cho sự khác biệt của họ với đời thường có thể được cảm nhận một cách chân xác và trọn vẹn nhất.

(Còn tiếp)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét